Installatie (Un)earth op Noorderlicht in Groningen: het werk van fotografe Awoiska van der Molen en kunstenaar Bart Lunenburg komt bij elkaar

Fotofestival Noorderlicht vindt op veel verschillende plekken plaats. Voor de oude Camera-bioscoop in Groningen werden fotografe Awoiska van der Molen en kunstenaar Bart Lunenburg gevraagd te reageren op de aardbevingsproblematiek. Samen maakten ze de installatie (Un)earth.

Foto:

Foto: Kees Molenaar

Awoiska van der Molen komt oorspronkelijk uit Groningen. Al vele jaren reist ze de hele wereld over naar afgelegen plekken. Daar zoekt ze ongerepte natuur, die ze vastlegt in indrukwekkende foto’s van bijvoorbeeld berglandschappen. De beelden blijven zonder titel. Het gaat Van der Molen niet om de precieze aanduiding van een locatie, maar om haar beleving van een bepaalde omgeving.

Tekenen met licht

Voor Noorderlicht trok ze rond in Groningen. Hier is niet of nauwelijks sprake van een ongerept landschap. Maar er zijn genoeg plekken die nog ‘natuurlijk’ aandoen. Van der Molen benaderde het Noorden met een vergelijkbare verstilling als in haar foto’s van afgelegen oorden. Sommige beelden zijn letterlijk ‘foto-grafie’: tekenen met licht. Dat licht valt dan heel mooi tussen bomen door op bladeren, of schittert in een waterpartij.

Ook hier zijn geen titels of plaatsaanduidingen. De beelden doen zelfs on-Gronings aan. Het doet denken aan Ton Broekhuis, die begin jaren negentig eerst het bekende beeld van Groningen als plat land met zwarte akkers bevestigde in panoramische en donkere zwart-wit foto’s. Enkele jaren later toonde hij een Groningen vol kleur en licht, en niet-vlak. Op een vergelijkbare manier staan Van der Molens foto’s ook haaks op het clichébeeld van het Groningse platteland.

Of de foto’s iets zeggen over aardbevingen, is niet meteen duidelijk. Wel drukken ze uit dat dit landschap met boerensloten, bosjes en vennetjes behouden moet blijven en niet aangetast mag worden. Daarbij zijn de foto’s gevat in een stalen framewerk. Het is een soort steigerconstructie, die associaties oproept met het stutwerk en het herstel van verzwakte huizen.

Bakstenen in keperverband

Bart Lunenberg uit Utrecht onderzoekt in zijn kunst architectuur en leefomstandigheden. Dat doet hij vaak aan de hand van maquettes, maar hier niet. De voormalige functie van de oude Camera-bioscoop indachtig hangt er op het podium een enorme foto, zo groot als een filmdoek. Daarop is een stapel bakstenen te zien, zoals ze ook wel op straat liggen, in zogenaamd ‘keperverband’ (visgraatmotief). Het zijn oude, typisch Gronings rode bakstenen, die zijn afgebikt, klaar voor hergebruik. Ook Lunenberg speelt hier net als Van der Molen met licht, dat in dit geval door de kieren tussen de stenen door piept.

Op verschillende plekken in de zaal ligt rood gruis. In het gruis zijn patronen te herkennen van stenen, die er eerst gestaan moeten hebben. Hier verbeeldt Lunenberg wel duidelijk de gevolgen van de aardbevingen: verzwakte huizen worden gesloopt en stenen verdwijnen. Wat achterblijft is gruis en hooguit de sporen van de woningen en van de mensen die er leefden.

Uit de grond

Met dit project verwijst Lunenberg naar de Groningse bodem: uit deze grond kwam de klei voor de bakstenen en hierop staan de huizen en wonen de mensen, die bedreigd worden door de aardbevingen ten gevolge van de gaswinning uit diezelfde bodem. En uit deze grond groeit ook de natuur, die Awoiska van der Molen fotografeerde en die eveneens bedreigd wordt. Zo komt het verschillende werk van de twee kunstenaars toch bij elkaar in de gezamenlijke installatie ‘(Un)earth’.

Expositie (Un)earth van Awoiska van der Molen en Bart Lunenberg, in de voormalige Camera-bioscoop, Hereplein 73, Groningen. Open t/m 3 oktober, wo-zo 12-18 uur.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu