Schilder Gosse Koopmans verruilde Eastermar voor Warfhuizen; nu is er een expositie en een boek

Gosse Koopmans exposeert - zoals gebruikelijk - deze zomer in Galerie Koopmans met nieuw werk. Dit keer gaat dat gepaard met zijn tweede boek Reflecties, dat afgelopen weekeinde werd gepresenteerd.

Gosse Koopmans - De Sigaar, Grins

Gosse Koopmans - De Sigaar, Grins Foto: Reinder Herder

Koopmans maakte in zijn leven een paar keer een ommezwaai in zijn schilderkunst. Maar zijn verhuizing naar Warfhuizen in Groningen voelde voor hem echt als een nieuw begin. Het was dan ook het plan om in 2020 met een tweede boek te komen, waarin ruimschoots aandacht is voor deze nieuwe start. Vanwege corona werd de boekpresentatie uitgesteld tot afgelopen weekeinde.

In 2019 konden Koopmans en zijn vrouw Sharon van Beek met een nieuw bedrijf beginnen in Warfhuizen. Een lot uit de loterij, noemt Koopmans het in Reflecties . Dat was het ook letterlijk, want ze deelden mee in de winst, toen in 2018 de hoofdprijs van de Postcodeloterij in hun Friese woonplaats Oostermeer viel. Koopmans verliet Friesland. ’Op de kaart slechts veertig kilometer verwijderd van Oostermeer, maar toch een wereld van verschil en vooral: over de grens.’

Van bakker tot schilder

Het was niet de eerste grote verandering voor Koopmans. Als jongste zoon in een groot gezin mocht hij altijd bij zijn vader - Klaas Koopmans - in het atelier werken. Hij had niet het gevoel dat hij het vak zo van hem leerde. ‘Mijn vader was geen paadwizer (wegwijzer). Ik werd niet tegengehouden maar ook niet gestimuleerd’, zegt hij. Zijn vader wist hoe moeilijk het kunstenaarsbestaan was, en hoopte dat zijn zoon een ‘normaal beroep’ zou leren. Die probeerde het op de lerarenopleiding, maar dat voelde als ‘tijdverspilling’. Een zomerbaantje in een bakkerij beviel hem beter. Vervolgens ging hij toch naar Minerva in Groningen.

Koopmans hield zich aanvankelijk verre van het schilderen van landschappen. Dat was het domein van zijn vader, vond hij. Tot zijn zus Anje in 2000 een galerie begon, waarin ze permanent aandacht wilde besteden aan het werk van hun vader. Voor de opening wilde ze iets bijzonders, en dat besprak ze met haar man Hindrik. ‘Hij vond dat ik landschappen moest maken. Ik aarzelde, maar ben toch als een gek gaan schilderen. Het lukte! Dat was een persoonlijke overwinning en voelde als een doorbraak’, aldus Koopmans in Reflecties .

Zus Anje zorgde er in 2017 opnieuw voor dat hij een andere route koos in zijn werk. Zij bereidde ter gelegenheid van Leeuwarden-Fryslân (LF2018) de expositie Ljochtstill voor. Hierin stonden thema’s als identiteit, landschap en kwetsbaarheid centraal, met een belangrijke rol voor de natuur en het milieu. Koopmans besloot de ruimte om hem heen nauwkeurig te bestuderen en sloeg aan het experimenteren. ‘Dit betekende vrijheid voor mij’, zegt hij over het werken met oliepastel op papier.

Panorama’s op locatie

De schilder besloot bovendien de werkelijkheid op te delen in compartimenten die samen een panorama vormen. Hij begon klein, maar de panorama’s groeiden van 4 of 6 panelen, naar 45 voor een weergave van zijn voormalige atelier in Oostermeer. Dit panorama werd voor het eerst getoond in Museum Belvédère in de expositie On the spot . Dit ‘ambitieuze project vat de essentie van zijn kunstenaarschap samen’, aldus Van den Berg. ‘De scherpe blik van de kunstenaar, zijn vaardige techniek en aanleg voor storytelling waren er al. Ook het werken op locatie – alle panorama’s zijn in real time gemaakt – dit is niet nieuw, maar Koopmans’ wetenschappelijke, analyserende kant kon zich nu stevig manifesteren.’ Daarbij had hij nog nooit ‘de grenzen van het beeldvlak zó opgezocht en opgerekt’.

Koopmans is een verhalenverteller, zo blijkt uit het boek. Hij maakt ‘beeldgrapjes, intieme details en persoonlijke toevoegingen die het werk van Gosse Koopmans zo uniek, individueel en aantrekkelijk maken’. Hij deelt zijn ontroering en verwondering voor de schoonheid om hem heen. En die zitten in kleine dingen. ‘Als je iets wilt zien, moet je wel goed kijken’, vindt hij.

Snelle tekeningen

Om oplettend te blijven, werkt hij nooit te lang achter elkaar door. Hij trainde zichzelf om snelle tekeningen te maken. Dat begon met #inktober, een creatieve challenge waar hij via Sharon bij betrokken raakte. Elke dag in oktober posten ze een inkttekening online. Koopmans besloot dat hij niet langer dan een half uur over mocht tekenen. En het onderwerp mocht van alles zijn: ook foto’s van bekende Nederlanders of scènes uit een film. ‘Mijn vader vond het niet goed om te werken met foto’s, je was pas een kunstenaar als je werkte naar waarneming. Dat zeiden ze ook tegen mij op de kunstacademie, maar nu deed ik het lekker toch. Ik ben ondeugend geweest.’

Of het nu om inkt, pastel of olieverf gaat, alles draait bij Koopmans om schilderen. Naar zijn grote voorbeeld Vincent van Gogh, die dit verwoordde als ‘het oude wat altijd nieuw blijft’.

Boek en expositie

Earnewâld - Galerie Koopmans: expositie Verder, (ook met Klaas Koopmans, Hans Jouta, Elske Sigmond, Francies van Ochten en Johan de Vries) t/m 12 sept, www.galeriekoopmans.nl; Reflecties - Gosse Koopmans en Susan van den Berg, Utjouwerij DeRyp, 120 blz, 22,50 euro

Je kunt deze onderwerpen volgen
Beeldende kunst
menu