De theaters in Drenthe, Friesland en Groningen maken zich op voor het nieuwe seizoen. Programmeren is puzzelen geworden. 'We hebben ook nog iets in te halen'

Nog even en het nieuwe theaterseizoen begint. De programma’s zijn grotendeels klaar, maar de situatie in de zalen en achter de decors is allesbehalve normaal. Vier directeuren en programmeurs blikken terug en vooruit.

Wat kunnen de theaters komend seizoen aan voorstellingen laten zien? Wat is de door corona niet (meer) mogelijk? Er is veel onduidelijkheid. Toch hebben de directeuren en programmeurs voor komend seizoen voorstellingen geboekt.

Wat kunnen de theaters komend seizoen aan voorstellingen laten zien? Wat is de door corona niet (meer) mogelijk? Er is veel onduidelijkheid. Toch hebben de directeuren en programmeurs voor komend seizoen voorstellingen geboekt. Ilustratie: Job van der Molen

Annerie Knol, Martiniplaza Groningen

,,Ik verwacht opnieuw een raar seizoen”, zegt Annerie Knol van Martiniplaza in Groningen. ,,We hebben een programma met nieuwe producties en voorstellingen die vorig seizoen geen doorgang konden vinden en daarom doorgeschoven zijn. Maar het programma is rond. We zijn er nog steeds. En we gaan weer los.”

Zestig ‘titels’ heeft Knol voor komend seizoen geboekt. Samen zijn ze goed voor meer dan honderd voorstellingsdagen. De eerste weken zijn in Martiniplaza vooral voorstellingen te zien waarbij voldaan kan worden aan de anderhalve meter-maatregel.

,,Zodat het in ieder geval door kan gaan. Na Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht krijgen we Ellen ten Damme. Haar voorstelling is speciaal met het oog op de anderhalve meter-afstand gemaakt.”

Dat het theaterpubliek zich niet laat weerhouden, blijkt uit de belangstelling voor The sound of music . ,,Die productie heeft behoorlijk aandacht gekregen, ook op televisie. Het publiek heeft er echt zin in, dat merken we aan de kaartverkoop, die gaat heel goed. Als iets populair is, merk je geen afwachtendheid. Twee weken geleden ging de voorstelling met Fred van Leer in de verkoop, dat zat in een mum van tijd vol.”

Twintig procent van wat Martiniplaza heeft geboekt, betreft voorstellingen die al eerder geprogrammeerd stonden, zoals in november de inmiddels uitverkochte Carmina Burana van het International Symphony Orchestra uit Lviv met het nationale koor van Oekraïne. ,,Die kan niet uit op anderhalve meter, daar is het een te kostbare productie voor. We verwachten dat het tegen die tijd kan. Is dat niet het geval, dan wordt-ie opnieuw verplaatst.”

In de aanloop naar het nieuwe seizoen bestond vrees over het aanbod van de zogenaamd vrije producenten, die minder coronasteun ontvangen dan gesubsidieerde gezelschappen en daardoor op omvallen zouden staan. ,,Als ik naar de grote musicalproducties kijk, valt het mij mee. Voor Diana & zonen en Come from away zijn grote investeringen gedaan. Bij de kleinere vrije producenten zie ik wel terughoudendheid.”

Dat blijft nog wel even, denkt Knol. ,,Producenten hebben met zoveel kosten te maken, dat ik mij goed kan voorstellen dat het even duurt voor alles weer bij het oude is. Voor velen is de onzekerheid nog net zo groot als afgelopen maanden. Het is maar de vraag of het komend seizoen goed komt. Je kunt nog zo graag willen, er zijn wel producenten nodig die kunnen investeren.”

Krijgen we te maken met een blijvende verandering? ,,Mensen vallen snel terug in hun oude patronen. Als bekend wordt gemaakt dat het mondkapje niet meer noodzakelijk is, dan zie je ‘m niet meer. Wat ik wel verwacht is dat mensen een beetje extra ruimte op prijs stellen. Wij hebben die ruimte. Met minder mensen kun je een prima avond beleven. Tegelijkertijd geloof ik dat we er snel aan wennen als we weer met duizend man in een zaal zitten.”

Inge Imelman, De Lawei Drachten

Inge Imelman, programmeur van De Lawei in Drachten, is na drie weken vakantie weer begonnen. ,,Maar ik weet nog niet precies waaraan dan”, zegt ze, ,,Wat zijn ook weer precies de maatregelen, welke datum hangt eraan en waarom ook maar weer?”

De programmering voor komend seizoen is in grote lijnen rond. ,,Normaliter hebben we in mei de seizoensbrochure klaar en dan begint de voorverkoop. Nu moet die brochure nog komen, die doen we dit jaar in twee etappes zodat we bijstuurmogelijkheden hebben als dat nodig is”, zegt Imelman.

Potentiële bezoekers zitten met grotendeels dezelfde onzekerheden. Dat zou een massale terugkeer naar volle zalen wel eens in de weg kunnen staan, ook als het wel weer kan. ,,In landelijke media hoor je wel de jubelverhalen, ‘we mogen weer en we zitten ramvol’. Maar volgens mij is het vooral in de regiotheaters best lastig om ons publiek, toch vaak wat ouder, te activeren om toch weer te komen.”

‘Testen voor toegang’ bijvoorbeeld lijkt in Amsterdam makkelijker te realiseren dan op het platteland. Het is bovendien lastig communiceren wat precies moet. De Lawei doet niet aan testen maar houdt wel de anderhalve meter aan. Dat kan een persconferentie later wel weer heel anders liggen. ,,Voor de duidelijkheid zou het goed zijn als er van overheidswege een besluit over wordt genomen.”

De noodzaak om weer naar theater en bioscoop te gaan moet weer geprikkeld worden, zegt Imelman. ,,Ik moet zeggen dat het aanbod ook niet altijd even urgent is. Iedereen speelt een beetje op veilig, en dat snap ik ook wel. Een kleinere setting, één muzikant in plaats van vijf, drie kwartier in plaats van anderhalf uur.” Een maximale bezetting van, wegens corona en anderhalve meter, 250 in plaats van ruim 900 helpt ook niet. ,,Het zou zonde zijn als we geen grote musicals meer konden doen.”

Toch heeft deze tijd, die De Lawei ook al dwong om het doorgeschoven Simmerdeis-festival alsnog af te blazen, ook weer wat gebracht. ,,Dat Club Guy & Roni ons gebouw overnamen, was heel inspirerend.’‘

,,Net als het traject naar onze kerstshow, al was het superteleurstellend dat daar voor de eerste voorstelling al de stekker uit moest. We hebben het gebouw opnieuw leren kennen, we hebben mensen anders ingezet. Je blijft toch die creatieve motor aanzetten. Dan voel je wel weer waar je mee bezig bent, en waarom. Zo praten we onszelf moed in, want het is natuurlijk verschrikkelijk.”

Daniël Wever, De Molenberg Delfzijl

,,Het was een strijd”, zegt Daniël Wever van theater De Molenberg in Delfzijl over de programmering voor het seizoen 2021/2022. ,,Nadat we in maart 2020 dicht gingen, is er veel geschoven. Daar kwam bij dat ons gebouw gesloopt zou worden; wij konden niet alles doorschuiven. Met als gevolg dat we flink geld moesten uittrekken om voorstellingen af te kopen. Daarna viel het besluit om de sloop een seizoen uit te stellen en kon ik voorstellingen weer gaan terugboeken.”

Komend seizoen zijn in De Molenberg twintig nieuwe voorstellingen te zien en vijftig voorstellingen die door de maatregelen rond de pandemie niet eerder gespeeld konden worden. ,,Onze filosofie is om met verschillende genres ons publiek te bedienen, is lastig gebleken”, vertelt Wever. ,,Ik heb minder toneel en minder familievoorstellingen dan ik zou willen. Het muziekaanbod en het cabaretaanbod zijn weer wel op peil.”

Dan zijn er de zorgen over de zaalbezetting. ,,Ik heb besloten om uit te gaan van een volledige zaalbezetting. Wij hebben 530 stoelen in de grote zaal en 75 in de kleine zaal. Erop vertrouwend dat na september alles weer kan, gaan we die voor de volle honderd procent verkopen. Misschien kiezen we voor het principe wie het eerst komt, die het eerst maalt. In het meest ongunstige geval moet ik gaan loten. Het wordt spannend.”

De honger naar het theater is er, merkt Wever. ,,Wij hebben te maken met drie categorieën bezoekers. De heavy users komen allemaal terug. De grootste groep bestaat uit mensen die tussen de acht en twintig voorstellingen bezoeken. Die kijken de kat nog even uit de boom. En dan zijn er nog mensen die komen een of twee keer, vaak naar regionale voorstellingen, die besluiten pas op het allerlaatste moment of ze gaan. Ik verwacht veel last minute besluiten.”

Desondanks loopt de voorverkoop in Delfzijl heel aardig. ,,Van de 75 voorstellingen zijn er zo’n veertig waarbij de zaal nu voor helft is gevuld. Een aantal voorstellingen is uitverkocht. Het kan zomaar zijn dat mensen kaarten weer inleveren als ze de gang naar het theater niet vertrouwd vinden. Ik ben optimistisch ingesteld. Ik heb het volste vertrouwen dat het goed komt. De samenleving gaat weer open, daar ben ik van overtuigd.”

Gevraagd naar wat hij de afgelopen periode heeft geleerd, zegt Wever: ,,Eigenlijk ben ik bevestigd in wat ik al vond: dat wij als theatersector te weinig vuist maken en te weinig stem hebben. In Den Haag hebben ze geen idee van wat er in de cultuur- en evenementensector gebeurt. Je kunt ook stellen dat we onze lobby niet goed voor elkaar hebben. En dat is vreemd, want ik heb ook opnieuw gemerkt dat in de sector sprake is van enorm veel creativiteit en flexibiliteit.”

Hanneke Bruggeman, DNK Assen

Bij DNK in Assen zijn komend seizoen zo’n 170 voorstellingen te zien: twintig procent meer dan in een normaal seizoen. ,,De doorgeschoven voorstellingen, dat wat we eerder hadden geboekt, maar niet konden laten zien, komen bovenop het nieuwe aanbod. We hebben ook nog iets in te halen”, zegt directeur Hanneke Bruggeman van DNK in Assen.

Het theater in de Drentse hoofdstad is bij de programmering uitgegaan van een honderd procent zaalbezetting. Dat is gedurfd. Op dit moment geldt nog steeds afstand houden. En dan is er nog de sluimerende discussie over wie de zaal binnen mag. Moet je daarvoor volledig gevaccineerd zijn? Is een negatief testbewijs afdoende? In Assen geldt: als je gezond bent, ben je welkom.

,,We moeten vertrouwen terugwinnen”, stelt Bruggeman die het moeilijk vindt te bepalen hoe groot de honger naar het theater is. ,,Veel mensen zijn nog met vakantie bezig. Je hebt mensen die nog kaarten hebben van voorstellingen die niet door zijn gegaan. Maar er zijn ook die de kat uit de boom kijken.”

Het programmeren was meer puzzelen dan ooit. Vooral die voorstelling op dat moment naar Assen halen, bleek ingewikkeld. ,,Wij hebben de taak een programma samen te stellen dat bezoekers in staat stelt kennis te maken met alle podiumkunstdisciplines, niet alleen popmuziek en cabaret, maar ook dans en toneel. Het is gelukt, maar het was lastiger dan anders. Je wilt geen drie keer dans in een week.”

Het aanbod aan voorstellingen is onverminderd groot. Ook van vrije producenten. ,,Ze hebben het moeilijk, dat merk je aan hun opstelling. Zij zijn van mening dat theaters veel meer lef moeten tonen en voor honderd procent zaalbezetting moeten gaan, wat wij toevallig ook doen. Het is voor hen de manier om er weer snel bovenop te komen.”

DNK heeft tijdens de pandemie de kern van het personeel kunnen behouden. Kort na het uitbreken van de pandemie is afscheid genomen van flexibele (horeca)krachten en is een tijdelijke vacaturestop ingevoerd. ,,Met het oog op de te verwachten drukte zijn inmiddels weer mensen aangenomen. We zijn weer op sterkte voor straks. Dat moet ook.”

De noodzaak om te blijven anticiperen zal blijven, denkt Bruggeman. ,,We organiseerden voor de opening van het seizoen het Preuvenement. Daar stop je ziel en zaligheid in en dan pats boem gaat het niet door. Dat demotiveert enorm. Elke keer weer de spirit vinden om aan de gang te gaan met een evenement en niet weten of het door kan gaan... Je anderhalf jaar lang iedere keer weer opladen is moeilijk. Maar het zal wel moeten.”


Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu