De plek van het tweede onderduikershol in het Valtherbos bij Valthe werd strikt geheim gehouden, maar nu mag iedereen komen kijken

Op zo’n 400 meter van het bekende onderduikershol in het Valtherbos ligt een tweede hol. De locatie daarvan werd jarenlang strikt geheim gehouden. Sinds kort ligt er een wandelpad.

Amateuronderzoeker Johan Withaar in het bos bij Valthe.

Amateuronderzoeker Johan Withaar in het bos bij Valthe. Eigen foto.

Dat is te danken aan amateuronderzoeker Johan Withaar uit Emmen. Hij werkt aan een boek over het bekende onderduikershol in Valthe. ,,Dat er ook een tweede hol was, was wel bekend. Maar niemand wist waar, hoe en wat. Nu we weten waar het is, moeten we dat ook vertellen”, meent hij.

Pas ontdekt hol langst in gebruik

In totaal vonden zestien Joodse onderduikers voor lange of kortere tijd onderdak in de twee onderduikersholen in het bos van Valthe. De onderduikers werden geholpen door kippenhouder Bertus Zefat, die ze in eerste instantie verborg in een kippenverblijf in zijn tuin. Toen dat te onveilig werd, groeven de onderduikers in het bos een eerste hol. Na verraad werd het tweede pas ontdekte hol de plek waar een aantal van hen tot de bevrijding bleef.

Om het tweede onderduikershol te vinden interviewde Withaar onder meer de inmiddels overleden verzetsman Aaltjo Oldenburger. Oldenburger wist Withaar te vertellen dat hij de letter ‘A’ in de boom had gekrast. Voor de verzetsmensen die de onderduikers hielpen markeerde die boom de weg naar het onderduikershol. ,,Het bos was toen ongelofelijk dichtgegroeid. Die boom zorgde ervoor dat mensen niet verdwaalden”, weet Withaar.

In weer en wind zoeken

,,Ik ben op veel zondagen met mijn vrouw en in weer en wind aan het zoeken geweest naar de A-boom. Het moest in een straal van ongeveer 400 meter van het eerste onderduikershol zijn. Maar dan nog, het bos is groot. Van de gemarkeerde boom was het nog honderd passen naar het tweede hol.” Hij vond de boom en via Staatsbosbeheer ook het onderduikershol.

De bosbeheerder bleek op de hoogte te zijn, maar de locatie angstvallig geheim te houden uit angst dat geïnteresseerden de plek zouden vernielen. ,,Het verhaal ging dat het onderduikershol er nog bij lag zoals het na de oorlog is achtergelaten, dat is inmiddels ontkracht”, vertelt Withaar. Het tweede onderduikershol, dat met afmetingen van ongeveer 9 bij 4 meter ongeveer net zo groot is als het gereconstrueerde onderduikershol, is grotendeels afgebrokkeld.

Informatiebord en wandelpad

De dorpsbelangenverenigingen van Valthe en Klijndijk waren, net als Withaar en inmiddels ook Staatsbosbeheer, te spreken over het plan om het tweede hol met een wandelpad te verbinden aan het eerste. De verhalen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. ,,Iedereen heeft het over het onderduikershol, niet over de onderduikersholen. De ironie wil dat het gerestaureerde hol het kortste in gebruik is geweest. In het tweede hol hebben ze juist anderhalf jaar gezeten”, stelt Withaar.

In tegenstelling tot het andere onderduikhol wordt dit hol niet gerestaureerd. ,,Dat kost heel veel geld. Bovendien bedachten we dat de erosie de vergankelijkheid van het leven symboliseert. Dat vonden we een mooie gedachte. Over 75 jaar vindt niemand het hol meer terug. Maar de locatie is nu gemarkeerd en blijft bestaan.” Binnenkort wordt een informatiebord bij het onderduikershol geplaatst.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu