Barstjes in het slakkenhuis van Borger-Odoorn. Keurmerk Cittaslow onder politieke vuur. Burgemeester Jan Seton verdedigt ‘het volkslied van de gemeente’

Borger-Odoorn pronkt al meer dan tien jaar met een keurmerk: Cittaslow. De symbolische slak promoot de rust en kleinschaligheid van de gemeente. Maar niet iedereen is nog even enthousiast.

Is Cittaslow een burgemeestersfeestje? Kinderburgemeester Jan Jaap Lanting (links) en burgemeester Jan Seton promoten het in ieder geval graag.

Is Cittaslow een burgemeestersfeestje? Kinderburgemeester Jan Jaap Lanting (links) en burgemeester Jan Seton promoten het in ieder geval graag. Foto: Gemeente Borger-Odoorn

Wat hebben Matakana in Nieuw-Zeeland, Chaudfontaine in België, Jingyang in China en Borger-Odoorn in Drenthe gemeen? Samen met nog ruim 270 gemeenten in 30 landen vormen ze een verbond van kleine gemeenten. Cittaslow noemen ze zich. Vrij vertaald: langzame stad. Plekken waar het allemaal niet zo haastig hoeft, en waar het toch mooi toeven is.

‘Het is ons volkslied’

Het hart van burgemeester Jan Seton van Borger-Odoorn maakt altijd een sprongetje als hij over het keurmerk mag spreken. Dan pint hij het gouden speldje met de slak op zijn revers en toont hij zich een waar boegbeeld. ,,Cittaslow is ons volkslied. Het is wie we zijn en wat we willen uitstralen.’’

Maar na 11 jaar Cittaslow, het jubeljaar 2020 ging door corona geruisloos voorbij, is er ook kritiek. Lokale VVD-voorman Erik Huizing noemt het keurmerk krachteloos en een beetje kneuterig. ,,Het is ook een beetje een speeltje van burgemeesters’’, stelt Huizing. Dat vindt de VVD’er overigens allemaal niet zo heel erg. Zolang Cittaslow niet in de weg zit bij lokale plannen ligt hij er verder niet wakker van.

Rieten daken op de kippenstal

Maar juist die dreiging ervaart Huizing nu wel. Bij de plannenmakerij rondom de nieuwe omgevingswet, een bundeling van regels rondom de invulling van het landschap, wil het gemeentebestuur Cittaslow als belangrijk uitgangspunt nemen.

Dat is tegen het zere been van de VVD. ,,Termen als kleinschaligheid en duurzaamheid zoals in Cittaslow staat, worden te pas en te onpas gebruikt, maar zijn ook containerbegrippen die remmend kunnen werken voor onze ondernemers. Straks moeten er nog rieten daken op onze kippenstallen!’’

Niet alleen de VVD is kritisch. Ook het CDA, partijgenoten van Jan Seton, en grootste partij Gemeentebelangen willen de invloed van Cittaslow inperken. Zij zien dat bij politieke discussies rondom uitbreiding van recreatieparken of het aanleggen van windmolens en zonneparken zowel voor- als tegenstanders het keurmerk erbij halen om hun lof of verzet kracht bij te zetten.

Luis in de pels

Jan Seton pareert de kritiek uit zijn gemeenteraad. ,,Enkele raadsleden zien Cittaslow als een soort grondwet. Dat is het niet. Het is hooguit een luis in de pels tegen plannen die niet bij ons passen. En sorry hoor: het is echt niet remmend. Honderd ondernemers in onze gemeente hebben er dagelijks plezier van.’’

Daarmee doelt de burgemeester op de lange lijst met supporters van Cittaslow. Lokale ondernemers in alle takken van sport, van voedsel tot recreatie. Een van hen is melkveehouder Leen Roseboom uit Borger. Hij noemt Cittaslow een prachtig idee waarvan hij de waarde volledig deelt. Vooral het contact met andere ondernemers ervaart hij als een groot pluspunt. Want niet iedereen denkt hetzelfde binnen het netwerk.

Roseboom daarover: ,,Wij zijn een grootschalige melkveehouderij en de manier waarop wij ons bedrijf runnen past volgens ons goed binnen de waardes van het keurmerk. Het moet over meer gaan dan duurzaam en kleinschalig. Daarover praten we ook met andere supporters die daar soms anders over denken. Dan kun je elkaar maar beter in de ogen kijken. Door corona loopt nu juist dat erg moeizaam.’’

Kers op de taart

De politieke discussie volgt Roseboom van een afstand. Ook hij is gebeld door raadsleden die het debat rondom Cittaslow en de omgevingswet aanzwengelen ,,We willen geen speelbal worden van de politiek. We staan achter Cittaslow maar zijn niet verantwoordelijk voor hoe ambtenaren en politici dat in hun plannen vertalen. Wij volgen onze eigen koers.’’

Burgemeester Jan Seton deelt die zienswijze van Roseboom. Wat hem betreft is Cittaslow ook niet politiek. Toch willen politici van hem weten wat Cittaslow kost en oplevert en vooral waar het iets oplegt in plaats van uitnodigt. Of in de woorden van raadslid Ankie Huijing (CDA): ,,Cittaslow is misschien een kers op de taart, maar we gaan de taart er echt niet voor aanpassen.’’

De slak duikt overal op

Borger-Odoorn maakt jaarlijks 2500 euro contributie over naar het hoofdkantoor in het Italiaanse Orvieto. Daarnaast maakt de gemeente ieder jaar 10.000 euro vrij voor lokale activiteiten en zijn er incidentele uitgaven. Het nieuwe toeristencentrum van Borger kreeg een bijdrage inclusief slak op de gevel, er staat een slakkenstandbeeld in hartje Exloo en vorige maand verrees een nieuw bijenhotel in slakkenvorm binnen de gemeente.

Zolang het bij die symboliek blijft mogen Seton en de ‘supporters’ hun gang gaan. Geen raadslid wil het voor velen sympathieke keurmerk echt de nek omdraaien. Maar dat de slak sluipenderwijs het beleid gaat bepalen is uit den boze voor raadsleden. Het voorstel dat Cittaslow lokale ontwikkelingen niet mag dwarsbomen is donderdagavond in de raadsvergadering aangenomen.

Daarmee staat Cittaslow niet op barsten, maar het is duidelijk dat de politiek niet klakkeloos blijft aanhaken bij een polonaise rondom het keurmerk. Het is aan de liefhebbers van Cittaslow om de schwung in de slak te houden.

Wat is Cittaslow?

Eind vorige eeuw ontstond er in het Italiaanse Orvieto een tegenbeweging tegen de explosieve groei van fastfoodketens. De promotie van streekgebonden Slow Food groeide uit tot een ode aan het plattelandsmentaliteit wereldwijd.

De aangesloten dorpen en steden, met maximaal 50.000 inwoners, voldoen aan 72 criteria die horen bij het keurmerk. Met regelmaat krijgen ze een check of het nog snor zit met de uitgangspunten rondom leefomgeving, landschap, cultuurhistorie en gastvrijheid.

Borger-Odoorn is sinds 2010 Cittaslow-gemeente na een bezoek aan Zweden. Toenmalig burgemeester Marco Out was het eerste boegbeeld, voordat hij het ambassadeurschap overdroeg aan zijn opvolger Jan Seton.

Nederland kent tien andere gemeenten met het keurmerk, waaronder het Groningse Westerwolde. In Drenthe zijn er vooralsnog geen andere gemeenten die een gooi doen naar de eretitel.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu