Jaarlijks bloeit er meer jacobskruiskruid in Drenthe. Lees hier waarom de gele bloemenzeeën langs de weg boeren frustreren

Het lijkt o zo vrolijk vanaf de snelweg: de gele bloemetjes in de middenberm. Maar het jacobskruiskruid kan de doodsteek zijn voor koeien of paarden.

Boer Roelof Brands trekt jacobskruiskruid uit de slootwal langs zijn perceel.

Boer Roelof Brands trekt jacobskruiskruid uit de slootwal langs zijn perceel. Foto: DVHN/Wouter Hoving

Elk jaar bloeit er meer jacobskruiskruid in Drenthe. En dat tot grote frustratie van boeren. Het kruid is dodelijk voor koeien, paarden, geiten en schapen, vanwege giftige stoffen die de lever aantasten. Dieren eten de plant niet, tenzij de gedroogde versie in het hooi terecht komt.

Dit onkruid vermenigvuldigt

Melkveehouder Roelof Brands uit Rolde wijst op een flinke jacobskruiskruidplant in de slootkant. Hij pakt het ding – voor één keer met blote hand – stevig vast en rukt ‘m er met kluit en al uit.

,,Een plant met een beste opbrengst”, vindt hij, terwijl hij zijn vangst in de lucht houdt. ,,Dit is eigenlijk de enige manier om ze te bestrijden: gewoon met de hand eruit trekken. Dit is nu nog te doen. Maar volgend jaar heb ik er tien, dan dat jaar heb ik er twintig. Dit onkruid vermenigvuldigt, en uiteindelijk ga je de vervelende gevolgen een keer aan de binnenkant van de stal zien.”

Brands woont aan de N33, waar veel kruid de bermen opvrolijkt. Hij ziet de toename van het plantje - dat goed gedijt op droge grond - met lede ogen aan. De pluisjes van de plant komen overal op zijn land terecht. Veel mensen vinden de gele bloemenzee een leuk gezicht, dat vindt Brands op zich ook. ,,En het is voedsel voor insecten, daar kun je niks op tegen hebben. Maar voor het vee is het hartstikke giftig.”

Toen de plaag nog nieuw was - zo’n twintig jaar geleden - trok de koeieneigenaar de gele bloemetjes er nog uit met de blote handen. ,,Dat bleek nog gevaarlijk ook. Het sap van de plant schijnt door je huid te gaan.” Als hij nu alle planten op zijn land eruit wil trekken, moet hij een halve dag op stap met handschoenen aan.

Natuur verdringen

Dat de planten op steeds meer plekken voorkomen, ziet ook Uko Vegter van Stichting Het Drentse Landschap.

,,Ik zie het dit jaar zelfs in mijn tuin. Eigenlijk is het overal.” Volgens Vegter is het een fase. In een jaar met slechtere omstandigheden zal de plant minder opkomen.

Verdringt het gele goedje op dit moment niet andere planten? Vegter: ,,Daar waar het heel massaal staat, langs de snelweg bijvoorbeeld, vind je inderdaad minder andere planten.”

Toch bestrijdt de organisatie de plant niet. ,,Er is niet iets aan de hand waar wij enorm van schrikken. Als het te dominant is, kunnen we bij de haarden extra beheerinspanningen doen.”

Met andere woorden: maaien. Dat wil Vegter meer gaan doen, al heeft Het Drentse Landschap dat dit jaar nog niet gedaan.

Geen schade voor omwonenden

Bestuurlijk gezien zijn er in de provincie Groningen al sinds 2005 afspraken om grootschalige verspreiding van de plant tegen te gaan. Terreinbeheerders moeten opletten dat omwonenden er geen schade van hebben.

De gemeente Aa en Hunze, waar boer Brands raadslid is, wil ook zo’n afspraak met provincie, Rijkswaterstaat en natuurorganisaties. In november werd daarvoor in de gemeente nog een motie ingediend, en zegde wethouder Henk Heijerman (Combinatie Gemeentebelangen) toe om zo’n convenant op te stellen. Dat is er nog niet.

‘Intelligent maaibeleid’

Regiobestuurder Lammert Westerhuis van LTO Noord zou de jacobskruiskruid- en berenklauwafspraken in Noord-Nederland met bestuurders graag verder aangescherpt zien. Afspraken in het convenant zijn volgens hem verslapt. ,,We kunnen misschien een ‘intelligent maaibeleid’ uitvoeren: specifiek maaien op de plekken waar die planten veel voorkomen.”

Want natuurlijk bloeit het plantje prachtig in de bermen, vindt ook Westerhuis. ,,Maar de veehouder heeft er echt problemen mee. Dat weet de gemiddelde burger niet, die heeft zelf geen koe naast het huis staan.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu