In Drenthe sterven jaarlijks 1200 mensen niet thuis, terwijl ze dat graag wilden. Acanthis wil extra vrijwilligers opleiden om hen in de terminale fase thuis bij te staan

Sterven doen mensen het liefst in hun eigen omgeving, Stichting Acanthis wil dit daarom vaker mogelijk maken. Foto: Shutterstock

Jaarlijks sterven in Drenthe zo’n 1200 inwoners niet thuis, terwijl ze die wens wel hadden. Ze overlijden in het ziekenhuis, verpleeghuis, verzorgingshuis of hospice. Een van de oorzaken is dat de mantelverzorgers overbelast zijn.

,,Mantelzorg in de laatste levensfase is erg intensief’’, zegt Hennita Schoonheim, bestuurder/directeur van Acanthis . Deze stichting, die die vrijwilligers inzet in de hospices in Hoogeveen, Meppel en Emmen, houdt zich bezig met vrijwillige zorgondersteuning bij sterven.

Ontlasten

Mantelzorgers zijn volgens Schoonheim wekelijks al snel meer dan dertig uur in touw met de verzorging van hun partner, ouder, familielid of buren. ,,We willen deze mensen ontlasten door de inzet van vrijwilligers die kosteloos steun bieden in de laatste levensfase.’’ De mantelzorger kan daardoor even andere dingen doen: werken, sporten, wandelen of een nacht goed doorslapen.

Om het voor meer mensen mogelijk te maken om thuis te kunnen overlijden, wil Acanthis de komende drie jaar vijftig nieuwe vrijwilligers opleiden die ongeveer 180 terminale inwoners van Drenthe gaan bijstaan. Momenteel beschikt de zorgorganisatie over dertig vrijwilligers voor deze zogeheten thuisinzet.

‘Samenwerking intensiveren’

Acanthis wil graag eerder in het zorgproces betrokken worden. Daartoe moet de samenwerking met de reguliere thuiszorg, die vaak als eerste overbelasting van mantelzorgers signaleert, geïntensiveerd worden. Schoonheim: ,,De mantelzorger zelf weet vaak niet van de mogelijkheid om vrijwilligers in te kunnen zetten of trekt pas aan de bel als het hem of haar over de schoenen loopt.’’

De nieuwe vrijwilligers die Acanthis wil werven worden overdag ingezet, minimaal één dagdeel per week. De zorgorganisatie hoopt echter ook dat mensen bereid zijn om ‘s nachts zorgondersteuning te verlenen . ,,Dat is onze grootste uitdaging’’, zegt Schoonheim. ,,Het gaat dan om inzet bij het waken, dat voor naasten of familie best zwaar is.’’

Liedjes

Chantal Gommans, coördinator bij Acanthis, kent een vrijwilliger die ‘s nachts liedjes heeft gezongen met de terminale persoon. ,,Die man had pijn en ging dan maar vaak zingen. Dat zijn natuurlijk intieme momenten die je meemaakt.’’

Sleutelwoord in dat proces is vertrouwen. Gommans: ,,Het is natuurlijk heel bijzonder dat de mantelzorger zelf naar bed gaat en een vreemde naast je dierbare laat zitten om te waken. Iemand die in je kasten komt, koffie zet en een laatje opentrekt. Eigenlijk heel raar, maar tegelijkertijd fantastisch dat mensen zich daarvoor open stellen.’’

‘Cadeautje’

Vrijwilligster Corine Vogelaar ervaart het als een ‘cadeautje’ dat ze thuis ondersteuning mag bieden. ,,Je bent aanwezig op een heel kwetsbaar moment in iemands leven, waarbij mensen verwonderlijk snel hun hele hebben en houwen op tafel leggen. Dat is zo puur en bijzonder. Geweldig om daar deel van uit te mogen maken.’’

Volgens haar vinden mantelzorgers het soms ook moeilijk om hun rol als partner of zoon of dochter te kunnen blijven vervullen. ,,Door alle taken die erbij komen ervaren ze die ruimte bijna niet meer. Dan wordt het diffuus of slaat de balans door naar alleen mantelzorg. Hun grootste angst is dat hun dierbare op het laatste moment toch naar het ziekenhuis of verpleeghuis moet, omdat het thuis niet langer gaat.’’

In de basiscursus voor vrijwilligers, die uit zeven dagdelen bestaat, leren ze onder meer over hun rol in de thuissituatie en trainen ze gesprekstechnieken: wat kun je wel en niet zeggen. Ook is er veel terugkoppeling en worden regelmatig praktijkvoorbeelden besproken, om van elkaar te leren. De focus ligt op mantelzorgtaken, niet op medische zorg of het huishouden.

Sollicitatiegesprek

Coördinator Gommans: ,,Als vrijwilligers zich aanmelden doen we een sollicitatiegesprek en kijken we wat de motivatie en achtergrond van mensen zijn om dit werk te willen doen. We laten ze ook altijd even meelopen in het hospice. Het is belangrijk dat vrijwilligers hun eigen grenzen bewaken, maar ook zichzelf kunnen zijn. Want bij de thuisinzet gebeurt er ook veel met jezelf.’’

Volgens vrijwilligster Vogelaar is het belangrijk dat je goed kunt luisteren en flexibel bent. ,,En zodra je weer naar huis gaat, moet je het achter je kunnen laten. Dat is niet altijd makkelijk, maar voor jezelf wel van belang.’’

Tot dusver hebben zich vooral vrouwen aangemeld voor de thuisinzet. ,,Het zou mooi zijn als we wat meer mannen krijgen, dat blijft lastig’’, zegt Gommans. ,,Die doen nu vaak andere taken voor Acanthis: bijvoorbeeld een bestuursfunctie.’’

Geld

Om de nieuwe vrijwilligers op te kunnen leiden en de samenwerking met thuiszorgteams en andere verwijzers op te pakken heeft de stichting geld nodig, zo’n 290.000 euro. Die investering wordt gedekt met geld van de provincie (150.000 euro) en bijdragen van het Oranjefonds en de C&W de Boer stichting.

Voor meer informatie en aanmelding: www.acanthiszorg.nl.

Lees hier het ingrijpende verhaal van Jan-Roelof Schenkel uit Meppel, die mede dankzij vrijwilligers thuis kon overlijden.

Nieuws

menu