De combinatie van Sint Maarten en zondagsrust leidt al decennialang tot verwarring (en extra snoep)

Kinderen vieren Sint Maarten in 2008 in Hoogezand. Foto: ANP/Dennis Beek

Sint Maarten valt dit jaar op zondag en iedereen is in de war. Vieren we het op zaterdag? Gewoon op zondag? Maandag dan? Fijn drie keer op pad? Dagblad van het Noorden dook het archief in en ontdekte dat het al decennialang dezelfde chaos is.

Sint Maarten, wie was dat ook weer?

Martinus werd in 316 geboren in Hongarije, schrijft het Sint Maartensberaad Utrecht . Hij diende jarenlang als militair in het Romeinse leger. Hij werd beroemd toen hij op een koude dag bij de stadspoort van het Franse Amiens zijn rode soldatenmantel deelde met een bedelaar.

Achteraf droomde hij dat hij zijn mantel niet met zomaar een bedelaar maar met Jezus had gedeeld. Hij liet zich dopen, werd monnik, kluizenaar en later bisschop van de Franse stad Tours. Na zijn dood werd hij heilig verklaard. Hij werd, volgens het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland onder grote belangstelling , in Tours begraven op 11 november 397.

Ah, vandaar die elfde van november.

Precies, al zijn de festiviteiten door de eeuwen heen flink veranderd. De verering van Martinus verspreidde zich over heel Europa. Tot de Reformatie (rond 1580) werd Sint-Maarten groots gevierd, schrijft het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland .

Bedelende armen trokken op 11 november met fakkels langs de deuren van de rijken en ontvingen voedsel en brandstof. Later werd de viering ingetogener. In de achttiende eeuw ontstonden er bedelfeesten voor kinderen. In de jaren dertig van de vorige eeuw waren er op die elfde van de elfde vredesdemonstraties. In de jaren zestig, in de tijd van de opkomst van antroposofische scholen, werden kinderoptochten populair.

En op zondag vieren we het niet?

Nou, zo simpel is het niet. Genoeg plaatsen in Nederland vieren het altijd op 11 november, op welke dag die datum ook valt. Andere dorpen en steden vieren het niet op zondag en kiezen in onderling overleg voor zaterdag dag wel voor maandag. Al decennialang zorgt dat voor verwarring.

‘Sint Maarten kan drie dagen duren’, kopte Nieuwsblad van het Noorden al op 8 november 1979. Ook in 1990, 2001, 2007 en 2012 zorgde zondag 11 november op veel plekken in Drenthe en Groningen voor verwarring. De gereformeerd-vrijgemaakte kerk in de Asser wijk Marsdijk baalde in 2001 flink toen de wijkvereniging de optocht gewoon op zondag hield. Kerst vieren we soms toch ook gewoon op zondag, was het weerwoord.

Een duidelijke richtlijn is er na al die jaren nog niet?

Nope. Dorpen en steden kiezen graag hun eigen dag. In sommige dorpen gaan kinderen massaal bij winkels langs, en die winkeliers prefereren vaak een rustige maandag boven een drukke zaterdag. Andere plekken vinden zaterdagavond juist een fijne avond voor het feest, en nog weer anderen kiezen gewoon voor de zondag.

Kinderen maken soms handig gebruik van de chaos door meerdere dagen achter elkaar langs de deuren te gaan om zo een bovengemiddeld grote lading snoep binnen te zingen.

Koningsdag vieren we toch ook niet op zondag?

Dat klopt, net als vroeger Koninginnedag. Als 27 april, de verjaardag van koning Willem-Alexander, op een zondag valt dan vieren we Koningsdag op de zaterdag ervoor. Bevrijdingsdag valt tegenwoordig dan weer altijd op 5 mei, ook als dat een zondag is. Burgemeesters hebben wel de vrijheid om te beslissen dat bepaalde festiviteiten op die dag niet zijn toegestaan, bijvoorbeeld vanwege de zondagsrust.

Tussen 1946 en 1968 werd Bevrijdingsdag vanwege de zondagsrust nog wel verschoven. Als 5 mei in die jaren op een zondag viel, verschoof Dodenherdenking vaak naar vrijdag 3 mei. In 1968 besloot de regering om de Nationale Herdenking altijd op 4 mei te houden.

Nieuws

Meest gelezen

menu