Officier van justitie: Streng straffen is niet altijd de oplossing (+video)

In de aanloop naar de samenstelling van een DvhN-lezersjury bij de rechtbank vertellen een strafrechter, een officier van justitie en een advocaat over hun werk. Vandaag: Officier van justitie Annemieke Kemkers.

Kemkers vindt dat streng straffen niet altijd de juiste oplossing is voor de aanpak van criminaliteit. ,,Bovendien is hulpverlening ook ingrijpend en zeker niet vrijblijvend.''

De 42-jarige Annemieke Kemkers werkt sinds 2001 bij het Openbaar Ministerie (OM).

,,Ik wilde heel graag bij de politie of het OM werken. Het strafrecht had altijd al mijn voorkeur. Het is een interessant vakgebied, omdat je veel met mensen te maken hebt. Het is nooit saai. Voor ik naar het Noorden kwam, werkte ik in Den Haag bij het OM. In de Randstad leeft het idee dat het in het Noorden voor politie en justitie veel rustiger is. Dat is beslist niet waar. Er gebeurt hier genoeg. Het kan heel hectisch zijn.”

 

Van begin tot eind

Het liefst doet Kemkers een zaak van begin tot het eind. ,,Als er een vermoeden is dat een strafbaar feit is gepleegd, is het voor mij uitdagend om in samenwerking met de politie te achterhalen wat er is gebeurd. Eigenlijk vind ik het nog boeiender om uit te vinden hoe mensen ertoe komen om een misdrijf te begaan. Soms kom je er nooit echt achter waarom iemand een misdrijf pleegt.”

Het beschrijven van een doorsnee dag bij het OM vindt Kemkers moeilijk. ,,Mijn werkdag loopt zelden zoals ik van tevoren had gedacht. Dat onvoorspelbare vind ik het leuke aan mijn baan. Het is soms ook wel eens lastig dat je niet goed kunt plannen.”

Kemkers doet ongeveer twee dagen per week zsm-zaken (zorgvuldig, snel en op maat) op het hoofdbureau van de politie in Groningen met vertegenwoordigers van de politie, reclassering, kinderbescherming en slachtofferhulp. ,,Alle nieuwe arrestanten in het Noorden staan op een bord. Als het mogelijk is, probeer je zo snel mogelijk te bepalen hoe een zaak moet worden afgedaan. Bij de minder zware zaken kan een officier van justitie zonder tussenkomst van de rechter op het bureau beslissen.”

Verdachten via televerbinding

Tijdens zo’n dienst behandelt Kemkers naar schatting dertig tot veertig zaken. De verdachten zitten verspreid over Drenthe, Friesland en Groningen vast op politiebureaus. ,,Zo nodig kan ik de verdachten via een televerbinding zien en horen. Alle politiebureaus in het Noorden beschikken over zo’n verbinding.”

De officier van justitie zegt dat samenwerking bij de zsm-zaken belangrijk is. In overleg met de politie en de reclassering en andere instanties bepaalt de officier wat de beste manier is om een zaak af te doen. ,,Dat kan een geldboete zijn of een werkstraf, hulpverlening of een dagvaarding voor een zitting bij de rechter.”

‘Hulpverlening kan net dat duwtje zijn’

De beste afdoening hoeft volgens de officier van justitie niet altijd het strafrecht te zijn. ,,Hulpverlening kan net dat duwtje zijn om iemand weer op het rechte pad te krijgen, zeker bij een verdachte die nog niet een lang strafblad heeft opgebouwd. De maatschappij is daar het meest bij gebaat. Soms wordt een gemeente ingeschakeld voor schuldhulp of bemiddeling bij een burenruzie en verslavingszorg voor behandeling. De mensen moeten het wel echt willen. Het moet zin hebben om iemand hulpverlening te geven.”

Als officier heeft Annemieke Kemkers ook piketdiensten. Dan wordt zij opgeroepen, bijvoorbeeld om via de rechter-commissaris toestemming te vragen voor het ontruimen van een hennepkwekerij of als een woning doorzocht wordt in verband met een geweldsmisdrijf. ,

,In het verleden ben ik ook zelf veel naar doorzoekingen geweest. Dan was ik soms eerder ter plaatse dan de rechter-commissaris. Het is een bijzonder onderdeel van je werk. Je doorzoekt een huis van iemand anders. Alles wordt overhoop gehaald. Geregeld is er nog familie in huis. Iedereen reageert anders: de een gelaten, de ander boos.”

Gesprek van tevoren

Kemkers brengt veel tijd door in de rechtbank. Voorafgaand aan een strafzitting kunnen slachtoffers van een misdrijf de officier om een gesprek vragen. ,,Ik vertel kort hoe een zitting gaat en wat ze kunnen verwachten, dat de rechter feiten behandelt en dat zij als slachtoffer ook aan het woord komen als zij dat willen. Ik leg uit dat ik als officier van justitie mag vertellen hoe ik tegen een zaak aankijk. En dat ik met een strafeis kom.''

,,Welke eis ik in mijn hoofd heb, vertel ik nooit voor de zitting. Ik adviseer slachtoffers om na te denken of zij naar een zitting willen en of zij een verdachte willen tegenkomen. Het kan heel confronterend zijn als de inhoud van een dossier wordt besproken.”

Bij het bepalen van de strafeis neemt de officier de eigen strafrichtlijnen als uitgangspunt.

,,Ik neem ook de richtlijnen van de rechtbank mee. Over de straf overleggen we als officieren ook met collega’s. De zaak ken ik meestal alleen van papier. Het is belangrijk dat op de zitting alle aspecten goed aan bod komen, ook de persoonlijke omstandigheden van een verdachte. Dan heb je een totaalplaatje.''

,,Het komt voor dat er veel is gebeurd met een verdachte in de periode tussen de aanhouding en de zitting: dat het slechter gaat of juist beter. In de strafeis die is voorbereid, zit een bandbreedte. Ik kan de eis aanpassen als ik dat op basis van de zitting nodig vind. Als officier neem je spannende beslissingen. Jij vindt dat iemand de vrijheid moet worden ontnomen. Dat is nogal wat. Daar moet je goed over nadenken.”

‘Ga met open vizier naar de rechtbank’

Aan de de toekomstige lezersjury adviseert Kemkers om vooral met open vizier naar een strafzitting in de rechtbank te gaan. ,,Ik raad ze aan goed naar alle betrokken partijen te luisteren. Ik ben benieuwd hoe de leden van de lezersjury dan gaan oordelen en of hun oordeel over een verdachte en een zaak is veranderd na de zitting.”

Nieuws

Meest gelezen

menu