Feiten als bitterballen op de Nacht van de Filosofie in Groningen, die meer over corona ging dan over waarheid

,,Een feit is als een bitterbal, met allemaal verschillende ingrediënten”, begon Trudy Dehue haar lezing op de Nacht van de Filosofie in Groningen, die vrijdagavond online plaatsvond. ,,Dat ben ik gaan inzien.”

Trudy Dehue hield een fascinerende lezing op de Nacht van de Filosofie in Groningen.

Trudy Dehue hield een fascinerende lezing op de Nacht van de Filosofie in Groningen. Foto: DvhN

Ze is er zelfs een boek over aan het schrijven, vertelde de emeritus-hoogleraar theorie en geschiedenis van de psychologie in het Groninger Forum.

,,Zoals bitterballen samengebalde ingrediënten zijn, zo zijn feiten samengebalde argumenten”, verduidelijkte ze. Wetenschappers pretenderen vaak dat ze feiten ontdekken, maar eigenlijk maken ze feiten, die vervolgens weer andere feiten maken. ,,Onderzoek doen is niet het ontdekken van bestaande paden in de werkelijkheid, maar het uithakken van nieuwe paden.”

‘Is er goed nagedacht?’

Kortom: feiten zijn nooit objectief, maar bevatten argumenten, aannames en het perspectief van de waarnemer. Dehue illustreerde het onder meer met een tabel met moordcijfers. ,,Wat is ‘moord’? Worden bijvoorbeeld oorlogsslachtoffers ook meegeteld?” Oftewel: wat zijn de ingrediënten van het feit dat gemeten wordt. ,,Wij denken vaak: Is er goed gemeten? Maar wat net zo belangrijk is: Is er goed nagedacht? Welke definities zijn gehanteerd?”

Dehues lezing was het hoogtepunt van de avond . Vier bijdragen waren er dit keer slechts, die in hoog tempo achter elkaar voorbijkwamen. Filosoof Stine Jensen fungeerde als gastvrouw en interviewer, en praatte de boel aan elkaar. Tussendoor even nadenken of iets laten bezinken was er niet bij.

Kwame Anthony Appiah vanuit New Jersey

Dat was na de eerste twee bijdragen ook niet echt nodig. Jochem van den Berg, mede-oprichter van De Speld, opende de avond met een oppervlakkig praatje over satire, zonder grappen. Daarna ging hoofdgast Kwame Anthony Appiah vanuit New Jersey via Zoom in gesprek met Jensen. Het ging vooral over corona. Appiah, een gevierd filosoof, zei er verstandige maar weinig verrassende dingen over.

Waarheid was het thema van de avond in Groningen, maar dat kwam er niet echt uit. Alleen Tamer Nawar, de laatste spreker, stelde het onderwerp centraal in zijn lezing. Vreemd genoeg hield de RUG-filosoof via Zoom een gortdroog college over de correspondentietheorie van de waarheid (met politiesirenes, blaffende honden, kerkklokken en onbestemde gorgelgeluiden op de achtergrond, alsmede een vastloper).

Dat de correspondentietheorie toch echt achterhaald is, werd uit zijn lezing niet duidelijk. Terwijl Trudy Dehue er nota bene vlak daarvoor (weliswaar zonder hem expliciet te benoemen) nog gehakt van had gemaakt. Of preciezer: een bitterbal. Merkwaardige avond.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu