Drentse zonneroute heeft nog lange weg te gaan: 'Op dit moment kunnen we niets aansluiten, die capaciteit is er gewoon niet'

Groene energie van een kilometerslang lint zonnepanelen langs de snelweg, tussen Hoogeveen en de Duitse grens. De planfase van de ambitieuze Drentse Zonneroute A37 moet dit jaar afgerond worden. Een belangrijke stap.

Toekomstbeeld van de A37? Het plan is om aan weerszijden van de weg, in de middenberm en bij knooppunten duizenden zonnepanelen aan te leggen.

Toekomstbeeld van de A37? Het plan is om aan weerszijden van de weg, in de middenberm en bij knooppunten duizenden zonnepanelen aan te leggen. Foto: Provincie Drenthe

De A37 in Drenthe is niet zomaar in beeld gekomen voor een langgerekte zonneroute.

Langs de snelweg is maar één grondeigenaar (Rijkswaterstaat), de middenbermen zijn zo breed dat er voldoende ruimte is voor zonnepanelen en ook de knooppunten bieden volop mogelijkheden.

Het project heeft nog de status van proef. Maar de beoogde Drentse ‘route du soleil’ weet wel internationaal de ogen op zich gericht. Mocht de zonneroute er na 2025 komen, dan is het de langste van Europa. Met honderdduizenden zonnepanelen aan weerskanten van de weg, in de middenberm, bij knooppunten en op twee metershoge ‘zonnewanden’.

Grote getallen

Het is sowieso een project van grote getallen. Het traject behelst 42 kilometer, de zonnepanelen komen op een oppervlakte van 140 hectare en er wordt ruim 200 megawatt stroom opgewekt, vergelijkbaar met de energiebehoefte van een stad met zo’n 50.000 huishoudens.

Groene energie levert een belangrijke bijdrage aan de stroomvoorziening in Nederland. Maar de ruimte is schaars, windmolens oogsten vooral protest en voor veel zonneparken wordt vruchtbare landbouwgrond opgeofferd.

Daarom wordt steeds meer gezocht naar locaties die minder weerstand oproepen, maar die wel kansrijk zijn voor het opwekken van duurzame energie.

In 2017 ondertekende Rijkswaterstaat (als enige grondeigenaar) een intentieverklaring met de provincie Drenthe, de gemeenten Hoogeveen, Coevorden, Emmen en netbeheerders Enexis en Rendo, om de mogelijkheden van de Drentse Zonneroute A37 te onderzoeken. De provincie geldt als aanjager van het project en zorgt voor een goede inpassing in het landschap.

Er moet nog veel gebeuren

Inmiddels zijn we vier jaar verder en moet er nog veel gebeuren, zoals het verkrijgen van vergunningen, de bouw en exploitatie van de zonneroute en uitbreiding van de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk.

Om zonnepanelen langs snelwegen te mogen plaatsen en in het landschap in te passen, moeten bestemmingsplannen worden aangepast. Omdat het traject de gemeenten Emmen, Coevorden en Hoogeveen doorkruist, gaat het om een veelvoud aan plannen en verordeningen.

Om afzonderlijke, tijdrovende procedures te voorkomen wordt gekozen voor één provinciaal inpassingsplan (PlP). Daarmee hoeft niet elke gemeente langs de route zelf bestemmingsplannen aan te passen. Hiermee is het mogelijk om in één ruimtelijke procedure de belangen af te wegen en tot besluitvorming te komen.

Na vaststelling van het provinciaal inpassingsplan kunnen marktpartijen inschrijven op de aanleg van de Drentse Zonneroute A37. Een en ander gaat via een openbare aanbesteding, concessie of gronduitgifte.

Pionieren

,,Welke vorm het wordt, weten we nu nog niet’’, zegt projectleider Okke van Brandwijk van de Drentse zonneroute A37. ,,Dat is ook geen wonder, want we zijn met dit project aardig aan het pionieren.’’

Op trajecten met vangrails mag het hoogste punt van de zonnepanelen niet boven de vangrail uitsteken. Weggebruikers moeten over de zonnepanelen heen kunnen kijken, zodat het landschap zichtbaar blijft. De constructie moet verder hufterproof zijn en er mag geen gevaar zijn op elektrocutie.

De panelen krijgen ook een kleur die aansluit bij het landschap. Groen in het veenkoloniaal landschap, roodbruin in stedelijk gebied en geel in het esdorpenlandschap.

Van Brandwijk: ,,De uiteindelijke exploitant mag er straks geen roze panelen neerleggen, omdat die in de aanbieding waren. Dat is ook vastgelegd in het beeldkwaliteitsplan.’’

Zonnewanden

Langs bedrijventerrein Buitenvaart bij Hoogeveen en bij woonwijk Parc Sandur in Emmen moeten zonnewanden komen met een maximale hoogte van 6,5 meter. De wanden aan de noordkant van de A37 bij Hoogeveen en Emmen zijn bijna 3 kilometer lang. Knooppunt Holsloot wordt in de plannen voor een groot deel vol gelegd met zonnepanelen.

Uit berekeningen is gebleken dat het geluid achter de zonnewand (dus aan de zijde waar géén zonnepanelen zitten) afneemt met meer dan 6 dB tot op meer dan 300 meter. Vóór de zonnewand wordt het geluid weerkaatst naar de overkant. Daar zijn tot 300 meter toenames van maximaal 2 dB berekend.

De woningen achter de zonnewanden (bij zowel Hoogeveen en nabij Parc Sandur) hebben dus profijt van het geluidsreducerende effect van de zonnewand. Aan overzijde van deze zonnewanden neemt echter het geluidniveau met maximaal 2 dB toe vanwege de reflectie van het verkeersgeluid. Dit kan mogelijk gevolgen hebben voor de geluidsoverlast bij woningen aan de zuidzijde van de A37 en de kern van Erica.

Aansluitgarantie

Ander punt is de aansluit- en transportgarantie van de opgewekte stroom. Is dat technisch (en economisch) haalbaar? Daar zit volgens Van Brandwijk in figuurlijke zin spanning op.

,,Hoe kunnen we de zonneroute op het stroomnet aansluiten, zonder daarmee ander initiatieven in een regio te blokkeren? Op dit moment kunnen we niets aansluiten, die capaciteit is er gewoon niet.’’

Rendo en Enexis zijn bezig met de ontwikkeling van drie extra netwerkstations in onder meer Veenoord en Hoogeveen. ,,Als alles meezit zijn die in 2025 of 2026 gereed.’’

Ook moet nog 110 kilometer vangrail worden aangelegd. Die geleider is nodig voor de veiligheid en afscherming van de zonnepanelen. Van Brandwijk: ,,Die kun je niet zomaar langs de weg leggen, dat is te gevaarlijk. Maar hoe krijgen we dat vooraf gefinancierd? Daar zijn we nu mee bezig.’’

Participatie inwoners

Parallel aan die zoektocht wordt gekeken naar de mogelijkheden voor inwoners, bedrijven en organisaties om in het project te participeren. Er wordt gestreefd naar 50 procent lokale deelname bij projecten voor hernieuwbare energie in 2030.

Hoe dat bij deze zonneroute wordt ingevuld is nog niet bekend. De gemeenten langs deze route zijn samen met het rijk een gezamenlijk plan aan het ontwikkelen. ,,Het moet een uniform verhaal zijn.’’

De projectleider van de Drentse zonneroute A37 zegt dat het project ‘op het randje van een sluitende businesscase zit.’ ,,Het is financieel haalbaar, denken we, maar je wordt er niet rijk van. Dit is geen project met toprendementen, maar qua energietransitie en ruimtelijke mogelijkheden wel super interessant om gezamenlijk van de grond te tillen. Het draagt bij aan de klimaatdoelstellingen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu