Advocaat Meike Lubbers uit Groningen: ‘Bij juryrechtspraak VS draait veel om emoties’

Advocaat Meike Lubbers. Foto: Corné Sparidaens

In de aanloop naar de samenstelling van een DvhN-lezersjury bij de rechtbank hebben een strafrechter, een officier van justitie en een advocaat over hun werk verteld. Maar wat is eigenlijk het verschil tussen juryrechtspraak en dat van professionele rechters. Advocaat Meike Lubbers (31) uit Groningen vertelt over haar ervaringen in Amerika.

Je bent nu bijna drie jaar strafadvocaat. Je hebt ook bij een advocatenkantoor in de Verenigde Staten gewerkt. Wat deed je daar?

,,Ik studeerde rechten in Utrecht. Voor het afronden van mijn scriptie heb ik een half jaar stage gelopen bij de Federal Public Defender in Nashville. Zij doen uitsluitend pro deo-zaken, voor mensen die geen advocaat kunnen betalen. Bij mijn huidige advocatenkantoor De Haan doen wij die ook. Daarnaast hebben we ook cliënten die wel zelf een advocaat kunnen betalen. Ik liep in Nashville mee met advocaten die dus uitsluitend pro deo werken in dienst van de federale overheid. Ik schreef delen van het pleidooi, ging mee naar zittingen en deed ook onderzoek in zaken."

Om welke zaken ging het?

,,Deze advocaten doen grensoverschrijdende zaken, van mensen die verdacht worden van misdrijven op federaal niveau. Het gaat om heel uiteenlopende kwesties. Ik heb bijvoorbeeld meegewerkt aan de verdediging van verdachten van grote afpersingszaken, illegale Mexicanen en drugszaken. De Federal Public Defender staat ook veel ter-dood-veroordeelden bij. De helft van de zaken van dit kantoor gaat over de doodstraf en ook in die zaken heb ik geholpen met het doen van research. Ze voeren bijvoorbeeld procedures over het middel dat bij de dodelijke injectie wordt gebruikt of voor zwakbegaafden die ter dood zijn veroordeeld. Zwakbegaafdheid is een contra-indicatie voor de doodstraf."

In Amerikaanse tv-series over misdaad en advocatuur zie je vooral zaken in de rechtbank met juryrechtspraak. Zijn die series een goede afspiegeling van de werkelijkheid?

,,Deels wel en deels niet. Voor tv wordt alles zwaar gedramatiseerd, in documentaires zie je wel hoe het er in het echt aan toe gaat. Bij zittingen met een rechtbankjury draait het ook in de werkelijkheid heel erg om de emoties en hoe iets naar voren wordt gebracht. Bij een rechtszaak in Nederland heeft de rechter het dossier al op voorhand. Op een zitting wordt alles vrij globaal doorgenomen. Bij de juryrechtspraak in Amerika worden alle getuigen en bewijsmiddelen op de zitting gepresenteerd, waarbij de aanklager en de verdediging met toelichting kunnen komen. Daar zitten zeker positieve kanten aan."

Het is de jury die beoordeelt of iemand schuldig is of niet. Kun je dat overlaten aan mensen die niet juridisch geschoold zijn?

,,Er zijn positieve en negatieve argumenten te noemen over juryrechtspraak. Door juryrechtspraak worden burgers meer betrokken bij de rechtspraak, ze hebben inspraak. Uit democratisch oogpunt is dat goed. Ik heb het gevoel dat gewone burgers meer dan professionele rechters geneigd zijn te oordelen vanuit hun emotie. Daar wordt bij strafzittingen in de VS ook erg op ingespeeld. De aanklager komt met zogeheten karaktergetuigen. Als een paar getuigen zeggen dat een verdachte een heel naar, slecht persoon is en ook niet prettig overkomt, zijn mensen sneller geneigd te denken dat iemand dan ook wel schuldig zal zijn. Ze zijn denk ik makkelijker beïnvloedbaar dan professionele rechters die een zaak beoordelen op juridische gronden. Als de politie iemand oppakt, wordt al gauw gedacht: dan zal hij ook wel schuldig zijn. Ik merk dat zelf als advocaat voornamelijk bij zedenzaken. Er komen zulke heftige reacties los. Mensen roepen dat ze een verdachte het liefst aan de hoogste boom ophangen terwijl ze weinig van de zaak afweten."

Wat vind jij beter? Het Nederlandse of het Amerikaanse rechtssysteem?

,,Wij mogen in Nederland blij zijn met ons rechtssysteem. Ik vind dat verdachten meer kans hebben op een eerlijk proces dan in de VS. Ook zijn de straffen in Amerika exorbitant hoog en ze hebben een systeem van minimumstraffen. Het systeem in de VS draait vooral om afstraffen en is er niet op gericht mensen na een veroordeling een kans te geven een normaal leven op te bouwen."

Jij vindt het Nederlandse systeem volmaakt?

,,Dat zeker niet. In Amerika hebben advocatenkantoren eigen onderzoekers om zelf bewijs of getuigen te zoeken voor de verdediging. Wij moeten dat allemaal zelf doen. Wat ik ook wel lastig vind in Nederland: Je wordt altijd geconfronteerd met het dossier van het Openbaar Ministerie. Daarin staat meestal het belastende bewijs tegen een verdachte. De andere kant wordt niet altijd belicht, onpartijdige getuigen vaak niet gehoord. Als er beelden zijn van een vechtpartij of een overval zitten die lang niet altijd in het dossier. Als we dan om de camerabeelden vragen, krijgen we ze vaak laat, soms zijn ze al gewist. Beelden kunnen ontlastend zijn voor een verdachte. Dat bleek bijvoorbeeld in de zaak van een cliënt die met zijn brommer een agent in Assen aanreed. Hij werd in eerste instantie verdacht van poging tot doodslag. Maar uit camerabeelden bleek dat hij de politieman niet met opzet aanreed, hij had hem niet gezien. Zonder die beelden was hij veroordeeld voor poging tot doodslag."

48 mensen geselecteerd voor rechtbankjury DvhN

Uit de honderden mensen die zich hebben aangemeld voor de rechtbanklezersjury van Dagblad van het Noorden is een selectie van 48 juryleden gemaakt. Daarnaast zijn ongeveer 30 mensen op een reservelijst geplaatst.

Zij zijn allemaal uitgenodigd voor de startbijeenkomst van de lezersjury volgende week woensdag in de rechtbank in Assen. Officier van justitie Annemieke Kempers, Advocaat Willem Bierens en strafrechter Marcel Wolters vertellen dan over uiteenlopende aspecten van hun werk en over bijzondere strafzaken. De bijeenkomst is alleen toegankelijk voor mensen die bericht hebben ontvangen. Later dit najaar krijgen leden van de lezersjury de kans om een vooraf geselecteerde strafzaak in de rechtbank in Assen bij te wonen. DvhN wil verspreid over een jaar ongeveer zes zaken met een lezersjury volgen.

Vier juryleden

Per keer kunnen vier juryleden mee. Ze maken een rechtszaak mee tegen bijvoorbeeld een verdachte van het veroorzaken van een ernstig verkeersongeval, een inbreker of geweldpleger. De lezersjury mag haar eigen oordeel geven voor de krant en de website. Journalisten van DvhN hebben bij de selectie van de juryleden gelet op bijvoorbeeld de motivatie, maar ook gekeken naar leeftijd en geslacht. Wie geen bericht heeft ontvangen, is helaas niet geselecteerd.

Nieuws

menu