Nederland moet Afghanen schadevergoeding betalen om bombardement bij Slag om Chora

Kinderen spelen op de ruïnes van hun dorp Qala-e-Ragh, dat werd gebombardeerd in de nacht van 16 op 17 juni 2007. Foto: ANP/ HH

De Nederlandse staat moet een schadevergoeding uitkeren aan nabestaanden na een bombardement in Afghanistan in 2007. Tijdens de Slag om Chora vielen burgerdoden, zowel door geweld van de Taliban-strijders als door Nederlands militair geweld.

Tijdens een grootscheeps bombardement, bedoeld om te voorkomen dat de Taliban de Chora-vallei in de provincie Uruzgan zouden overspoelen, is een woonhuis ten onrechte als doelwit aangemerkt, vonnist de Haagse rechtbank woensdag. Een twintigtal burgers kwam om. Nederland moet de nabestaanden een schadevergoeding betalen.

De rechtbank stelt dat er onvoldoende bewijs was dat het wooncomplex een uitvalsbasis vormde voor Talibanstrijders. De inlichtingen waar de commandant zich op baseerde, waren al uren oud en er was geen zekerheid of alle burgers het gebied hadden verlaten na waarschuwingen.

Slag om Chora

Het was een kwestie van vechten of vertrekken aan de vooravond van de Slag om Chora, in juni 2007. Een vallei vol dorpen dreigde in handen te vallen van de taliban en de angst voor wreedheden tegen de bevolking was groot. Nederland wilde een herhaling voorkomen van de genocide in Srebrenica (1995) toen Nederlandse militairen niets konden uitrichten om Bosniërs te beschermen tegen Servische moordpartijen.

Deze keer zou Nederland standhouden. Dat lukte, maar bij de slag vielen wel tientallen burgerslachtoffers, door geweld van de Taliban en door Nederlandse bombardementen.

De hele confrontatie duurde een paar dagen en vormde voor de Nederlanders een van de heftigste slagen in de oorlog. De pantserhouwitser moest in stelling worden gebracht, Hellfire-raketten vlogen door de lucht en de boordmitrailleurs van de vliegtuigen en helikopters spuwden meer dan vierduizend kogels.

Er hingen 75 toestellen van de coalitie boven het gebied die maar liefst 55 bommen afwierpen. De Taliban-strijders werden de vallei uitgejaagd.

Achteraf bleek dat er ook veel onschuldigen waren gedood in de strijd. De vraag rees of er uit angst het gebied te verliezen niet te veel uit de kast was getrokken in verhouding tot het werkelijke aantal tegenstanders. En of de burgerbevolking wel genoeg was gewaarschuwd om elders dekking te zoeken.

Zeven bommen op huizencomplex

Vier nabestaanden van omgekomen burgers willen opheldering over zeven bommen die op hun huizencomplex zijn gevallen. Daarbij stierven twintig mensen. Ze vinden dat Nederland hun compound onterecht als vijandelijk doel heeft aangemerkt.

Hun advocate Liesbeth Zegveld stelt dat de inlichtingen te oud waren als basis voor een bombardement. De informatie dat er vanuit het huis was geschoten, dateerde van half vijf in de middag en pas ’s nachts om half vier barstte het bommengeweld los. Na zes bommen zag een waarnemer die contact had met de jachtvlieger dat er mensen uit het huis renden. Hij dacht dat het om wegvluchtende Talibanstrijders ging.

Defensie kon tijdens een eerdere zitting niet precies onderbouwen waar het besluit om te bombarderen op was gestoeld. Er zouden nog andere inlichtingen zijn die het huis als vijandelijke uitvalsbasis aanwezen, maar de staat kon dat niet concretiseren.

Molukse treinkaping

Zegveld verloor eerder een vergelijkbare zaak. Die draaide om de bestorming van de door Molukkers gekaapte trein bij De Punt in 1977. Daarbij schoten mariniers zes gijzelnemers dood. De rechter oordeelde dat geweld als legitiem omdat de mariniers in die split second in de oprechte veronderstelling verkeerden dat de Molukkers gewapend en gevaarlijk waren.

De Chora-zaak is anders, meent Zegveld. Hier gaat het niet om de afweging van individuele militairen in het heetst van de strijd, maar om het oordeel van een commandant met overzicht. „De bombardementen gebeurden elf uur nadat het besluit was gevallen om te blijven en te vechten. De vraag is of de informatie die er was de beslissing rechtvaardigt om dit huis te bombarderen.”

Nieuws

menu