Positief advies voor Unesco-status Koloniën van Weldadigheid. 'We praten over de Champions League van het Werelderfgoed'

De adviescommissie van Unesco is positief over de voordracht van Wilhelminaoord, Frederiksoord, Veenhuizen en het Belgische Wortel voor een plek op de werelderfgoedlijst. Dat blijkt uit het rapport dat die commissie vrijdag publiceert.

‘Forse steun in de rug’

Daarmee is de Unesco-status voor vier van de zeven Koloniën van Weldadigheid weer een stap dichterbij. ,,Je moet de buit niet verdelen voor ‘ie binnen is, maar dit is een forse steun in de rug”, zegt een opgetogen gedeputeerde Cees Bijl.

Deze zomer weet Drenthe, ruim tien jaar na het ontstaan van het plan, of de dorpen Wilhelminaoord, Frederiksoord en Veenhuizen zich mogen scharen tussen de piramides van Gizeh en het Australische Great Barrier Reef. Tussen 23 en 27 juli wordt bekend of Unesco de werelderfgoedstatus toekent aan het gedachtegoed van generaal Johannes van den Bosch.

Bijl is nog een beetje voorzichtig. Het positieve advies is weliswaar de laatste belangrijke hobbel voor definitieve toekenning, maar het Unesco besluit is nog wel wat meer dan een formaliteit. ,,Ze zijn heel kritisch, vooral op nominaties uit het Westen”, zegt hij. Toch betekent de steun van Unesco’s belangrijkste adviesorgaan veel. De weg naar de felbegeerde status is vrij.

Teleurstelling

In 2018 lag de aanvraag voor de Koloniën van Weldadigheid voor het eerst op tafel bij Unesco. Dat liep uit op een teleurstelling. Unesco vond de Koloniën weliswaar erfgoedwaardig, maar de stuurgroep werd teruggestuurd met een hoop huiswerk. ,,We hadden het idee dat ze het verhaal van de Koloniën niet helemaal begrepen”, vertelt Bijl.

Al in Bahrein, waar Unesco in 2018 vergadert, begint een internationale lobby die ook de afgelopen jaren is voortgezet. Die is succesvol: de Koloniën mogen in de herkansing. Adviesorganisatie ICOMOS kijkt over de schouders van de stuurgroep mee en de voordracht wordt aangescherpt.

Dat gaat ten koste van drie van de zeven Koloniën. ,,Een offer dat we onderweg hebben moeten brengen en een bittere pil”, zegt Bijl. Unesco vindt Willemsoord, Merksplas en Ommerschans dusdanig aangetast dat ze het prestigieuze erfgoedlabel niet waard zijn. In het vertellen van het verhaal over de Koloniën doen de afgevallen plaatsen evengoed mee.

Sociaal experiment

Het label betekent wereldwijde erkenning voor een revolutionair sociaal experiment en de manier waarop zich dat vertaalt in het kaarsrechte (want aan de tekentafel bedachte) landschap. In 1818 legde generaal Johannes van den Bosch in Drenthe de basis voor een sociaal stelsel met armen- en ouderenzorg en verplichte scholing voor kinderen.

De status levert Drenthe geen geld op. ,,We praten over de Champions League van het Werelderfgoed”, stelt Bijl. ,,De mensen komen niet vanzelf, daar moet je wel wat voor doen.” Zorgen over drukte als in Giethoorn deelt de gedeputeerde niet. ,,Cultuurtoerisme is niet meteen massatoerisme”, meent hij. ,,Het is een mooi visitekaartje voor Drenthe en we gaan gezamenlijk met alle koloniën de marketing oppakken. Dat wordt een nuchtere campagne, die bij het gebied past.”

Bijl vindt dat alleen al de weg naar de Unesco-status toe de dorpen veel heeft gebracht. ,,Het zelfbewustzijn is enorm toegenomen.” De bedrijvigheid in Veenhuizen is sterk gestegen en ook Frederiksoord heeft, in navolging van Veenhuizen, een eigen museum gekregen.

Kritiek

Icomos heeft nog wel een puntje van kritiek: de stuurgroep moet beter omschrijven hoe het unieke landschap in de gebieden ook in de toekomst geborgd is. Daar verwacht Bijl geen problemen mee. De provincie gaat dat in Drenthe coördineren, in België is het Kempens Landschap de beoogd beheerder. De status brengt een inspanningsverplichting met zich mee: om de zoveel tijd bekijkt Unesco of het label nog steeds terecht wordt toegekend.

De Unesco-commissie vergadert dit jaar in de Chinese stad Fuzhou. Afreizen naar China zit er voor Bijl dit jaar niet in. ,,We gaan het in het provinciehuis volgen met de mensen die er al die tijd al bij betrokken zijn. Als dan een ‘ja’ klinkt, hijsen we de vlag. Ja, die ligt dan al klaar. Zoals Joop Zoetemelk zei: Parijs is nog ver, maar in zicht.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu