Gefascineerd kijken naar de enge kanten van kunstmatige intelligentie op topniveau

Kunstmatige intelligentie is een hip thema en dat zal het nog wel heel lang blijven ook. Wanneer laat de mens zich er definitief door overvleugelen? Wat kun je ermee, wat kun je beter laten?

 Tammara Leines en Simon Senn (met rechts een namaak-Senn en een namaak-Elon Musk)

Tammara Leines en Simon Senn (met rechts een namaak-Senn en een namaak-Elon Musk) Foto: Jan Westerhof

Simon Senn serveerde in het Grand Theatre in dSimon zowel de fascinatie voor een zelfstandig handelend computerprogramma uit, als de gevaren ervan. De Zwitser heeft hiervoor een gelegenheidsduo gevormd met de Uruguayaanse kunstenaar/onderzoeker Tammara Leites, een kenner van GPT. Dit krankzinnig slimme programma schijnt momenteel de krachtigste vorm van ai (artificial intelligence) te zijn. Al kan het zijn dat er nu direct een computer in het geweer komt (‘niet waar, dat ben ik’).

Wikipedia in alle talen

GPT heeft half Wikipedia in alle talen tot zich genomen, een Mount Everest aan websites geanalyseerd en loodsen vol boeken verslonden. Senn overhandigde Leites zijn complete persoonlijke databestand, al zijn e-mails, al zijn online documenten. Je moet wat over hebben voor de kunsten. Daaruit construeerde zij via GPT-3 (de jongste versie) een virtueel personage dat ze ‘Digital Simon noemde’.

Al zijn opgedane kennis en Senns integrale input natrekkend, stelde het programma direct eigenwijs voor om daarvan simpelweg ‘dSimon’ te maken. Grappig en onschuldig. Minder grappig en onschuldig was dat dSimon op eenvoudige vragen ineens verhalen opdreunde die agressief, racistisch, seksueel intimiderend, incestueus en/of beledigend waren. Zo kreeg een willekeurig, werkelijk bestaand persoon nazisympathieën opgeplakt.

Digitaal interview met digitale Elon Musk

Dan weet je dus direct: leuk en aardig, die ai, maar hou ze in de gaten. Senn probeerde Elon Musk (hij van Tesla en veel geld) te interviewen over de gevaren van het ultieme ai-programma dat Musk met het door hem gesponsorde DeepMind schijnt te ontwikkelen. Musk gaf niet thuis. Dus liet Senn ‘zijn’ dSimon los op een digitale Musk, die ook via GPT antwoordde. Het beeld daarvan leverde wat teleurstellende gemeenplaatsen op.

Wel heel grappig was dat de echte Simon zich voor een Amerikaans blad liet interviewen, over ai, maar daarbij de antwoorden door dSimon liet schrijven. Die waren zeer geloofwaardig. Senn: ,,Ik heb die journalist nooit verteld hoe het echt zat.” Wat op zich lachwekkend is, maar onderhuids aangeeft hoe link zulke zelfstandig denkende wezens zouden kunnen toeslaan.

Wie is juridisch verantwoordelijk?

En nu hebben we het nog slechts over taal. Niet over mensrobots. Je zit gefascineerd te kijken naar wat Senn en Leites op de grote schermen laten zien: live antwoorden die dSimon op live ingetikte vragen geeft. Soms roepen ze een lach op, zeker ook bij de makers. Maar boven alles zweeft een dreiging: is dit waar we naartoe gaan? Houden we dit in de hand? Waar liggen de juridische verantwoordelijkheden als zo’n intelligent namaakwezen zelfstandig over de schreef gaat?

Het wordt gevaarlijk als fascinatie doorslaat naar blinde adoratie. Zover zal Senn het als kunstenaar vast niet laten komen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Noorderzon
Theater
menu