Coevorden zet kraai in als vuilnisman

Kraaien die worden ingezet als ‘vliegende afvalprikker’ en de stad ontdoen van zwerfvuil? Het lijkt haast een grap, maar in Coevorden wordt er serieus mee geëxperimenteerd.

Gijs-Peter Kuijpers oefent met een tamme kraai.

Gijs-Peter Kuijpers oefent met een tamme kraai. Foto: Crowbuddy

Hoe serieus het is? Nou, behoorlijk. De Universiteit van Wenen is erbij betrokken, in de persoon van professor Thomas Bugnyar. Net als de gemeente Coevorden, het bedrijf Sensor Development International in Dalen en scholengemeenschap De Nieuwe Veste, die het prototype ontwikkelde.

Afval opruimen in ruil voor een kleine eetbare vergoeding

Woensdagochtend is het project, met de naam Crowbuddy, na jarenlange voorbereiding in première gegaan. Dat gebeurde door de onthulling van een speciaal apparaat in Coevorden, dat fungeert als afvalemmer en voederbak voor kraaiachtigen tegelijk.

Het idee is simpel: de kraaien ruimen afval op in ruil voor een kleine eetbare vergoeding. Hondenbrokjes, in dit geval, want daar zijn ze volgens bedenker Gijs-Peter Kuijpers (48) uit Coevorden dol op. Het apparaat geeft het voer pas vrij als de kraaien er plastic in stoppen. Het moet de vogels motiveren steeds meer vuilnis te verzamelen.

Althans, zo moet het op termijn gaan werken. Voor nu maakt het eerst niet uit wat voor spul de vogels erin stoppen. Zo geavanceerd is de machine nog niet. Bij wijze van spreken kunnen de vogels er steentjes in stoppen. ,,Natuurlijk is het niet de bedoeling dat de kraai een beloning krijgt als hij steentjes opruimt. Maar dat soort aanpassingen komt later. We gaan eerst proberen de kraaien aan het apparaat te laten wennen’’, vertelt Kuijpers, vlak na de onthulling van de machine.

Die staat pal tegenover Kuijpers’ huis, in de wijk Ossehaar. Wethouder Jeroen Huizing heeft er zojuist wat hondenbrokjes bovenop gelegd om kraaien te lokken. In een later stadium komen daar plastic dopjes bij te liggen en is het de bedoeling dat de vogels tussen dat vuilnis op zoek gaan naar voer. Wanneer er dan toevallig een dopje in de machine valt, gaat er een schoeprad draaien en wordt er een brokje in een bakje gestort.

,,Wanneer de vogels dat doorkrijgen, gaan ze het doorvertellen aan hun soortgenoten’’, zegt Kuijpers. ,,Kraaien zijn echt heel slimme vogels.’’

Bijbelverhaal inspireerde Gijs-Peter Kuijpers, in het dagelijks leven voorganger in De Fontein in Coevorden

Hij kwam op het idee voor zijn Crowbuddy toen hij zijn zoon voorlas uit de Bijbel. Kuijpers is in het dagelijks leven voorganger in de kerk De Fontein in Coevorden. ,,Ik las het bijbelverhaal voor van Elia, die in een tijd van hongersnood gevoed werd door raven. God zette deze mooie, slimme vogels dus al in. Hoe geweldig zou het zijn om ze nu in te zetten voor het grote probleem van het zwerfvuil? Het opruimen hiervan kost Coevorden 500.000 euro per jaar. Dat is ongeveer 15 euro per inwoner. Bovendien zijn er in Coevorden meerdere grote roekenkolonies. De vogels zijn er dus toch al. Ze worden vaak gezien als plaag, maar ze zijn beschermd. Dan kunnen we elkaar beter helpen, toch?’’

Aanvankelijk sloeg Kuijpers zelf aan het experimenteren, met meerdere tamme roeken die uit het nest waren gevallen en die hij had grootgebracht. Deze werden echter steeds verjaagd door twee zwarte kraaien uit de buurt. ,,Na twee jaar proberen besloot ik niet langer zelf de expert te zijn, maar experts op te zoeken.’’

Eerste exemplaar was niet hufterproof: de kraaien pikten hem finaal kapot

Dat zich bij de onthulling van het voorlopige eindresultaat geen vogel laat zien, had Kuijpers wel verwacht. Er zijn te veel mensen. Bovendien wordt er sinds vorige week gewerkt aan de weg. ,,Een beetje pech’’, zegt hij.

Maar ach, het ding blijft twee maanden staan. In die tijd wordt bekeken of de Crowbuddy weerbestendig en hufterproof is. Het eerste exemplaar, ontwikkeld door leerlingen van het technasium van De Nieuwe Veste, bleek dat niet. Niet dat vandalen hem vernielden; nee, dat deden de kraaien zelf. ,,Het plexiglas was te dun. Dat bleek in Oostenrijk, waar hij is getest door de Universiteit van Wenen. Ik kreeg het apparaat in stukjes weer terug.’’

De versie die er nu staat, gaat over twee maanden ook naar Wenen. Tenminste, als ze inderdaad weersbestendig en hufterproof is gebleken en de kraaien erin zijn geïnteresseerd. ,,Professor Bugnyar gaat hem verder testen. Eerst in een volière in de Alpen, met kraaien in gevangenschap. Daarna in een dierentuin in Wenen, waar ze in het wild leven. Volgens hem moet het in theorie kunnen werken.’’

,Dit kan het wereldprobleem oplossen. Maar dat is stap honderd’

Hoe groot de Coevorder vinding vervolgens kan worden? Als je het Kuijpers vraagt, gigantisch groot. ,,Als dit werkt, kan het het wereldprobleem oplossen. Maar dat is stap honderd. Er zijn nog veel haken en ogen.’’

En vervolgens? De plastic soep in de zee te lijf met speciale opruimvissen? Of kunnen die het alleen maar doorslikken? Aan een uitspraak over de maritieme troep, waagt Kuijpers zich niet. ,,Daar zijn andere experts voor. Met opruimvissen hou ik me niet bezig.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu