Minister Bijleveld: publiek eerherstel voor Dutchbat-veteranen Srebrenica en 5000 euro belastingvrij als eenmalige blijk van waardering

De veteranen van Dutchbat moeten op een bijeenkomst met militair ceremonieel eerherstel krijgen van de minister-president. Minister Bijleveld (Defensie) hoopt zo erkenning te bieden voor hun inzet en het scheve beeld, dat na de val van de enclave Srebrenica is ontstaan, recht te zetten.

Minister Bijleveld tijdens de Srebrenica-herdenking van 11 juli vorig jaar die zij ’echt een keerpunt’ noemt.

Minister Bijleveld tijdens de Srebrenica-herdenking van 11 juli vorig jaar die zij ’echt een keerpunt’ noemt. Foto: Ministerie van Defensie

Dutchbatters waren gelegerd in Assen. Veel van deze militairen komen uit de provincies Groningen en Drenthe.

De bewindsvrouw meldt de Tweede Kamer woensdag dat ze alle aanbevelingen van de onderzoekscommissie Borstlap zal overnemen. Die bekeek op haar verzoek hoe het gaat met de Dutchbat 3-veteranen. De belangrijkste conclusie was dat één op de drie nog negatieve invloed van de uitzending ervaart. Door geestelijke of fysieke klachten of doordat ze nog negatief worden aangesproken op hun missie.

Borstlap adviseerde Bijleveld met een verklaring te komen waarin Dutchbat wordt erkend. Daarnaast moet meer worden gedaan om oud-strijders met klachten de juiste zorg te geven, en zouden allen een bedrag van 5000 euro belastingvrij als eenmalige blijk van waardering moeten krijgen.

Wat is voor u de belangrijkste stap die nu wordt gezet?

„De stappen hangen met elkaar samen en daarom is er niet een de belangrijkste. Maar voor de mannen en vrouwen zullen het de zorg, de officiële verklaring en de eenmalige financiële blijk van waardering zijn.”

Wat komt er in zo’n verklaring te staan en hoe gaat u die delen met de Dutchbatters?

„Aan de verklaring moeten we nog werken, maar het moet een blijk van erkenning en waardering worden. Wat mij betreft zal de minister-president die uitspreken doen op een publieke bijeenkomst in aanwezigheid van de minister van Defensie – of ik dat nu zelf ben of mijn opvolger. Helaas zal het nog even duren voordat we dat kunnen doen vanwege corona. We zullen wel zo snel mogelijk alle Dutchbatters een brief sturen en de 5000 euro overmaken.”

Dutchbat-commandant Karremans vindt dat alle Dutchbatters voor zo’n bijeenkomst op het Binnenhof zouden moeten worden opgesteld en dat het militair ceremonieel zou moeten worden begeleid. Hoe staat u daar tegenover?

„Ik denk eerder aan een reünie; het moet een gelegenheid zijn waarbij de veteranen zich veilig voelen en waar er de mogelijkheid is verhalen met elkaar te delen. Het moet om de mensen gaan. Ik heb gemerkt dat de veteranen het vooral belangrijk vinden dat ze gehoord worden. Ze missen hun eigen verhaal. Daar recht aan doen is voor mij het belangrijkste, en ook voor het kabinet.”

„Maar ik vind dat Karremans gelijk heeft wanneer hij zegt dat het met militair ceremonieel omkleed moet worden. Het hoort een passende bijeenkomst te zijn. Ik heb contact gehad met Karremans. Helaas telefonisch, ik had hem liever fysiek gesproken. Maar het was een goed gesprek en ik denk dat hij bij zo’n reünie aanwezig zou zijn. Ik hoop hoe dan ook ooit nog een keer een biertje met hem te drinken.”

Bent u de minister die een van de gevoeligste dossiers sinds 1993 voor een bewindspersoon op Defensie eindelijk sluit?

„Dicht zal het boek Srebrenica nooit gaan. Maar ik denk wel dat we afgelopen periode stappen hebben gezet. De Srebrenica-herdenking hier op het Plein van 11 juli afgelopen jaar was voor mij echt een keerpunt. Ik was daar met de Plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten, de Commandant Landstrijdkrachten en een groep Dutchbatters.”

„Ik heb daar gesproken en op een gegeven moment kregen de Dutchbatters applaus van de aanwezigen omdat ze de moed hadden aanwezig te zijn. Na afloop zei de voorzitter van de Bosnische gemeenschap in ons land dat het iets is waar ze op door willen borduren. De wederzijdse toenadering is in mijn ogen een heel belangrijke ontwikkeling.”

U schrijft vanwege het scheve beeld dat over Srebrenica kon ontstaan dat defensie nu streeft naar maximale transparantie over inzet en missies. Dat gebeurde tot ongenoegen van de Kamer niet na een Nederlands bombardement op Hawija waarbij burgerdoden vielen. Hoe open is defensie echt?

„Ik ben vanaf het begin van mijn periode bezig geweest met transparantie, en we zijn nu ook transparanter. Over dingen die er fout gaan, bijvoorbeeld als er een ongeluk gebeurt, publiceren we direct op onze website. Dat is echt veranderd. Ook als het gaat over burgerslachtoffers. Na Hawija heb ik een hele procedure afgesproken met de Kamer, waar ze het ook gewoon mee eens zijn.”

„Openheid vind ik heel belangrijk, en dat heeft ook met het draagvlak voor defensie te maken. Ik denk dat transparanter zijn over het werk dat we doen het vertrouwen van de samenleving in de krijgsmacht vergroot. Maar het is wel een enorme cultuuromslag die moet plaatsvinden. Mensen zijn groot geworden met het idee dat dingen geheim zijn. Maar dat geldt in brede zin, voor de hele overheid. Zie ook hoe het ging rond de Toeslagenaffaire. Er is nog een hele weg te gaan, maar ik vind dat wij bij defensie in ieder geval grote stappen hebben gezet.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu