Groningen bevrijd aflevering 4: Een heiligenbeeld tegen de vuurzee

De moeder van de gebroeders Zuhorn uit Groningen grijpt tijdens de bevrijding van de stad naar een bijzonder middel om hun huis te beschermen tegen de gevechten: een heiligenbeeld voor elk raam.

Gevangengenomen Duitsers met op de achtergrond de winkel van de familie Zuhorn.

Gevangengenomen Duitsers met op de achtergrond de winkel van de familie Zuhorn. Foto Haijer en Mees - Groninger Archieven

De broers Jacques (12) en Gerard (10) Zuhorn wonen met hun ouders in de damesmodezaak die tussen de Grote Markt en de Vismarkt staat. ,,De oorlog ging voor ons kinderen vrijwel zonder zorgen voorbij, hoewel we later wel met een vluchtkoffertje aan het voeteneind van het bed sliepen’’, vertelt Jacques, die nu in Australië woont.

,,’s Nachts hoorde je bommenwerpers over Groningen vliegen op weg naar Hamburg of Emden. Ook herinner ik me dat mijn moeder en Tante Bien eens, toen een troep Duitsers door de straat marcheerde, met de rug naar de straat gingen staan. Een Duitse officier begon tegen ze te schreeuwen.”


‘Fonteinen van modder door granaten’

„Op de dag dat de bevrijding begon, was ik met Miko Kerstholt van de Vismarkt op weg naar Paterswolde, niet via de weg, maar via de weilanden, slootje springen en dat soort dingen. Toen we ongeveer halverwege waren begonnen opeens de kanonnen van de Canadezen te vuren in onze richting. De explosies waren precies op de hoogte waar wij waren, links en rechts van ons zagen we fonteinen van aarde en modder opspatten. Waarschijnlijk waren ze alleen maar aan het ‘inschieten’, maar wij renden zo snel als we konden terug naar Groningen, ik moest een paar keer op Miko wachten, want ik kon veel harder rennen.

Op de Parkwegbrug stonden veel mensen te kijken waar al die explosies vandaan kwamen. Toen ik thuis kwam en vertelde wat er gaande was, zei mijn moeder: ‘Ga vlug en haal Liesbeth van haar vriendin aan de A-kerkhof’. We renden over de Vismarkt terug naar huis en Liesbeth herinnerde zich dat ze nog nooit zo hard gerend had.



De volgende dag begon de ‘pret’ pas echt. De panden aan de overkant van Tussen Beide Markten stonden allemaal tegelijk in de fik en het glas van onze ramen was zo heet dat het glas siste als je er een een natte vinger op legde. Mijn moeder zei dat we alle gordijnen van de roeden moesten trekken.’’ Gerard Zuhorn ziet nog voor zich hoe zijn moeder ook andere maatregelen nam om brand te voorkomen. ,,Ze plaatste als brave roomse op elke verdieping een heiligenbeeld voor het raam.’’

Gezin en buren schuilen samen in de kelder

Het wordt druk in de winkel. ,,We hadden inmiddels vluchtelingen van de brandende panden aan overkant ook in ons huis’’, vertelt Jacques Zuhorn. ,,Waaronder de familie Limberti met negen kinderen van de parapluwinkel en van de fotograaf, plus twee evacués uit het Westen, die we al wat langer in huis hadden. We sliepen met z’n allen in de kelder.’’

,,Dus dat was nogal druk. De volgende dag of dezelfde dag gingen wij allemaal naar de Pelsterstraat, naar vrienden van mijn ouders. Vader liep voorop met een witte vlag en de kleintjes zaten in een bolderwagen waar ook nog wat spullen in lagen. Ik weet niet hoe lang we daar waren, maar ik ging er al gauw in mijn eentje op uit en belandde in de Raamstraat, waar een Duits pakhuis stond en vele mensen hielpen zichzelf aan allerlei goederen, ik dus ook. Ik greep een grote doos, rende terug en gaf het aan moeder, die er erg blij mee was want het was een doos met blikken bonen of zoiets. Ze zei meteen: ga weer terug en grijp nog iets, zo gedaan en ik kwam terug met een andere doos, dat bleek kaarsen te bevatten, ook erg welkom. Ik ging er nog een derde keer op uit, maar de brandweer hield me tegen. De bovenste verdieping stond in brand.’’


Ballonnen blijken condooms

Ze blijven enkele dagen in de kelder in de Pelsterstraat. ,,Toen we weer naar buiten mochten kwamen de Canadezen langs en gaven sigaretten en dat was mijn eerste ‘smokie’”, vertelt Gerard Zuhorn vanuit Frankrijk. ,,Ook deelden ze grote plakken witbrood uit. Op de Vismarkt stonden veel vrachtwagens van de bevrijders geparkeerd. Op de zijkanten van de vrachtwagens zaten grote klonten ‘chewinggum’ en dat smaakte best lekker, veel lekkerder dan de teer waar wij toen op kauwden. Overal lagen condooms op de grond, wist ik veel, maar die dingen kon je prachtig opblazen.’’

75 jaar bevrijding Groningen

75 jaar bevrijding Groningen is een gezamenlijk initiatief van Dagblad van het Noorden en RTV Noord. Met deze serie staat Dagblad van het Noorden dagelijks stil bij de bevrijding van de provincie Groningen waarbij honderden mensen om het leven kwamen en die grote verwoestingen aanrichtte.

Je kunt deze onderwerpen volgen
April
menu