Coronavirus: de natuur keert zich tegen ons. Hoe blijven we rustig?

De mensheid heeft het zwaar te verduren. Niets is zeker. Hoe kunnen we ons gemoed in toom houden? Wat vinden psychologen?

Hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes.

Hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes. Foto: RUG

Als je grote zorgen hebt, maak eens een mooie wandeling door het bos of langs het strand. Als je ziet dat er in het voorjaar gewoon weer blaadjes aan de bomen komen, stelt je dat toch een beetje gerust.

Veel mensen ontlenen troost en kalmte aan de natuur. Maar nu keert de natuur zich tegen ons in de vorm van het coronavirus. En ministers spraken maandag het volk ongemeen streng toe nadat mensen in het weekeinde massaal naar bos, hei en strand waren getogen. Het zijn bizarre tijden.

Onzekerheid is het ergste wat je kan overkomen

Psychologen kunnen vertellen hoe we hier het beste mee kunnen omgaan. Helaas, zij hebben het dezer dagen erg druk, zo blijkt uit een telefoontje met hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes. Hij heeft geen tijd voor een interview. Niet alleen de media, ook andere instanties staan bij de psychologen op de stoep.

Eerder deelde Postmes zijn expertise wel met NRC Handelsblad . Voor veel mensen is onzekerheid het ergste wat je kan overkomen, zegt hij in de editie van zaterdag. Mensen krijgen nog liever zeker een elektrische schok dan dat ze er misschien eentje krijgen, zo blijkt uit een onderzoek.

Postmes deed onderzoek naar de psychosociale gevolgen van de aardbevingen en de beschadiging van huizen in Groningen. Net als het coronavirus leveren die de getroffenen een verlies aan controle op. Belangrijk is volgens Postmes te voorkomen dat de problematiek je leven gaat overheersen. Mensen die er in slagen hun situatie te relativeren en zich te concentreren op zaken waar ze wel energie van krijgen, houden zich het best staande.

Dagplanning met concrete doelen

Houd structuur in je leven, met een dagplanning met concrete doelen, vult Postmes’ Amsterdamse collega Frenk van Harreveld aan. Zo krijg je een beetje controle terug in je leven.

Maar helaas zoeken mensen het dikwijls in schijnzekerheden. Zo ziet Harreveld tenminste het hamstergedrag van veel mensen. Met tien pakken toiletpapier in huis en enorme hoeveelheden rijst en pasta hebben mensen tenminste het gevoel dat ze de zaak onder controle hebben. Harreveld vindt het niet iets om schamper over te doen, het is een begrijpelijke neiging.

 

Anderen storten zich op zelfstudie, verdiepen zich in virologie en in de statistiek. Voor hen geeft het wat zekerheid als ze zelf kunnen berekenen wat de autoriteiten kunnen doen om het aantal doden door de pandemie te verminderen. Maar in werkelijkheid hanteert het RIVM buitengewoon ingewikkelde berekeningen om de adviezen aan het kabinet op te baseren.

De een zuipt en paft er lustig op los, maar behangt zijn huis met folie tegen straling

Toen het virus zich net in Nederland aandiende, ontstonden ook de eerste angstverschijnselen. De Volkskrant interviewde Postmes hierover, samen met zijn Amsterdamse collega Mark van Vugt.

Mensen gaan heel verschillend met bedreigingen om, weten de psychologen. De een zuipt en paft er lustig op los, maar behangt zijn huis met folie tegen straling. Een mix van ervaring, kennis, vertrouwen en persoonlijkheid bepaald hoe mensen zich instellen op potentiële bedreigingen.

In landen die vaak getroffen zijn door infectieziekten, houden mensen meer afstand in het sociale verkeer. Ze begroeten elkaar minder vaak door handen te schudden of te zoenen. Als je weet hoe je besmetting kunt voorkomen, handel je daarnaar. Wie vertrouwen heeft in Mark Rutte en het RIVM reageert anders op de crisis dan iemand die alle autoriteit wantrouwt. En je hebt nu eenmaal tobbers en flierefluiters, en alles wat daar tussenin zit.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu