De twee gezichten van Johan Derksen uit Grolloo: zeiksnor in een ’k*tland’

„Wat zijn we toch een kutland”, verzuchtte Johan Derksen uit Grolloo in het tv-programma De Oranjezomer. Hij kreeg bijval maar ook kritiek en was weer eens trending op sociale media. Wie is deze 72-jarige ’zeiksnor’ en hoe kon hij uitgroeien tot één van de meest controversiële mediapersoonlijkheden van Nederland?

Johan Derksen

Johan Derksen Foto: ANP/HH

You love him or you hate him . Een tussenweg is er blijkbaar niet. De één loopt weg met Johan Derksen – politiek incorrect en al helemaal niet woke – de ander verwijt hem dat hij met zijn ’tong zo scherp als een scheermes’ onderbuikgevoelens aanwakkert en polariseert. Onder het mom van satire worden mensen bij hun enkels afgezaagd. Homo’s, transgenders, vrouwelijke voetballers, gekleurde mensen. De lijst is schier oneindig.

’Ze hebben een hekel aan me, maar daar heb ik het ook zelf naar gemaakt’, luidt het veelzeggende citaat van Tijl Uilenspiegel op de eerste bladzijde van zijn biografie die eerder dit jaar verscheen van de hand van schrijversduo Antoinette Scheulderman en Michiel van Egmond. De Snor is intussen 72 jaar en nog steeds een kijkcijferkanon. Volgend jaar stopt hij, zegt hij. Al is het maar de vraag of hij ook echt de luwte opzoekt. Zeker als zenderbaas John de Mol bereid is opnieuw diep in de buidel te tasten.

Hij haat hypocrisie

Johan Derksen groeide op met een alcoholistische vader en een huilende moeder, vertelt hij vaak in interviews. Hij haat hypocrisie: zijn pa is politieagent; zit ’s zondags vroom te zijn in de kerk maar slaat wel zijn vrouw tot moes. Hij gaat vroeg het huis uit en is van 1968 tot 1977 profvoetballer bij onder meer Go Ahead Eagles en, in 1977 een half seizoen, bij MVV. Hij is eigenlijk al gestopt, rookt veel en traint nauwelijks, maar toch verhuist hij naar de club in Maastricht. „Op zijn allereerste training schopte hij meteen een medespeler over de schutting”, herinnert oud-MVV-speler Ger Schrijnemakers zich. „Hij was spijkerhard, op het gemene af. Of hij talent had, weet ik niet. Als verdediger moet je je tegenstander uitschakelen: dat kon hij wel.”

Volgens Derksen was doping gemeengoed in zijn tijd. „Alles kon. De helft van alle spelers in de ere- en eerste divisie zat vol met peppillen. Controles waren er niet, dus wij konden slikken wat we wilden. En dat deden we ook. Om half drie stond iedereen met uitpuilende pupillen aan de aftrap.” Drinken doet hij niet. Nooit. Nog tijdens zijn voetballoopbaan wordt hij journalist. Eerst bij de Winschoter Courant , later bij magazine Voetbal International , waar hij van 2000 tot en met 2013 hoofdredacteur is.

Noodlottig ongeluk

In 1992 verliest hij zijn vrouw Linda bij een noodlottig ongeluk. Die mistige avond reist hij met de trein naar Maastricht voor MVV-Roda JC. Daar aangekomen blijkt de wedstrijd te zijn afgelast. Als hij ’s nachts thuiskomt in Elst vindt hij Linda bewusteloos onderaan de trap. De dagen daarna zijn de slechtste uit z’n leven. Zijn vrouw wordt in het ziekenhuis nog even kunstmatig in leven gehouden. Als de apparatuur wordt afgesloten, is hij 43 en weduwnaar. Dochter Marieke is dan 12. Volgens haar is er een Johan van vóór het ongeluk en een Johan van ná.

Hij wapent zich met cynisme en een ik-heb-schijt-aan-alleshouding, en groeit uit tot de meest controversiële televisiepersoonlijkheid van het land. Hij heeft sympathie voor Thierry Baudet, vergelijkt Louis van Gaal met Mussolini en maakt de keepster van het Braziliaanse vrouwenelftal uit voor ’een varken met een trui aan’. Een opmerking over rapper en Black Lives Matter-activist Akwasi leidt tot een landelijke rel. „Weten we zeker dat het Akwasi niet is”, grapt hij bij een afbeelding van Zwarte Piet in het programma Veronica Inside . Voor velen is het over de grens. Adverteerders trekken zich terug; het Nederlands elftal boycot het programma voortaan.

Homofoob

’Ik ben opgevoed door een homofobe seksistische racist. Wist ik niet. Op mijn 16e hing de I Have A Dream -speech in mijn slaapkamer, droeg ik een regenboogarmband en was les 1: altijd onafhankelijk zijn van welke man ook. Oh én behoud zelfspot en vrijheid om over alles grappen te maken’, twittert zijn dochter Marieke al in december 2017.

Ze is het zat, vertelt ze later in een interview in De Volkskrant . ’Eigenlijk wilde ik me er niet in mengen. Maar ik zat RTL Boulevard te kijken en daar ging het over homofobie, seksisme en racisme in Voetbal Inside . Waar gáát dat over? Misschien is het naïef, maar ik denk dan: we hebben het hier wel gewoon over Johan, hè? Mensen springen uit hun vel omdat René van der Gijp liever naar darten kijkt dan naar het trouwprogramma van Gordon. En ze plakken er meteen de afschuwelijkste labels op. (...) Je krijgt tegenwoordig gelijk het stempel fout. Vervolgens worden sponsors aangeschreven en bemoeien zelfs politieke partijen zich ermee. Ik vind het overtrokken.”

K*tland

De zwarte advocaat Natacha Harlequin schuift aan bij Veronica Inside en vraagt Johan Derksen om ’een beetje empathie’. Er volgen geen excuses, maar toch bespeurt Harlequin iets van menselijkheid bij ’s lands beste ophefmaker: „Wat ik heb gezien in zijn ogen is dat hij het krenkend vond dat er überhaupt mensen zijn die denken dat hij een ander pijn zou willen doen.”

Hoe zeer Derksen het publieke debat beïnvloedt blijkt de voorbije dagen nog maar eens als hij Nederland een kutland noemt. Hart van Nederland laat prompt een onderzoek doen onder 1500 mensen. 70 procent blijkt het met hem eens te zijn. Aanleiding is „een bedreiginkje” en de mededeling van het OM dat er niet genoeg budget en mankracht is om hem te beveiligen , vertelt hij als vaste gast in Oranjezomer .

„Dan lees ik dat zeven klootzakken van rijkeluiszoontjes een jongen doodschoppen in Spanje. Die worden genoemd op sociale media en dat noemen ze dan meteen een hetze. En dan hebben ze wel mankracht en geld om die klootzakken te beschermen. Dan voel ik me geweldig voor lul staan.”

Bluesfan

Er is ook een totaal andere Johan Derksen. Een die bluesfan is en in Grolloo woont. Die zwijmelt als de band Cuby + Blizzards ter sprake komt. Derksen was nauw bevriend met zanger Harry Muskee, die in 2011 overleed. „Dat op tv is allemaal maar een toneelspelletje, Johan leidt zijn échte leven in Grolloo”, zegt vriend John Hofsteenge, eigenaar van de beroemde kroeg Hofsteenge. „Hij ligt goed in het dorp, is altijd vriendelijk. Dat hele leven van hem in de media gaat langs me heen. Als ik hem zie, hebben we het over muziek en nooit over die onzin.”

Derksen leidt in Drenthe met zijn derde vrouw Isabelle en hond Cuby een tamelijk rustig bestaan. Alhoewel. Hij loopt dusdanig te koop met zijn liefde voor het dorp, dat hij er een attractie op zich is geworden. „Ik bleek zonder dat iemand het mij had verteld onderdeel te zijn van een puzzeltocht. Iedereen die met mij op de foto ging, kreeg vijf punten. Gek werd ik daarvan. Vervolgens begonnen de deelnemers ook aan te bellen.”

Zijn grote trots is het jaarlijkse Holland International Blues Festival, dat de afgelopen twee jaar werd geannuleerd wegens corona. Medeorganisator Mojo Concerts tikt hem op de vingers wegens zijn Zwarte Pietenuitspraak over Awkasi. Derksen reageert als door een wesp gestoken. „Ze hobbelen trendy en politiek correct achter de gekkies op social media aan.” Van enige zelfkritiek lijkt geen sprake. Dat Nederland een ’kutland’ zou zijn, ligt niet aan hem, maar altijd aan de ander.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu