Margaret, Harry en Meghan, een tikje rebels in de schaduw van ‘the Crown’ | boeken

Andrew Morton (68) werd beroemd als huisbiograaf van prinses Diana. Hij beschrijft nu het Britse koningshuis door de ogen van koningin Elizabeth en haar overleden zus Margaret.

De Britse koningin-moeder Elizabeth met haar man Koning George VI en hun twee dochters prinses Elizabeth en prinses Margaret (rechts).

De Britse koningin-moeder Elizabeth met haar man Koning George VI en hun twee dochters prinses Elizabeth en prinses Margaret (rechts). Foto: AP

,,Als er twee zussen zijn van wie er één de koningin is, noodgedwongen een bron van eerbaarheid en al het goede, is de ander automatisch het brandpunt van creatieve boosaardigheid, de slechte zus’’, zei prinses Margaret (1930-2002), de jongere zus van Elizabeth II (95), ooit over haar flamboyante leven naast de Britse Queen.

De relatie tussen beiden inspireerde de Britse monarchiekenner en historicus Andrew Morton (68) tot het schrijven van een indrukwekkende dubbelbiografie. Die tegelijk verrassend veel inzicht biedt in de moeilijke verstandhouding tussen de hedendaagse prinsen William en Harry.

Welke gelijkenissen ziet u tussen ‘ the heir & the spare ’, Elizabeth en haar zus Margaret op de reservebank, en de prinsen van vandaag?

,,De voornaamste gelijkenis is dat Margaret zichzelf altijd zag als een vleugelspeler van de Queen, die haar naast de troon moest steunen. Prinses Diana, die ik destijds voor haar biografie sprak, zag deze rol ook weggelegd voor haar jongste zoon Harry – als een toeverlaat voor William.''

,,De Queen heeft om dezelfde reden altijd een zwak voor Harry gehad. Ze realiseerde zich hoe moeilijk het voor hem kon worden, net zoals het dat was voor haar jongste zus die eerst grote moeite had om in de schaduw van haar kroon een betekenisvol leven op te bouwen.”

En toch, schrijft u, varen koninklijke zussen of broers wel bij deze asymmetrie. ‘De een bezet de mentale ruimte die de ander openlaat.’ Hoe moeten we ons dat voorstellen?

,,Zowel bij Elizabeth als bij William werden hun karakters meteen volgens het gewicht van het eerstgeboren kroonkind gekneed. Verantwoordelijk, voorzichtig, matigend en verstandig zijn én conformeren werd hun taak. Met Margaret en Harry krijg je vervolgens een zus en broer die rebelleren alsof niets hen kan schelen. Beiden werden roekelozer, abrupt en overhaastig.''

,,Toch zie je ook bij William en zijn grootmoeder dikwijls flitsen van de persoonlijkheid die ze niet mogen zijn. William drinkt ook graag een glas en droeg zijn haar weleens wild toen hij er nog veel van had.''

,,De Queen liet zich als jonge vrouw met haar zus dikwijls op de dansvloer gaan. Door prins Philip te huwen, die door zijn Griekse afkomst helemaal niet de voorkeur van haar ouders had, toonde ze ook dat ze haar eigen wil kon doordrijven.”

Margaret kreeg in haar jeugd een lagere opleiding, terwijl de toekomstige koningin academisch werd geschoold. Dat zorgde meteen voor een kloof. William en Harry startten wel met dezelfde scholing. Toch zijn ze vervreemd.

,,Harry heeft zichzelf van het hof vervreemd, eerder dan zij hem. Zij veranderden niet, hij wou de zaken anders. Dat is het essentiële verschil. Zoals hij vertelde ‘keek hij achter het gordijn en hield niet van wat hij zag.’ De wake-upcall voor Harry was dat de monarchie uiteindelijk altijd om illusie en mysterie draait en niet om wat er echt is. Alles gaat om de projectie van een imago.”

Om die reden mocht Margaret niet trouwen met haar eerste liefde, Peter Townsend – vleugel­adjudant van de kroon maar ‘te oud en gescheiden’. De jonge Queen draaide om de hete brij heen ‘tot de situatie onhoudbaar werd’. U spreekt van ‘struisvogelpolitiek, illustratief voor de Windsors’. Ook vandaag?

,,Een van de opvallendste zaken aan het vertrek van Harry en Meghan uit de koninklijke familie is hoe abrupt de familie deze keer besliste. ‘Wil je niet tot ons behoren, wel, goodbye!’ ''

,,De stemmen van kroonprinsen Charles en William gaven duidelijk de doorslag. In tegenstelling tot vroeger heeft de koningin niet vijf jaar lang kunnen bemiddelen, zoals tussen Margaret en Peter Townsend, of zoals tijdens de scheiding van kroonprins Charles en prinses Diana.”

Net zoals Diana leidde prinses Margaret een celebrity-leven. Ze huwde fotograaf Tony ­Armstrong-Jones, die zo Lord Snowdon werd. Ze waren volgens u ‘de Harry en Meghan van hun tijd’.

,,Meghan en Harry zijn zelfs een veel flauwere versie van het sexappeal en de internationale roem die Margaret en Lord Snowdon hadden in de swinging sixties. Het enige beroemdere koppel uit die tijd vormden acteurs Richard Burton en Elizabeth Taylor.''

,,Margaret en Tony waren progressief en modebewust. Alles wat vooruitstrevend was, werd met hen geassocieerd, alles wat achteruitkijkend en verouderd was, werd met de Queen verbonden. Harry en Meghan zijn ook best glamoureus, maar het verschil is dat ­William en Catherine dat nu ook proberen te zijn. Er heerst rivaliteit, wat niet zo was tussen Margaret en Elizabeth, die zich goed voelde in haar rol.”

De paparazzi doken op de relatie tussen Margaret en Snowdon, op Lady Diana en nu ook op William en Kate én Harry en Meghan. Welke lessen trokken zij uit dat verleden?

,,Margaret was de eerste prinses die met de tabloidmedia moest leren leven. Ze werd zelfs tijdens het waterskiën bespied door ’s werelds eerste paparazzifotograaf, Ray Bellisario. Hetzelfde lot, overal achternagezeten te worden, overkwam Diana en Sarah ‘Fergie’ Ferguson, de ex-echtgenote van prins Andrew.''

,,Maar nu neemt de geschiedenis wel een andere wending. Margaret groeide op in een tijd van ‘never complain, never explain’ – negeer de tabloids. William en Harry belandden met hun moeder in een wereld waarin dat niet meer kon. Sinds haar dood zijn ze de tabloids agressief gaan aanvallen en trekken ze meteen naar de rechtbank als ze vinden dat hun privacy wordt geschonden. Ze hebben er maandelijks een hoge advocatenrekening voor over.”

Moegetergd door de tabloids trok prinses Margaret zich begin jaren 70 terug op haar Caraïbische eiland Mustique, en scheidde van Snowdon. Was de Queen daarom begripvoller voor de relatieproblemen van haar kinderen?

,,Ik denk het wel. De Queen heeft altijd geweten hoe haar jongere zus met haar getrouwde leven worstelde, tot ze de eerste royal in vierhonderd jaar werd die scheidde.”

Hoe beïnvloedde prinses Margaret haar zus als monarch?

,,Ze had een invloed door haar loyaliteit. Het leven op een troon is erg eenzaam. Je kan alleen maar je onmiddellijke familie, je partner of de kinderen vertrouwen. De Queen vertrouwde op Margaret om de slappe hap te nemen, baantjes die ze zelf niet wou doen, zoals verre reizen naar de Caraïben om er kleine eilandjes onafhankelijk te verklaren van het Verenigd Koninkrijk. Ze was er altijd om haar oudste zus te steunen.”

Toen Harry en Meghan Markle trouwden, leek het alsof ook de Queen de 21ste eeuw binnenstapte. Was u verrast dat Meghan zo snel met de tradities botste?

,,Ik was heel verrast, om de eenvoudige reden dat Meghan veel had opgeofferd om te conformeren aan wat de institutionele monarchie van haar verwachtte. Ze gaf haar job als actrice, haar blog en haar Instagram-account op, veranderde haar burgerschap, werd met een speciaal doopsel lid van The Church of England. Alles wat ze deed, leek voor de lange termijn te zijn.''

,,Wat er vermoedelijk daarna is gebeurd, is dat ze het alsnog niet kon vinden met andere familieleden, zoals prins William en Catherine. De schok van de formaliteit in die relatie is groter geweest dan ze zelf kon dragen. Dan doel ik op de hoffelijkheid om voor iedereen te buigen, bijvoorbeeld.”

Wat dacht u toen Meghan tegen Oprah Winfrey zei dat ‘een lid van de koninklijke familie bezorgd was over de huidskleur van hun zoon Archie’? Was dat de druppel?

,,Het speelde zeker mee, al is dat verhaal tegenstrijdig. Meghan vertelde dat de uitspraak viel toen ze zwanger was, Harry zei dat het was voordat ze waren gehuwd. Het Oprah-interview is dus hun waarheid en zou wellicht niet in een rechtbank overeind blijven. Als je kijkt naar het interview heb je de indruk dat het vooral gaat over het gekibbel dat ze voortdurend over hun ‘beveiliging’ hadden.”

,,Eigenlijk gaat die twist over de basis van de koninklijke familiepolitiek. Het is altijd zo geweest dat de prins van Wales, nu Charles, de eerste keus krijgt over het beschikbare geld, de prestigieuze benoemingen en de koninklijke reizen. De geschillen gingen dus meer over het bepalen van hun positie.”

,,Ik denk dat Meghan en Harry daar op een dwaalspoor liepen. Ze vonden dat hun populariteit zo groot was dat ze een prominentere rol in de koninklijke familie moesten krijgen, terwijl die niet zo denkt.''

,,Iemand die pakweg tiende is in de lijn voor de opvolging van de troon mag tig keer populairder zijn, maar de eerste zal nog altijd het geld en de privileges krijgen. Meghan dacht juist: ‘Ik maak met mijn populariteit de koninklijke familie weer relevant en inclusief, ik heb dat extra beetje star sparkle . Wij moeten dus beter behandeld worden.’ Er zullen heftige botsingen zijn geweest.”

Harry en Meghan hebben hun babydochter Lilibet genoemd, zoals Margaret als peuter haar oudere zus aansprak. Refereren ze met die naam ook aan haar?

,,Het is vooral een referentie aan de Queen zelf. Dat Harry en Meghan de baby Lilibet noemden, toont voor mij aan dat ze misschien niet de revolutionairen zijn die we denken dat ze zijn. Ze willen eigenlijk nog steeds deel uitmaken van het koninklijke systeem.”

Kwamen William en Harry daarom onlangs vriendschappelijk bijeen voor het nieuwe standbeeld van hun moeder?

,,Beiden waren zich er terdege van bewust dat de ogen van iedereen op hen zijn gericht. Ze speelden een rol voor de bühne. Dit was niet de gelegenheid waarbij ze verbroederden. Ze zullen elk hun eigen weg gaan, denk ik. In de schaduw van je broer of zus leven in een familie­bedrijf zoals de Windsors is nu eenmaal erg moeilijk.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Boeken
menu