Peergroup smeedt uit vijf delen een zowel licht als imponerend verhaal rond de Koude Oorlog-perikelen in Havelterberg

Veertig jaar geleden liep half Nederland te hoop tegen kruisraketten. In Havelterberg lagen al 48 kernkoppen. Peergroup speelt er een bijzondere productie.

 In 'De Bom' presenteert Sijas de Groot, gezeten op de Honest John, als slotstuk een hartverscheurend, waargebeurd verhaal.

In 'De Bom' presenteert Sijas de Groot, gezeten op de Honest John, als slotstuk een hartverscheurend, waargebeurd verhaal. Foto: Knelis

We klimmen met veertien bezoekers de Foxtrot in. Dat is een van de twee ‘Dikke Daffen’ die het publiek naar de eerste van vijf voorstellingsplekken van De Bom rijdt. Voor de gelegenheid zijn we soldaten en hebben maar te luisteren hebben naar een geuniformeerde miltair in dezelfde truck. De Dikke Daf, eigendom van een hobbyclub, heeft er zin in. We mogen best merken hoe het voelt om ruig over zandpaden te worden gecrosst. We stuiteren lachwekkend op de smalle zijbanken.

Twaalf kilo aan verhalen op de rug

Militairen zoals onze begeleidster, allen telkens met een groep, dragen twaalf kilo zware geluidsapparatuur. Daaruit komen eenmaal uitgestapt niet alleen soundscapes, maar ook voor iedereen voortreffelijk verstaanbare verhalen. Radiomaker Pascal van Hulst vertelt ze op basis van ervaringen van soldaten in diensttijd op en rond de ‘site’ waar 48 kernkoppen lagen.

Die verhalen getuigen van aanhoudende verveling bij een afwezige vijand. Koffie-tosti-slapen. De militaire dragen ook scherfvesten, op deze premièredag nog snel opgehaald door voormalig sergeant John Kuiper uit het Nationaal Militair Museum in Soesterberg. Het moest allemaal wel kloppen natuurlijk.

Peergroup ‘woont’ zelf op een ex-munitieopslagplaats

Tussen de kiem van het project en deze speelperiode is er voor Peergroup een lange tijd overheen gegaan. Corona-lang. Nee, verzekert artistiek leider Dirk Bruinsma, het idee ervoor had niets te maken met Donderboerkamp. Dat is de thuisbasis van Peergroup in Donderen, met bunkers en loodsen waar ook van alles aan munitie opgeslagen heeft gelegen. En wie weet wat meer.

Maar nee, Havelterberg was rond 1980 een van de brandhaarden van protest, met veel demonstraties tegen wat de Amerikanen daar bewaarden en de Nederlanders eromheen (’in de tweede schil’) bewaakten. De protesten zouden culmineren in de massademonstraties in Amsterdam (’81) en Den Haag (’83) waar meer dan 400.000 en 550.000 betogers op afkwamen.

De eerste: een komisch non-debat over de neutronenbom

Peergroup selecteerde jonge makers voor vijf verschillende, korte voorstellingen in dat bijzondere gebied, elk vanuit een ander perspectief. Annegreet Aandewiel en Julian Verkerk hebben gekozen voor politieke discussie in De Politicus , aan een ronde tafel. Uiterlijk niet herkenbaar maar inhoudelijk wel is minister Roelf Kruisinga (Sijmen de Jong) die in 1978 aftrad in het (Stop de) Neutronenbom-debat. Het betreft een kolderieke non-discussie, geestig en exact herhaald in een tweede deel over de Toeslagenaffaire die opnieuw een minister heeft doen afhaken (Asscher).

Lopend op weg naar een tweede stuk ( De Demonstrant ) ontdekken we in het groen verscholen wakende militairen. En inderdaad, demonstranten, met leuzen van toen. Raketjes zijn niet netjes. Wendy Viel maakte dit stuk met een groep jongeren, strijdbaar, maar ook bang voor de ‘volwassen’ onverschilligheid, die even actueel naar de klimaatproblematiek is vertaald. Opnieuw een stevig onderwerp lekker licht aangepakt.

Drentse standup-comedy

Dat laatste geldt al helemaal voor De Dorpsbewoner van Leander Breen. Hij rekruteerde Trijnie Naber, die in een ver verleden in Diever speelde. ,,Dit is haar comeback en afscheid”, zegt Breen achteraf. Jammer, dat laatste. Ze levert als oudere vrouw op een zanderig heideveld een standup-comedy in het Drents over de aanwezigheid van de Amerikanen in het dorpsleven, en hun nutteloosheid. Meer dan grappig, met achter haar rug diverse nabootsontploffingen.

De Dienstweigeraar was een cadeau voor maker Lourens van den Akker. Hij ontdekte dat zijn opa ervoor in de bak heeft gezeten. Acteur Willem Voogd, een niet al te gedisciplineerde wachtsoldaat uitbeeldend, speelt dat hij over zijn vader postuum heeft ‘ontdekt’ dat hij weigerde. Hij leest voor uit een authentieke brief van de opa van Van der Akker. Dat het leger voor hem niets te maken had met respect en waardigheid. Indrukwekkend.

Om langdurig stil van te worden

Dit geldt in overtreffende trap voor het sluitstuk van Sijas de Groot en Eva Koopmans, De Bom geheten. We zijn dan, opnieuw langs diverse half verstopte soldaten, naar het hart van de site gelopen, bij de oude wachttoren. Als we vlak bij de Honest John aankomen, de raketinstallatie die daar ook echt klaar stond, hebben we al geleerd welke schade en welk leed een gedropte kernbom op welke afstand kan aanrichten.

Eenmaal bij die Honest John valt iedereen stil, bij het ware verhaal dat De Groot voorleest van een slachtoffer/getuige in Hiroshima, na de atoombom van 6 augustus 1945. Hartverscheurend. Sommige bezoekers hebben het niet meer. Ook de makers zelf moeten drie keer slikken. Elke keer weer, zegt De Groot nadien. Dit kan ook niet anders dan de afsluiter zijn. Hierna zou alles wegvallen.

Verrassende productie op een mooie en treffende locatie

Artistiek leider Dirk Bruinsma (eindregie) en zijn team zijn er in geslaagd de vijf verschillende delen geloofwaardig tot één voorstelling te smeden, die op fictieve wijze de kille, saaie maar ook conflictueuze werkelijkheid van de Koude Oorlog in Zuidwest-Drenthe weergeeft. Een bijzondere en sterke productie op een heel mooie plek. En juist warm dat het leger hieraan heeft meewerkt. (Alles is al wel uitverkocht).

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Theater
Drenthe
menu