Gerestaureerde elektriciteitscentrale van Veenhuizen, met historische motoren uit 1918 en 1928, is gratis te bezoeken tijdens Open Monumentendag

De elektriciteitscentrale van Veenhuizen. Foto: Gevangenismuseum Veenhuizen

Jaren stond de centrale er ongebruikt bij, maar sinds 2011 is de historische elektriciteitscentrale van Veenhuizen werd geopend voor bezoekers. Dat kwam tot stand dankzij een enthousiast team van vrijwilligers, die de restauratie op zich namen. Dit weekeinde is de centrale gratis te bewonderen en wordt de werking van de historische motoren gedemonstreerd.

Het voormalige gevangenisdorp beschikte vroeger over een eigen elektriciteitscentrale, die vanaf het jaar 1909 met een turfgasgenerator het dorp van stroom voorzag. Elk uur werd 200 kilo turf opgestookt om de houtzagerij en meubelmakerij van het Tweede Gesticht van elektriciteit te voorzien. De turf werd aangevoerd door twee ‘verpleegden’ in rieten manden en via een trap tegen het pand omhoog gebracht. Zij moesten het vervolgens in de turfgasgeneratoren storten.

De eerste motor was een 50 PK zuiggasmotor van het Engelse merk Crossley. Dat was toentertijd een bijzonder staaltje van technisch vernuft en trok veel bekijks. Zo kwam Prins Hendrik de centrale bezoeken om de motor met eigen ogen te zien en ook de Groningse industrieel Jan Evert Scholen bracht een bezoek aan Veenhuizen.

In 1919 volgde uitbreiding van de centrale met een tweede turfgasgenerator en een 100 PK Crossley zuiggasmotor. Het gebruik van de motoren wordt aankomend weekeinde gedemonstreerd en vrijwilligers vertellen over de werking ervan.

Rijksmonument

De elektriciteitscentrale werd vanaf november 1927 alleen nog gebruikt als noodstroomvoorziening. Vanaf 1953 werd de centrale buiten werking gesteld, maar doordat de machines regelmatig handmatig werden rondgedraaid, bleven ze in redelijke staat bewaard. De centrale van Veenhuizen is tegenwoordig een rijksmonument en maakt onderdeel uit van het Gevangenismuseum.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu