Het is tijd voor de volgende stap: zonnepanelen op je dak. Hoe dan, welke precies en wat levert dat op?

De boel is goed geïsoleerd, tijd voor de volgende stap. Zonnepanelen? Hoe dan, welke moet ik hebben en waar moet ik zijn? Maar vooral: wat zijn de kosten van aanschaf en aanleg en wat leveren zonnepanelen op?

Volgens het Drents Energieloket is nog maar een vijfde deel van de daken in Drenthe voorzien van zonnepanelen.

Volgens het Drents Energieloket is nog maar een vijfde deel van de daken in Drenthe voorzien van zonnepanelen. Foto: eigen foto

Wie overstapt op zonnepanelen, begint als het ware een mini-energiecentrale. Baas over eigen stroom. Zelf elektriciteit opwekken voor pakweg de komende 25 tot 30 jaar.

Geen last van prijsstijgingen en niet afhankelijk van (buitenlands) gas. En als de zon volop schijnt, en er sprake is van overproductie, wordt de overvloedige elektriciteit geleverd aan het net. De meter draait dan terug.

Eerst maar even op de online zonnekaart kijken. Per provincie zijn alle daken in kaart gebracht. De zonnekaart kent vijf gradaties: van zeer ongeschikt (diep rood) tot zeer geschikt (donker groen). Het systeem zegt het adres niet te kennen. Inzoomend van gemeente naar dorp en straat lukt het ook.

Geschikt, luidt het oordeel. De indicatie is niet top, wel veelbelovend. Houdt het systeem ook rekening met de hoge eikenbomen ten oosten en zuiden van het huis? Daar lijkt het wel op, want het dak van de schuur, dat meer schaduw heeft, is slechts ‘gemiddeld’ geschikt.

Oordeel was acht jaar geleden nog: onmogelijk

Was het oordeel van een installateur een jaar of acht geleden nog: onmogelijk, de gevoeligheid van de huidige zonnecellen is zodanig opgekrikt dat schaduwplekken de opbrengst wel iets drukken, maar kennelijk geen groot probleem meer zijn.

Het dak is geschikt, da’s mooi. Er is plek voor veertien zonnepanelen, meldt de zonnekaart. Doorgaans wordt gesproken van een terugverdientijd van acht jaar, in dit geval is het elf jaar. Dus toch de invloed van de schaduw (of wordt de terugverdientijd in algemene termen wat rooskleurig voorgesteld)?

Hoe dan ook, na twintig jaar, wanneer de panelen in economisch opzicht zijn afgeschreven, is er een bedrag van ruim 5300 euro verdiend. Dus: 265 euro per jaar, 22 euro per maand.

Is de toekomstige vraag naar elektriciteit zó groot, dat de prijzen de pan uitvliegen, dan lopen de verdiensten verder op. Maar goed, de zonnekaart is geen glazen bol.

Eens kijken wat de grote opwarmers van de aarde doen

De overgang van fossiele naar hernieuwbare energie is niet alleen bedoeld voor de portemonnee, maar vooral ook om de klimaatverandering een halt toe te roepen. En voor te sorteren op het toekomstig energieverbruik, want de fossiele brandstoffen zijn een keer op.

Wat dat betreft is er volgens de zonnekaart goed nieuws te melden. Een vermindering van 1650 kilo CO2, het gas dat verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde, per jaar.

Dat zegt niet veel, toch? Is het veel of juist weinig? Geen idee. Eens kijken wat de grote opwarmers van de aarde doen.

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn de energiebedrijven (energiecentrales en raffinaderijen) koploper en gezamenlijk goed voor een CO2-uitstoot van 48 megaton per jaar. Dat is het duizelingwekkende aantal van 48.000.000.000 kilo.

De sectoren verkeer & vervoer en industrie doen daar overigens niet veel voor onder. En wij dan met z’n allen? De gebouwde omgeving, zoals het CBS het leven in steden en dorpen samenvat, is goed voor een CO2-uitstoot van 24 megaton per jaar.

Op het oog schamele klimaatwinst

Hoe verhoudt de op het oog schamele klimaatwinst van 1650 kilo CO2 per jaar zich tot de grote massa? Nederland telt bijna acht miljoen huishoudens. Stel, die stappen allemaal over op zonnepanelen en behalen allemaal dezelfde milieuwinst, dan is dit een vermindering van ruim 13 megaton aan broeikasgas.

En het mes snijdt aan twee kanten: in dat geval zou de totale vermindering vele malen groter zijn, want als iedereen zijn eigen elektriciteit opwekt, kunnen de meeste energiecentrales de poort wel sluiten.

Zover is het (nog) niet. Over tien jaar moet de energiesector eerst maar eens 5,5 megaton CO2 minder uitstoten, zo is vastgelegd in het Klimaatakkoord.

De energietransitie lijkt wat vrijblijvend. Ver van mijn bed, want geen dwang van de overheid. Maar schijn bedriegt.

Europa heeft ‘keihard’ toegezegd dat in 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 40 procent moet zijn afgenomen. Nederland is, in elk geval op papier, een stuk ambitieuzer en zet in op een vermindering van 49 procent over twintig jaar.

Drenthe en Groningen willen nog sneller: in respectievelijk 2040 en 2035 helemaal zonder fossiele brandstoffen.

Welke zonnepanelen?

Dus het gaat ergens om en er moet wat gebeuren. Zonnepanelen zijn een manier om te voorzien in de eigen energiebehoefte. Maar er zijn meer mogelijkheden, zoals warmtepompen, warmtewisselaars, windturbines, geothermische energie en waterkracht. In deze aflevering blijven we op het spoor van de zonnepanelen.

Maar welke? En is het misschien raadzaam even te wachten? Technologische ontwikkelingen gaan zo snel, dat het rendement over een paar jaar misschien wel veel hoger is. En de aanschaf stukken goedkoper. Dat hoor je vaak.

,,Verreweg de meeste vragen, die wij krijgen, gaan over zonnepanelen en isolatie’’, zegt Daniël van der Kleij van het Drents Energieloket, een samenwerking van onder meer de provincie, de twaalf Drentse gemeenten en de Natuur- en Milieufederatie Drenthe.

,,Er gaan veel spookverhalen rond. Iemand zegt op een feestje dat zonnepanelen voor hem niet uit kunnen en dan gaat zo’n verhaal een eigen leven leiden. Ook kijken mensen heel erg naar de prijzen van de verschillende panelen en staren zich blind op de terugverdientijd. Heel belangrijk, maar wel jammer.’’

Geen huis, situatie of gezin is gelijk

Algemene uitspraken over zonnepanelen zijn volgens Van der Kleij nauwelijks te doen. ,,In bijna alle gevallen gaat het om maatwerk. Geen huis, situatie of gezin is gelijk. Er zijn altijd verschillen, die van invloed zijn op het rendement en het verbruik en dus ook op de terugverdientijd. Daar kunnen wij mensen bij helpen en ze een duwtje in de goede richting geven.’’

Net als Drenthe heeft ook Groningen sinds kort een energieloket waar mensen met hun vragen terecht kunnen.

De meestgebruikte panelen die mensen op het dak hebben, zijn gemaakt van silicium. Een mooi woord voor zand, dat bijna overal ter wereld in overvloed aanwezig is.

Ruim 65 jaar geleden werd de eerste cel van dit materiaal gemaakt, die licht beperkt kon omzetten in elektriciteit. De panelen van vandaag de dag kunnen ongeveer een kwart van het zonlicht omzetten.

Het rendement kan naar verwachting nog een paar procenten worden opgeschroefd, maar heel veel rek zit er niet meer in.

In kringen van deskundigen wordt de opvatting, dat silicium voorlopig nog wel even de basis vormt, breed gedragen. Vooral omdat de grondstof ruim voorhanden is en de prijs van deze panelen in elk geval de komende jaren nog wel blijft zakken.

Beter is tegelijk ook duurder

Kan het niet beter? Zeker wel, maar dat maakt het tegelijk ook (veel) duurder. Zo is het mogelijk een soort vergrootglas te gebruiken om de sterkte van de lichtinval op de panelen op te schroeven. En dat werkt.

Er zijn opstellingen bekend waar bijna de helft van het licht kan worden omgezet in stroom. En het maximum is nog niet bereikt.

De keerzijde is dat de panelen moeten worden geplaatst in een omgeving waar de zon de hele dag fel schijnt. Bovendien moeten de panelen worden gekoeld en met de zon meedraaien. Al met al geen panelen voor huis-, tuin- en keukengebruik.

Ook wordt er geëxperimenteerd met het stapelen van materialen. Dus niet alleen silicium, maar ook andere materialen die licht kunnen vangen en omzetten in elektriciteit. Het doel van zo’n zogeheten tandemcel is het rendement omhoog te stuwen.

Toegegeven, het lukt. Met sommige combinaties van materialen lukt het om 40 procent van het licht te transformeren naar stroom. Vanwege de veel hogere kosten is het niet de verwachting dat dit type binnen afzienbare tijd in grote aantallen wordt geproduceerd.

Op het gebied van esthetiek gebeurt ook het nodige

Maar die grote, lompe en hoekige panelen doen afbreuk aan mijn huis, is ook een veelgehoorde opmerking. Op het gebied van esthetiek gebeurt ook het nodige. Zo zijn er dakpannen en gevelpanelen op de markt waar flinterdunne zonnecellen op zijn geplakt.

Het verschil is nauwelijks zichtbaar. Dat geldt evenzo voor de cellen die in of op het glas van ramen zijn verwerkt. Geen ‘lelijke’ panelen duidelijk zichtbaar op het dak, maar het rendement staat volgens deskundigen niet in verhouding tot de kosten.

Dan maar ‘gewone’ panelen. De veertien stuks, die volgens de zonnekaart op het huis van ondergetekende passen, kosten een slordige 6500 euro.

Dat is serieus geld, dat lang niet iedereen voor het grijpen heeft. En de zonnelening, speciaal bedoeld voor de aanschaf van zonnepanelen tegen een zeer lage rente, is per 31 december gestopt. Wat nu?

Specifieke regelingen voor de aanschaf van zonnepanelen zijn er nauwelijks meer in Drenthe en Groningen. Het idee van de overheid is dat zonnepanelen inmiddels zo goedkoop zijn geworden, dat de aanschaf ook zonder subsidie interessant is.

In tegenstelling tot wat her en der op het internet wordt gesteld, is de zonnelening ook niet meer geldig in Emmen, De Wolden en Westerveld, zo verzekert Van der Kleij.

Salderingsregeling wordt terugleversubsidie

De landelijke overheid heeft wel de salderingsregeling verlengd tot 2023. Eigenaren van zonnepanelen kunnen de hoeveelheid energie, die ze zelf opwekken, aftrekken van de energierekening. Inclusief de belastingen.

,,Dat levert redelijke bedragen op’’, weet Van der Kleij. Deze regeling wordt met ingang van 2023 afgebouwd en eindigt in 2030. Voor de salderingsregeling komt de terugleversubsidie in de plaats. Althans, dat is de bedoeling.

Deze regeling is ruimer en geldt niet alleen voor zonnepanelen, maar ook voor andere duurzaam opgewekte energie. Het is de bedoeling dat mensen, die elektriciteit leveren aan het net, een vergoeding krijgen van hun energieleverancier.

Daarbovenop komt dan de terugleversubsidie, waarvan de hoogte jaarlijks kan worden bijgesteld. Hoe hoog deze subsidie bij de start zal zijn, is nog niet bekend.

Wie van plan is twee of meer isolatiemaatregelen uit te voeren, komt in aanmerking voor de Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) van het Rijk. De regeling loop 31 december 2020 af. Voor die datum moeten aanvragen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) binnen zijn.

BTW kan worden teruggevraagd, mits er een bonnetje is

Wie zonnepanelen aanschaft, start een mini-energiecentrale en is dus ondernemer. Dit betekent dat de BTW, die over de panelen wordt betaald, kan worden teruggevraagd bij de Belastingdienst.

Het jaar van aanschaf doet er niet toe. Dus ook de BTW over panelen die al eerder werden gekocht, komen voor teruggaaf in aanmerking. Mits er een bonnetje is.

In Drenthe bestaat de energiebespaarlening. Niet specifiek bedoeld voor zonnepanelen, maar worden de panelen aangeschaft in combinatie met een isolatiebeurt voor het huis, dan kan maximaal 25.000 euro worden geleend.

Mensen, die verder willen gaan en hun huis ‘zeer energiezuinig’ willen maken, kunnen maximaal 50.000 euro lenen. Wie gasloos gaat wonen en van zijn huis een nul-op-de-meter-woning maakt, kan tot 65.000 euro lenen. Het rentepercentage ligt tussen 0,5 en 1,3.

De provincie Groningen kent geen specifieke eigen regelingen, zo leert navraag. Wel is er de waardevermeerderingssubsidie voor mensen die voor minimaal duizend euro erkende aardbevingsschade hebben aan hun huis.

Via het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) kunnen ze tot 4000 euro subsidie krijgen om het gehavende huis energiezuinig te maken. De gemeente Midden-Groningen biedt daarnaast (ook via SNN) verschillende leningen aan, zoals de verzilver- en stimuleringslening, die mensen kunnen gebruiken om hun huis comfortabeler, toekomstbestendiger en duurzamer te maken.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
Duurzame energie
Duurzaamheid
menu