Als een cultuurminnende toerist in het achttiende-eeuwse Rome wilde worden geschilderd, zat Angelika Kauffmann klaar met ezel en palet | Visualia 1375

Angelika Kauffmann: 'Vergilius leest de Aeneas voor aan Augustus en Octavia' (1788) olieverf op doek (123x159cm).

In september 1786 verliet de Duitse romanschrijver, dichter en filosoof Johann Wolfgang von Goethe in alle stilte, midden in de nacht, zonder van iemand afscheid te nemen, zijn woning in het akelig benauwende Weimar, op weg naar Rome. Hij hield een reisdagboek bij, zodat we met hem mee kunnen reizen en net als hij overweldigd worden door de aanblik van de stad Rome.
Lees meer over
Beeldende kunst

In Rome was nog een deel van de klassieke wereld aanwezig, een superieure bouwstijl en hoogstaande kunstopvatting. Overal Romeinse kopieën van de Griekse Oudheid. De complete mythologische wereld van marmer of natuursteen. Als je wilde weten wat het classicisme betekende, was Rome de aangewezen plek. Maar je kon ook elders in Italië terecht, zoals in de galerij van Filippo Farsetti aan het Canal Grande in Venetië die vol stond met antieke beelden.

Nu vinden we de achttiende-eeuwse mode van het neoclassicisme maar een stijve, gekunstelde aangelegenheid, alsof het een verkeerde stap in de kunstgeschiedenis is geweest. Te mooi, te gladjes. Toen was het een absoluut novum, hypermodern, een grote verlevendiging van de nogal stoffige kunststijlen in die tijd. Je kwam het overal tegen, in de binnenhuisarchitectuur, de mode, het theater, de literatuur en de muziek. De nieuwste mode in antieke kleding of wat er voor moest doorgaan.

De Zwitserse kunstenaar Angelika Kauffmann vertrok al eerder naar Rome en schilderde er mythologische en oudheidkundige verhalen. Goethe zou haar daar nog bezoeken. Als een klassiekgevoelige, cultuurminnende toerist met oog voor de tijdgeest wilde worden geschilderd, zat zij daar klaar met ezel en palet. De mise-en-scène schilderde ze eromheen. Zo is ze beroemd geworden, met als voorbeeld het hierbij afgedrukte Vergilius leest de Aeneas voor aan Augustus en Octavia tegen een Romeins decortje, twee jaar nadat Goethe van Weimar naar Rome trok.

Eigenlijk duurde het neoclassicisme maar kort, van eind achttiende eeuw tot net over de rand van de nieuwe negentiende. Revoluties en de oorlogsdrang van Napoleon maakten een einde aan allerlei mooie ontwikkelingen in Europa.

In de Amsterdamse Hermitage was in 2018 over dit onderwerp een prachtige tentoonstelling te zien onder de titel Classic Beauties . Het was even wennen om geconfronteerd te worden met de tijdgeest van Goethe en Kauffmann. Maar wat een mooie beelden en schilderijen. De kloeke catalogus daarvan is voor een lage prijs weer verkrijgbaar. Een effectieve troost voor wie de tentoonstelling gemist heeft.

www.facebook.com/EricRHBos

Classical Beauties. Kunstenaars, Italië en de schoonheidsidealen van de 18de eeuw

Te bestellen via www.boekhandelkunstenvliegwerk.nl Prijs: 12,50 euro (205 blz.)

Nieuws

menu