Mogen boeren dit jaar wel of niet extra mest uitrijden over hun akkers? Minister maakt excuses over 'mestblunder'

Piet Adema, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Het is nog onzeker of Nederlandse boeren dit jaar meer mest mogen uitrijden over de akkers. Vanuit Brussel is nog geen duidelijkheid over de derogatie.

Het blijft vooralsnog onzeker of Nederland dit jaar meer mest over de akkers mag uitrijden dan andere Europese landen. Minister Piet Adema (CU) zei dat in een debat met de Tweede Kamer, waarin hij meermaals excuses maakte over zijn begane mestblunder, dat de Europese Commissie nog geen duidelijkheid over de zogeheten derogatie heeft verschaft.

De bewindsman zei na zijn eerdere publieke erkenning dat hij een mestblunder heeft begaan nu ook tegen Kamerleden persoonlijk ‘sorry’ omdat hij de Tweede Kamer niet goed informeerde. Adema liet het wekenlang na om Kamerleden te informeren over een gepeperde Brusselse brief. Ook betuigde hij spijt tegenover boeren, die verder in onzekerheid zijn gekomen.

Adema werd in december al gewaarschuwd dat Brussel zijn uitleg over mestregels niet pikte, maar hield die waarschuwing intern. Vorige week vrijdag werd bekend dat daarom al per 1 maart 2023 strengere mestregels gelden voor boeren, in plaats van 1 januari 2024. Hij moest daarvoor halsoverkop vanuit Berlijn naar de ministerraad ‘teruggeroepen’ worden.

Dolle mestuitrijdagen

Of de Europese Commissie akkoord gaat met de datum 1 maart is nog maar de vraag. Kamerlid Tjeerd de Groot van D66, die eerder signalen kreeg dat Nederland op de vingers zou worden getikt, spreekt van een ,,nieuw geitenpaadje’’ nu boeren vanaf 16 februari tot 1 maart wel mest mogen uitrijden. De Groot vreest ,,dertien dolle mestuitrijdagen’’ en denkt dat Brussel die termijn kan aangrijpen om opnieuw in te grijpen.

Linkse oppositiepartijen vinden dat het landbouwministerie telkens over de schreef gaat, waardoor Brussel de teugels heeft aangetrokken. Ter rechterzijde klinkt juist kritiek dat Adema niet met de vuist op tafel durft te slaan in Brussel. PVV-Kamerlid Alexander Kops vindt dat Nederland een veto moet uitspreken bij andere besluiten om meer voor de boeren voor elkaar te krijgen. „De minister faalt, maar de boeren betalen”, zei Kops. Hij vindt dat de minister moet opstappen.

BBB-voorvrouw Caroline van der Plas sprak eveneens van een ,,doodzonde’’ nu de minister heeft nagelaten de Kamer te informeren. Vooral het feit dat Brussel nu bepaalt dat in bufferstroken van 3 meter langs slootkanten geen bemesting meer mag plaatsvinden om de waterkwaliteit te verbeteren, vindt ze vreselijk: „Het is niet uit te leggen dat er nu 65.000 hectare vruchtbare landbouwgrond niet meer bemest mag worden.” Verder wees ze op het feit dat boeren nu vaker kunstmest zullen inzetten, in plaats van dierlijke mest.

Absolute afgang

Ook de VVD ,,baalt van de overheidswispelturigheid’’, zei Kamerlid Thom van Campen. Hij noemde het niet afstemmen van de regels in Brussel ,,een absolute afgang’’. Dat kwam hem op kritiek te staan van onder meer GL en de PvdD. Die wezen de VVD’er erop dat hij, samen met CDA en CU, een motie ondertekende die oproept om bij de nieuwe mestregels meer aansluiting te zoeken op de bedrijfsvoering van boeren.

Volgens Van Campen was echter niet duidelijk dat Nederland daardoor de volledige derogatie zou kunnen verliezen. PvdA’er Joris Thijssen oordeelde dat ,,de boeren weer de klos zijn’’.