Ferry Roseboom wil 'samenwerken, gelijkgestemden zoeken, op die manier iets creëren. Een beweging, een gevoel, een beetje dat mannenbroedersgevoel van de gereformeerden'

Ferry Roseboom zette 25 jaar geleden platenlabel Excelsior op en 12 jaar geleden, met een stel geestverwanten, festival Into The Great Wide Open - dit jaar opnieuw geschrapt. Goede redenen om met hem over Vlieland te wandelen.

Ferry Roseboom in de Nicolaaskerk in Oost-Vlieland. ,,Een kerkgenootschap, dat zou voor heel veel mensen beter zijn dan een Facebookgroep."

Ferry Roseboom in de Nicolaaskerk in Oost-Vlieland. ,,Een kerkgenootschap, dat zou voor heel veel mensen beter zijn dan een Facebookgroep." Foto: Tom van Huisstede

,,Dit eiland heeft me ontbolsterd”, zegt Ferry Roseboom over Vlieland. ,,Het heeft me heel veel levensvreugde gegeven. En een bestemming, letterlijk en figuurlijk.” Dus lopen we over het eiland, en hebben we het er onderweg even over. Over Into The Great Wide Open (ITGWO), het festival dat hij mee heeft helpen oprichten en dat deze week eigenlijk opgebouwd had moeten worden. Maar ja, corona. Over Excelsior, het eigenzinnige platenlabel dat het ook al dik 25 jaar volhoudt. En over het eiland, waar hij zeker twaalf keer per jaar komt.

Bij zijn tent op camping Stortemelk zet Ferry Roseboom koffie en vertelt over zijn komaf. Zijn ‘stam’, zoals hij dat noemt, komt uit Zuidoost-Drenthe. Zijn ouders komen beide uit een boerengezin – de een uit Schoonebeek, de ander uit Nieuw-Schoonebeek. Vader mocht studeren en het gezin trok naar elders. Ferry werd geboren in Heemskerk en groeide op in Utrecht en Putten, op de Veluwe.

Maar Drenthe bleef trekken. ,,Mijn familie was best familieziek, dus alle vakanties was ik in Schoonebeek. Ik heb mijn eerste band gezien in Nieuw-Schoonebeek. The Rousers! Dat heeft mijn leven veranderd, dat was zo fokking vet. Dat ze uit de kleedkamers gesleept werden, over de hoofden van het publiek weer het podium op…. Zoveel opwinding. Ik was 14! En er waren allemaal plekken in de omgeving waar toffe bands speelden.”

Kampen, heftige scene

Zijn beroepsmatige wortels liggen in de journalistiek. Ferry Roseboom was een ,,doorgeslagen puber” van achttien, toen hij aankwam in Kampen, voor de School voor de Journalistiek. Hij woonde in huis bij Ewald Engelen, toen student aan dezelfde school en nu bekend als ‘economisch geograaf’ en polemist. ,,Er was best een heftige scene, daar.”

Het was niet genoeg om hem in Kampen te houden. ,,Ik wou maar één ding: een stage in Amsterdam.” Hij kwam terecht bij AvroBode/Televizier, en daar bleef hij zeven jaar hangen - zonder ooit zijn diploma te halen. ,,Dat was toendertijd best een leuk bedrijf. Er werkten een paar marxisten-leninisten, wat vrijmetselaars, hardcore-katholieken. Dat verzin je niet, maar het was een heel tolerante liberale club.”

Intussen had hij nog geen idee wat hij nou echt wilde. Daryll-Ann, de band gevormd door zijn kameraden van de middelbare school in Ermelo, was aardig aan het doorbreken en Roseboom werd hun ‘regelneef’, naast het nodige journalistieke freelance-werk.

Omdat je nooit genoeg kunt wandelen op een Waddeneiland, gaan we op pad. We komen langs het watertappunt nabij het sportveld, Fountain Of Wayne gedoopt: ontworpen door Atelier NL en gebouwd door keramiekbedrijf Koninklijke Tichelaar in Makkum. op initiatief van Into The Great Wide Open. Het meer dan manshoge object is opgebouwd uit glimmende stenen die zo ongeveer de kleuren van de omringende natuur hebben. Een fraai stukje kunstnijverheid, vindt Roseboom. ,,Waar kunst en ambacht elkaar raken. Dat vind ik mooi.”

Als er al een rode lijn loopt door de catalogus van zijn Excelsior-label, dan is dat misschien die ambachtelijkheid. ,,Dat zou kunnen”, zegt Roseboom, terwijl we verder lopen – zijn gezicht afgewend van het sportveld, in normale jaren immers het hart van Into The Great Wide Open. ,,Maar waar het echt bijzonder wordt is als goede muzikanten zo veel mogelijk weglaten. En dat kan van twee kanten komen. Van idiots savants die zich op een heel primaire manier uiten tot heel fijnbesnaarde vakmensen die zich van decorum ontdoen en op die manier tot de kern komen.”

Heeft hij idiots savants in zijn stal? ,,Is Meindert Talma een idiot savant ? Dat is inmiddels ook een vakman. Maar hij heeft wel dat onbevangene, dat naïeve, zich niet laten beperken door wat dan ook. Anne Soldaat (Rosebooms oude klasgenoot, gitarist in Daryll-Ann, leverde pas een soloplaat af – red.) is ook geen conservatoriumgitarist. Wel totaal onvoorspelbaar en heel intuïtief. Dat trekt mij aan. De rafels. Ik hoorde laatst een fanfare repeteren, ik liep er toevallig langs. Dat er dan een paar blazers bij zitten die er net niet bij kunnen, zeg maar. Dat ontregelende, dat vind ik te gek. Dingen moeten niet helemaal perfect zijn.”

Burgerlijk

Laat onze hafabra-cultuur het niet horen, daar streeft men juist naar perfectie in competitieverband. Dat dat muzikale verenigingsleven dezer dagen zo onder druk staat, het verdriet hem zeer. ,,Dat is een van de grootste problemen van deze tijd. Dat mensen niet meer in verenigingen leven. Ze zijn lost , ze sluiten zich aan bij Facebook-groepen in plaats van bij een handwerkclub of een modelspoorbouwvereniging. Of bij een kerkgenootschap, terwijl dat voor heel veel mensen beter zou zijn. Dat ze zich op die manier aan elkaar committeren.”

Ferry Roseboom is Nederlands-hervormd opgevoed. Zelf viel hij redelijk snel van zijn geloof, ,,sterker nog: ik vraag me af of ik ooit echt heb geloofd. Het werd er ook niet ingeramd maar het maakte wel deel uit van je cultuur.” Hij heeft nog wel heel lang Christen-Unie gestemd.

,,Of dat nou hetgeen is waardoor ik me senang voel bij de community die Excelsior in zekere zin is…. Zo zou je het kunnen kenschetsen. Ik geloof heel erg in in eigen initiatief en samenwerking.”

Als kind is hij vaak verhuisd. Niet dat hij daardoor ontworteld is, ,,maar ik ben altijd een beetje een buitenstaander geweest. Ook wel prettig.” En toch steeds terugkeren naar Schoonebeek, het land zijner voorvaderen. Online klaverjassen met zijn schoolkameraden, de platen van zijn klasgenoten uitbrengen. ,,Ik ben een avonturier van niks, natuurlijk. Ik ben eigenlijk heel burgerlijk, en sterker nog, er is heel veel goeds uit de burgerij gekomen. In die zin zijn wij een heel burgerlijk label. In a good way . ‘Burgerlijk’ wordt vaak uitgelegd als ‘suf’, en ‘braaf’. Ten onrechte.”

Tuurlijk, zegt hij, sommige mensen zullen Excelsior nog altijd braaf vinden. ,,Het is ook niet altijd even revolutionair. Maar neem nou Spinvis, die is dat op zijn manier wel. Dat is ook een soort peaceful hooligan , dat vind ik een mooi begrip.” De ingetogen collagepop van Spinvis, ofwel Erik de Jong uit Nieuwegein, was bij zijn debuut zo’n twintig jaar geleden nogal atypisch voor het label. Sindsdien heeft hij zich flink ontwikkeld, tot en met uitstapjes in het theater.

Roseboom: ,,Ik voel me volledig verwant met zijn uitstapjes richting andere kunsten. Ik vind het echt super om daar deel van uit te maken en daar een kleine bijdrage aan te leveren. Die man is 60, maar hij zegt zelf steeds: ‘Ik heb het gevoel dat het nu net begint, dat ik nu pas weet hoe het moet!’”

Hij voelt ook vriendschap voor zulke gasten, en andersom. ,,Eigenlijk heel gek, want je bent ook zakelijk verbonden. God verhoede dat dat ooit stopt.” Hij is wel ‘enigszins getekend’ door het vertrek van Jelle Paulusma, die na het opbreken van Daryll-Ann zijn heil op een ander label zocht. ,,Daar gebeurden ook dingen, met vrouwen en vriendinnen. Tuurlijk. Juist omdat je ook vrienden ben. Er was geen slaande ruzie, maar wel een beetje animositeit. Dan is het helemaal niet zo gek om een poosje afstand te nemen. Dat had ook te maken met de split van Daryll-Ann. Maar nu vallen we elkaar weer snikkend in de armen.”

De kerk in het midden laten

Dingen uitspreken, daar doet het Excelsior-kamp niet zo aan. ,,We zijn geen praatgroep. Dat is niet per se goed, maar ik geloof ook niet dat het altijd per se slecht is. Je hoeft niet altijd alles uit te spreken, je diepste zieleroerselen te delen. Dat levert vaak gezeik op.”

Het label houdt het toch al ruim 25 jaar vol, en dat kan menig label niet zeggen. ,,Dat komt misschien ook een beetje omdat we de kerk in het midden hebben gelaten. Niks op de spits drijven.”

We lopen door het groen, onder de bomen door. Hier een vennetje, daar een open plek en op zeker moment vlamt de bloeiende heide ons tegemoet, in sierlijk purper. ,,Wandelend voer je de leukste gesprekken. Beweging, goed voor je hersens.”

Excelsior dankt zijn bestaan aan het feit dat Daryll-Ann werd gedumpt door het Britse label Hut Records, onderdeel van het beroemde Virgin. De band zou ook in Engeland groot moeten worden. ,,Maar het is niet zo dat we daar een echte following creëerden. Ze hadden niet het appeal wat je daarvoor nodig hebt, daar waren ze te introvert voor. En toen kwam de Britpop, dat draaide om branie. Superleuk, maar niemand kent meer een liedje van Ned’s Atomic Dustbin of van The Bluetones. Terwijl ik de illusie heb dat de muziek van Daryll-Ann in de popcanon kan.”

We gaan zitten aan een soort picknicktafel. Tegenover ons op een open veld, de Waddenzee op de achtergrond: een zwerm lepelaars. Die trekt de nodige vogelaars en fotografen. ,,Kennelijk nogal bijzonder”, zegt Roseboom, die eerlijk toegeeft dat hij een beetje bang voor vogels is. ,,Maar ik vind ze ook heel interessant.”

Hij stemt geen Christen-Unie meer. ,,Ik ben wel een beetje activistisch. Met je portemonnee kun je heel goede keuzes maken. Als iedereen dat zou doen, zou de agrarische sector allang van alle uitwassen ontdaan zijn.”

Maar hij is er niet optimistischer op geworden. ,,Er is weinig reden om jubelend door het leven te gaan Corona, de kloof in het onderwijs… Ik dacht ook dat iedereen gelijke kansen heeft. Maar dat is totaal niet zo en het wordt alleen maar erger. Dat frustreert me mateloos. Ja, op Excelsior zul je geen activistische artiesten aantreffen. Maar zijn ze er wel, behalve Hang Youth? Bij ons is het eerder omfloerst.”

Lethargisch

Er is zoveel aan de hand, maar we blijven lethargisch, ziet Roseboom. ,,Onze generatie en de boomers boven ons, we moeten ons de ogen uit de kop schamen. We hebben het veel te goed en steken de hand niet uit. Waar zijn de mensen die in de jaren tachtig te hoop liepen tegen de neutronenbom of in de kraakbeweging zaten? Ook allemaal sellouts . Niemand komt in beweging tegen misstanden in de samenleving. Dat vind ik heel ingewikkeld. Het blijft absurd dat je niet in het geweer komt als onze machthebbers dingen doen die staatsrechtelijk niet kunnen. We gaan voor gaas in Kabul, we stoppen die vluchtelingen weg in strafkampen, we hebben de toeslagenaffaire. En dan heb ik het nog niet over de klimaatramp. De klinkers moeten uit de straat, figuurlijk dan. Maar we gaan de straat op als we niet naar een festival kunnen.”

Leuk, dat Roseboom over festivals begint. Hoe pijnlijk is het dat zijn eigen Into The Great Wide Open, gepland voor volgend weekend, niet door kan gaan? Hij wrijft in zijn haar, het blijft even stil. ,,Ik keek ook de andere kant op toen we er langs liepen, hè. Het doet geen pijn, maar het zeurt. We hebben zelf besloten om geen festival te organiseren omdat we het niet okee vonden. Dat er daarnaast boven ons gestelden zijn die lopen te fucken met regelgeving waardoor een Grand Prix wel kan, een soort mini-staatsgreep van de Oranjes… Daar ben ik boos over. Maar even uitzoomend: verder ben ik niet boos, maar het is wel kut dat het niet kan, dat zo veel mensen zich niet kunnen ontplooien. Ik heb niet te klagen, we doen leuke dingen, ik kan nog pinnen. Maar dat gevoel, dat we niet goed weten hoe nu verder…”

Vanuit platenlabel Excelsior heeft Roseboom een ‘Bond voor Meindert Talma’ opgericht, om de in Surhuisterveen geboren bard uit Noordhorn te ondersteunen. ,,Ik voelde aan mijn water dat er wel honderd mensen zouden zijn die er honderd euro voor over hadden. Dan kan hij weer even vooruit.”

En vanuit ITGWO is er net een ‘basisbeurs’ opgezet om behoeftige artiesten, en hoe zou dat nou komen in deze tijd, te ondersteunen. ,,We kregen vorig jaar best veel steun, waar we niet om gevraagd hebben. Dat laten we naar artiesten vloeien, plus dat we allerlei projecten doen.”

Los daarvan: zulke initiatieven hebben wel iets van de armenzorg van de kerk. Festivals als sociale instelling, als motor voor innovatie en verandering: het is een interessante ontwikkeling. ,,Je hebt de euforie van een goede show, de opwinding, het bier, de ontmoeting. Als je dat koppelt aan dingen die anders niet gebeuren, neem je verantwoordelijkheid. In die zin zijn we meer dan alleen maar een feestje. Dingen beter maken, laten zien hoe het eventueel ook kan. Ik weet niet of dat veel met de kerk te maken heeft. Maar die zelfredzaamheid, het doe-het-zelf-gevoel, de handen uit de mouwen steken, dat heeft wel iets waardevols.”

Zo is het sportveld op initiatief van ITGWO gerenoveerd, ,,dat was een puinbak. We doen projecten op school, we leveren vrijwilligers om de drukte in de Dorpsstraat te reguleren. Het jongerenveld op de camping was tien jaar geleden uitgestorven, dat is nu ook anders. Dat komt, denk ik, ook door ons. Met zulke dingen dragen we bij aan de sociale cohesie op het eiland.”

Je moet zelf aan de slag, ,,niet wachten tot men het voor je gaat doen.” Zo is Into The Great Wide Open ook begonnen, in 2009. ,,Samenwerken, gelijkgestemden zoeken, op die manier iets creëren. Een beweging, een gevoel. Een beetje dat mannenbroedersgevoel van de gereformeerden.”

Het festival werd opgezet door een stel mensen met ieder hun expertise, en hun ideeën over wat een festival zou moeten zijn. ,,Ik wilde heel graag een festival zonder hekken en gedoe. Dat je niet wordt opgesloten in een kamp, wat Lowlands toch een beetje is.”

Klassevijanden

Festivals en andere openlucht-kunstmanifestaties – ITGWO heeft ook een kunstprogramma - grijpen in in hun omgeving. ,,Ik vind het ook ingewikkeld dat je de stilte opoffert. Maar ja, ik hou van stilte en van herrie en van alles daartussen. Je leert de stilte waarderen als je ook herrie maakt. In die zin vind ik het goed, hoor, om buiten dingen te doen. Een eiland moet wel leven, anders wordt het een reservaat.’’

,,Maar ik heb wel een beetje last van twijfel over dingen op locatie, die misschien veel meer mensen zouden trekken als ze gewoon in de stad zouden plaatsvinden. Hoe urgent is het? Nee, ik heb het niet per se over mijn eigen festival. Hier kun je de stilte nog opzoeken, en het is ook niet zo dat wij veel kapot trappen. Maar je moet er wel over blijven nadenken.”

Na de koffie in het dorp lopen we weer naar de camping, niet via de drukke Dorpsstraat maar over de dijk. Grappend: ,,Om de klassevijanden te mijden.” Zijn festival wringt wel enigszins met de Vliebiza-uitstraling van het eiland. ,,De nouveau riche heeft zich hier een positie verworven. Daardoor dreigt het eiland onbereikbaar te worden voor mensen die geen money to burn hebben. Gelukkig hebben we nog een kampeerterrein dat er sociaaldemocratische prijzen op na houdt. Maar er wordt hier zo veel geld stukgeslagen, dat je denkt: wanneer gaat het kruikje barsten? Die eilanden hebben een maatschappelijke functie, waar mensen naar toe gaan om op adem te komen. Er is bij ons in het gezin ook nooit discussie over waar de vakantie naar toe gaat.”

Paspoort

Naam: Ferry Roseboom | Geboren 5 februari 1965 in Heemskerk (‘Help stond op één’) | Opleiding: School voor de Journalistiek (niet afgemaakt) | Werk: platenlabel Excelsior, festival Into The Great Wide Open | Privé: woont in Amsterdam-Noord met vrouw en twee kinderen

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Festivals
ITGWO
Interview
menu