Fresenius en de metamorfose van de bloedfabriek in Emmer-Compascuum

De bloedfabriek. Zo wordt Fresenius Kabi in Emmer-Compascuum door veel mensen genoemd. Vanaf eind 2020 dekt die naam de lading totaal niet meer. Vanaf dan wordt er louter sondevoeding gemaakt. Miljoenen zakjes per jaar, die de hele wereld overgaan.

Directeur Jelmer Dijkstra met het oude (links) en het toekomstige product, een zakje sondevoeding.  Foto DvhN

Directeur Jelmer Dijkstra met het oude (links) en het toekomstige product, een zakje sondevoeding. Foto DvhN

Het was een bijzonder gezicht, in september 2015. Voor de ingang van Fresenius Kabi in Emmer-Compascuum stonden 125 houten kruizen. Op elk kruis was een angry smiley te zien, een plaatje van een boos mannetje. Het bedrijf wilde werk verplaatsen naar Tsjechië. In Emmer-Compascuum ging een streep door 125 banen en dat zorgde voor woede.

,,Iedereen heeft in de gaten dat de hele toko er straks aangaat’’, zo viel te horen op het voorterrein. Het werk dat overbleef, zou op termijn ook wel uit het dorp verdwijnen. ,,Nee, niet naar Tsjechië. Dan eerder naar de Dominicaanse Republiek.’’

Investering van bijna 100 miljoen euro aan de Runde ZZ

Die laatste veronderstelling, die bleek juist. Het werk dat overbleef bij Fresenius Kabi in Emmer-Compascuum gaat inderdaad naar de Dominicaanse Republiek. Vanaf eind 2020 worden er aan de Runde ZZ geen producten meer gemaakt die met bloed te maken hebben. Maar de ‘toko’, die gaat helemaal niet dicht. Sterker nog, er wordt bijna 100 miljoen euro geïnvesteerd.

Het complex wordt volledig aangepast voor een totaal andere medische activiteit: het maken van sondevoeding. ,,Nog niet zo lang geleden vroegen zelfs onze oudste medewerkers zich af of ze bij ons hun pensioen nog zouden halen. Nu ziet de toekomst er hier voor een grote groep mensen zonnig uit’’, zegt vestigingsdirecteur Jelmer Dijkstra.

280.000 werknemers in meer dan 100 landen

De fabriek in Emmer-Compascuum maakt deel uit van de Fresenius Groep, een concern dat hoogwaardige producten maakt voor dialyse, ziekenhuizen en poliklinische behandelingen. De Fresenius Groep is met zo’n 280.000 werknemers actief in meer dan 100 landen. Samen zorgen zij voor een jaaromzet van meer dan 30 miljard euro.

Sinds 1997 heeft Fresenius Kabi een vestiging in Emmer-Compascuum. Toen nam zij het op deze locatie gevestigde bedrijf NPBI over, het Nederlandse Productielaboratorium voor Bloedtransfusieapparatuur en Infusievloeistoffen. De NPBI maakte steriele vloeistoffen die worden gebruikt voor onder meer bloedtransfusies en dialyse. Ook de zakken waarin het bloed werd opgevangen werden door NPBI vervaardigd.

Jarenlang een van de grootste werkgevers van Drenthe

De NPBI was met zo’n duizend personeelsleden jarenlang een van de grootste werkgevers van Drenthe, maar in de jaren voor de overname door Fresenius Kabi had het bedrijf het moeilijk. Onder leiding van de nieuwe eigenaar daalde het aantal werknemers stapsgewijs naar zo’n 200. Veel banen in Emmer-Compascuum verdwenen doordat het werk werd overgebracht naar landen met lagere lonen. Ook efficiency-maatregelen in de eigen vestiging leidden tot minder personeel.

In 2006 werd in Emmer-Compascuum gestopt met het maken van infuusvloeistof en vier jaar geleden werd de productie van bloedzakken gestopt. ,,Door de medische vooruitgang worden er steeds meer kijkoperaties uitgevoerd. En bij dit soort operaties is het bloedverlies zeer gering’’, verduidelijkt Dijkstra.

Details die voor patiënten het verschil tussen leven en dood kunnen betekenen

Sinds het afstoten van de productie van bloedzakken concentreert de vestiging in Emmer-Compascuum zich volledig op de productie van plastic setjes die nodig zijn voor verschillende vormen van bloedtransfusie. Per jaar verlaten in Zuidoost-Drenthe zo’n miljoen zogeheten transfusiedisposables de fabriek.

,,Wij maken hiervan dertig verschillende soorten en zij vinden hun weg naar ziekenhuizen en bloedbanken over de hele wereld’’, weet Dijkstra. De setjes worden maar één keer gebruikt. ,,Niet ongebruikelijk voor materialen in een ziekenhuis.’’ Een leek zal de verschillen tussen de setjes niet makkelijk waarnemen. ,,Het gaat om details. Maar wel om details die voor patiënten het verschil tussen leven en dood kunnen betekenen.’’

Vloeibaar voedsel via mond, buik of aderen

De vraag naar de setjes is vrij constant. Toch wordt met de productie hiervan gestopt in Emmer-Compacuum. In de Dominicaanse Republiek staat een Fresenius Kabi-fabriek die tegen veel lagere kosten kan produceren. ,,In dat land liggen de lonen op zo’n tien procent van wat in Nederland voor hetzelfde werk wordt betaald.’’

De vrees dat het concern hierdoor Emmer-Compascuum zou verlaten, bleek ongegrond. Het concern ziet op deze plek volop mogelijkheden voor de productie van sondevoeding, ook wel klinische voeding genoemd. Het gaan dan om vloeibaar voedsel dat via mond, buik of aderen in het lichaam wordt gebracht. De vraag hiernaar is, mede door nieuwe medische inzichten en deels door vergrijzing, groeiende.

Miljoenen zakjes sondevoeding per jaar uit Emmer-Compascuum

Fresenius maakt al langere tijd vloeibaar voedsel, in Duitsland en in China. ,,Een zusterfabriek in Duitsland werd hiervoor te klein en er werd gezocht naar een plek voor uitbreiding.’’ In Emmer-Compascuum wordt een heel nieuwe infrastructuur opgebouwd, waarbij koelsystemen, luchtbeheersing en een steriele omgeving van groot belang zijn.

De oude hal met het bogendak aan de voorkant gaat tegen de vlakte en maakt ruimte voor nieuwbouw. ,,Die hal heeft zijn beste tijd gehad en bovendien is de indeling met de vele kolommen niet praktisch voor het werk dat wij daar gaan doen.’’

In Emmer-Compascuum verlaten straks per jaar miljoenen zakjes sondevoeding de fabriek. ,,In tientallen verschillende soorten. Niet alle voeding is voor iedereen geschikt. En dan heb ik het niet alleen over ziektes, allergieën en intoleranties, maar ook over culturele aspecten. Bepaalde groepen willen alleen voeding die koosjer is of halal.’’

Aantal werknemers blijft gelijk, wel deels ander personeel nodig

Het aantal werknemers in Emmer-Compascuum blijft ongeveer gelijk, zo’n 200 mensen. Dat betekent overigens niet dat alle huidige medewerkers hun baan behouden. Dijkstra schat dat een kwart van hen zijn geluk elders moet gaan zoeken. ,,Niet iedereen heeft de competenties die wij straks nodig hebben.’’

Het ontslag treft vooral mensen die zich bezighouden met handmatige montage. Dijkstra zegt zich goed te realiseren dat dit voor deze groep vervelend is. ,,Maar de grote winst is dat de vestiging open blijft door de overstap naar de productie van klinische voeding.’’ En gezien de investering - bijna 100 miljoen euro! - is dit zeker voor langere tijd het geval.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu