Geduld van Griekse yoghurtproducent Fage voor bouw fabriek in Hoogeveen wordt op de proef gesteld. 'Maar het balletje rolt nog wel'

Kan Fage de beoogde yoghurtfabriek in Hoogeveen nog bouwen?

Kan Fage de beoogde yoghurtfabriek in Hoogeveen nog bouwen? Foto: Shutterstock

De gemeente Hoogeveen en de provincie Drenthe zoeken naar alternatieven om Fage toch de yoghurtfabriek op bedrijventerrein Riegmeer te kunnen laten bouwen. Maar hoeveel geduld heeft de Griekse zuivelgigant?

Het antwoord op die vraag is niet bekend. Fage reageert niet op vragen van deze krant en gemeente en provincie weten het ook niet. Ze hebben geen rechtstreeks contact gehad met het Griekse yoghurtbedrijf.

,,Maar het balletje rolt nog wel’’, weet wethouder Jan Zwiers. ,,Via ingenieursbureau Arcadis zijn technisch-inhoudelijke gesprekken gevoerd met Fage over de kansen die zij nog zien. En er is nog zicht op alternatieven.’’

Hoe kansrijk die zijn zal de toekomst leren. Bijna twee weken geleden besloot Gedeputeerde Staten zo’n dertig projecten stil te leggen omdat de natuur in Drenthe zich niet voldoende herstelt. Dat bemoeilijkt vergunningen op grond van de Wet Natuurbescherming aan bedrijven die willen bouwen in de buurt van beschermde natuurgebieden (Natura 2000).

Onzeker

De yoghurtfabriek in Hoogeveen is daardoor ook onzeker geworden. Volgens projectleider Erwin Kuipers van bedrijventerrein Riegmeer heeft Fage heel veel tijd en energie in de zoektocht en het voortraject gestoken. ,,Als ze niet doorgaan in Hoogeveen moeten ze opnieuw beginnen en de kans dat je elders in ons land wél een geschikte locatie vindt is minimaal, want de stikstofproblematiek speelt overal.’’

Fage had aanvankelijk acht gemeenten in ons land op het oog voor de bouw van een nieuwe fabriek. Na een selectie bleven er drie van over, waaronder Hoogeveen. ,,Uiteindelijk hebben ze voor onze gemeente gekozen vanwege de ligging’’, zegt Zwiers.

Imago

Hoewel de boosheid en teleurstelling over het provinciale stikstofbesluit wat is geluwd, is de frustratie in Hoogeveen over de gang van zaken rond Fage niet weg. Zwiers: ,,Het gaat namelijk ook over je imago.’’

In Hoogeveen is twee en een half jaar hard gewerkt om de rode loper voor het Griekse yoghurtbedrijf vrij van obstakels te houden. ,,We hebben met veel mensen volle bak aan dit proces gewerkt’’, verklaart Zwiers. ,,Zaken aangepast, verbeterd en geoptimaliseerd. En dan gaat het mis omdat tijdens de wedstrijd opnieuw de spelregels worden veranderd.’’

Hij zegt de provincie geen verwijt te maken. ,,Je moet als overheden niet over elkaar heen rollebollen, maar in gesprek blijven.’’ Hoogeveen wil van de provincie wél antwoord op enkele vragen. Bijvoorbeeld over de haalbaarheid van een pardonregeling voor langlopende projecten als Fage. ,,In Noord-Holland zien we bijvoorbeeld dat ze het anders doen dan in Drenthe. Hoeveel rek zit er mogelijk nog in?

Grote getallen

De eerste contacten tussen het Griekse zuivelbedrijf en de gemeente werden eind 2020 gelegd. Hoogeveen dacht na over de vraag of de gemeente dit kan en wil. Want aan de yoghurtfabriek hangen grote getallen: het gebruik van 2,5 miljoen liter drinkwater per dag en maandelijks 410.000 kuub gas en 2,6 miljoen kWh stroom.

Waterschap WDODelta, waterbedrijf WMD en netwerkbedrijf Rendo kunnen de gevraagde hoeveelheden water en energie leveren. Zwiers: ,,Tuurlijk moet je verantwoord omgaan met water en energie, maar het opgepompte water, bijvoorbeeld, blijft in circulatie. Het verdwijnt niet.’’

Duurzaam?

Niettemin roept de komst van de zuivelgigant de vraag op hoe duurzaam zo’n fabriek nou is. Kuipers: ,,Fage wil heel graag een volledig elektrische fabriek bouwen, maar loopt tegen een vol elektriciteitsnet aan. Op dit moment kan dat dus niet op Riegmeer tot het nieuwe transformatorstation van Tennet/Rendo gerealiseerd is.’’

Wat betreft de verwachte werkgelegenheid van 250 banen voor Hoogeveen en de regio, denkt Zwiers niet dat die arbeidsplaatsen ingevuld gaan worden door arbeidsmigranten, zoals meer voorkomt in de zuivelindustrie.

,,Je zult altijd wel een aantal arbeidsmigranten nodig hebben, maar met het Alfa-college zijn we in gesprek over een opleiding voor proces-operators en laboranten. Zodat we maatwerk kunnen leveren. We houden hoop op een goede afloop.’’

Provincie gaat zoeken in de juridische gereedschapskist

,,Als provincie balen wij net zo hard als Hoogeveen dat de vergunningaanvraag nu stilligt’’, zegt gedeputeerde Hans Kuipers (GroenLinks) van de provincie Drenthe. ,,Wij hebben er samen met de gemeente aan getrokken om de komst van Fage mogelijk te maken.’’

Begin 2022 kocht Hoogeveen de stikstofrechten van boeren in Hollandscheveld en Darp, voor het afdekken van de stikstofdepositie in een straal van 25 kilometer rond Fage. ,,Meer dan feitelijk nodig was’’, stelt projectleider Erwin Kuipers van bedrijventerrein Riegmeer. ,,Het is zelfs een extra argument voor natuurherstel. De milieuwinst hier is misschien wel 150 procent.’’

Die aanvankelijke opzet om een vergunning door extern salderen mogelijk te maken, dus door stikstofrechten van twee boeren op te kopen, blijkt geen soelaas te bieden nu uit de zogenoemde Natuurdoelanalyses blijkt dat de natuur in Drenthe er ondanks allerlei inspanningen niet op vooruitgaat. Volgens gedeputeerde Kuipers biedt de juridische gereedschapskist nog wel wat instrumenten waarmee je alsnog kunt proberen de vergunning te regelen.

,,Ik denk daarbij aan de ‘passende beoordeling’. Daarbij ga je heel precies kijken waar de stikstof neerslaat die een bedrijf produceert en welk effect dat heeft. Bij theatervoorstelling het Pauperparadijs hebben we dat ook toegepast en daarmee konden we de voorstelling alsnog laten doorgaan.’’

Nadeel van zo’n passende beoordeling is volgens Kuipers dat het een ingewikkelde methode is. En er moet natuurlijk uit blijken dat de natuur niet lijdt onder de neerslag, of dat je met enkele maatregelen die negatieve effecten kunt voorkomen.

De provincie werkt momenteel hard aan het zogenoemde Drents Programma voor het Landelijk Gebied. De Natuurdoelanalyses vormen daarvoor de basis. Elke provincie moet dergelijke plannen maken. Daarin moet staan hoe de provincie denkt de natuur te herstellen en te versterken, met name in de beschermde Natura 2000 gebieden. Het gaat niet alleen over stikstofuitstoot, maar ook over het schoon houden van water en bodem.