Poetin mobiliseert Rusland, maar wat betekent dat precies? Mobilisatie in vijf vragen

Rusland roept 300.000 reservisten en veteranen op. Foto: Shutterstock / Sasa Dzambic

De Russische president Vladimir Poetin kondigt een gedeeltelijke militaire mobilisatie af. Voor het eerst sinds het begin van de oorlog in Oekraïne sprak hij live op tv de Russen toe, waarbij hij het Westen beschuldigt van ‘nucleaire chantage’ en het ‘willen vernietigen’ van Rusland. Poetin benadrukte niet te bluffen, maar wat betekent een mobilisatie voor een land, en wat zijn de gevolgen voor Europa?

1. Wie worden er opgeroepen?

Reservisten en veteranen zijn als eerste aan de beurt. Volgens de Russische minister van Defensie Sergei Shoigu worden zij allemaal eerst getraind. Toch zal Rusland er werk van maken hen zo snel mogelijk op strategische militaire posities te zetten.

Reservisten zijn mensen die, vaak naast hun eigen baan, parttime voor Defensie werken of vrijwilligen. Veel van hen hebben een specialisme dat niks met oorlog te maken heeft, zoals cyberspecialist, tolk of bouwkundige. Normaal gesproken worden zij vooral in eigen land ingezet, of bij rampen en wederopbouw.

Shoigu zegt te rekenen op 300.000 extra inzetbare mensen. Mocht Rusland in de toekomst een volledige mobilisatie afkondigen, dan komen hier mogelijk tot wel 25 miljoen opgeroepen Russen bij. De Doema, het Russische parlement, verhoogde dinsdag al de straffen voor mensen die niet komen opdagen tijdens een mobilisatie.

2. Wie hoeven er niet?

Sinds de Tweede Wereldoorlog is Rusland niet in zo’n staat van oorlogsparaatheid geweest. Zelfs tijdens de Koude Oorlog werden burgers niet gemobiliseerd. Omdat dit nog maar een gedeeltelijke mobilisatie is wacht Rusland met het oproepen van dienstplichtigen. In zo’n geval zouden gewone burgers zich per direct moeten melden voor militaire dienst.

Voor nu worden alleen mensen met militaire ervaring opgeroepen. Zij hebben veel minder training nodig en kunnen eerder worden ingezet. Ook beloofde Poetin geen studenten op te roepen, reservist of niet, zodat zij verder kunnen met hun studie. Van alle actieve soldaten die Rusland heeft, van wie velen al in Oekraïne zijn, worden de contracten verlengd tot aan het einde van de mobilisatie. Zij kunnen dus niet onder hun plicht uit, hoe lang de oorlog ook mag duren.

3. Wat zijn de gevolgen voor omringende landen?

Militaire mobilisatie is in Europa al lang niet voorgekomen. In de eerste helft van de twintigste eeuw werd het veel vaker afgekondigd, vooral tijdens de twee Wereldoorlogen. Dit had soms desastreuze gevolgen. Buurlanden zagen de mobilisatie van een land meestal als teken van oorlog, en besloten zelf aan te vallen voordat hun land werd binnengevallen.

Neutrale landen die tussen de agressieve landen in zitten gaan vaak ook over tot mobilisatie en sluiten soms hun grenzen. Zo verkleinen zij het risico om een makkelijke doorgang voor de troepen van hun buurland te worden.

Wit-Rusland grenst aan zowel Oekraïne als Rusland, en staat als enige Europese land volledig aan de kant van Poetin. Transnistrië, het noordelijke deel van Moldavië, heeft meerdere keren gevraagd om Russische annexatie, zodat dit gebied als eigen land verder kan. Dit soort landen zou wel eens snel met een eigen staat van paraatheid kunnen reageren op de Russische mobilisatie. Ook EU-landen als Finland zouden over kunnen gaan tot actie, aangezien dit land een groot grensgebied met Rusland heeft waar veel nucleaire wapens geplaatst zijn. Litouwen heeft de paraatheid van het leger bij de grens met Rusland al verhoogd. Alle Baltische staten zeggen geen Russische burgers meer binnen te laat, ook niet als zij vluchten voor de dienstplicht, zo meldt het ANP.

4. Is een mobilisatie alleen militair?

Deze gedeeltelijke mobilisatie is vooral in militair opzicht belangrijk. Mochten Rusland of andere landen echter overgaan tot een volledige mobilisatie, dan heeft dit gevolgen voor de hele samenleving. Het leger neemt dan strategische plekken in, zoals grensposten, bruggen en vliegvelden. Soldaten die ver van huis geplaatst worden slapen vaak noodgedwongen in scholen of overheidsgebouwen.

Economisch heeft mobilisatie ook gevolgen. Veel bedrijven moeten overgaan tot het produceren van oorlogsmateriaal, of ze moeten plotseling exclusief voor Defensie werken. Mocht het nog een stap verder gaan, dan heet dit een Totale Oorlog. Daarbij werkt het hele land mee aan de oorlogsvoering.

5. Hoe ziet een mobilisatie er in de praktijk uit?

Op het moment dat de mobilisatie wordt afgekondigd moeten duizenden militairen zich melden bij verzamelplaatsen door het hele land. Zij worden op strategische plekken door het land geplaatst om de grenzen te verdedigen en burgers te beschermen. Zoals gezegd worden veel banen anders, omdat fabrieken en bedrijven zich moeten gaan richten op het maken van oorlogsmateriaal.

Zelfs de wet verandert. Poetin heeft in Rusland al onderdelen van de krijgswet afgekondigd. Dit lijkt op de Nederlandse oorlogswet, waarbij militairen meer rechten krijgen en deze wetten ook mogen handhaven. Als burger zijn je eigendommen ook niet zomaar meer van jou; het leger mag beslag leggen op auto’s, boten en zelfs telefoons. Hou je je niet aan deze nieuwe wetten, dan kan je veroordeeld worden als landverrader.

Geen pretje dus, zo’n mobilisatie. Ondanks de beklemmende toon van Poetin zei premier Mark Rutte dat het gevaar voorlopig niet groter is geworden. Ook experts geloven dat Rusland vooral reageert op de militaire verliezen in Oekraïne, en dat het land niet echt uit is op nog meer problemen. Om met de woorden van Rutte te eindigen: „Het laat ons redelijk Siberisch. We moeten Oekraïne blijven steunen”.

Nieuws

menu