De 43-jarige Marcel uit Eelde werd als jongen seksueel misbruikt door een van zijn broers. Jarenlang zweeg hij erover, tot dat ene breekpunt

Seksueel geweld tegen kinderen wordt nauwelijks aangepakt, concludeerde de Nationaal Rapporteur onlangs. Marcel Elzerman (43) uit Eelde werd als jongen seksueel misbruikt door een van zijn broers. Jarenlang zweeg hij erover, maar dat wil hij niet meer. ,,Ik voelde mij als kind verantwoordelijk voor het geluk van het hele gezin.’’

Marcel Elzerman uit Eelde maakte als kind seksueel geweld mee.

Marcel Elzerman uit Eelde maakte als kind seksueel geweld mee. Foto: Harry Tielman

De huisarts keek Marcel onderzoekend aan bij het spreekuur. Marcel begon op zijn achtste plots met bedplassen en kreeg buikklachten. Hij keek de huisarts aan, zijn moeder zat naast hem. Hij hoopte dat de huisarts door zou vragen, ook al wist hij dat hij het nooit zomaar zou zeggen. Tegen zijn ouders, dan wel misschien. Als ze wat zouden vragen. De waarheid, die kwam pas jaren later naar buiten. Ver in de volwassenheid toen hij zelf op het punt stond om vader te worden, knapte er iets. Hij is als kind misbruikt door een van zijn broers.

Hij kan nog steeds getriggerd worden door de gekste dingen. Een gedachte aan Ruud Gullit bijvoorbeeld, omdat op de zolderkamer waar het gebeurde met zijn broer, een petje van Gullit hing. Of bepaalde nummers van Michael Jackson of U2 die rond die tijd veel gedraaid werden.

Zwijgen

Dat zijn broer hem seksueel heeft misbruikt was erg, zegt hij. De tijd die erna kwam, die hij de zwijgperiode noemt, die was verwoestend. ,,Mijn broer zei heel duidelijk: denk erom dat je je mond houdt. Dat zinnetje ging zo in mijn hoofd zitten, en vormde het belangrijkste thema in mijn leven. Het voelde of ik het geluk – en ongeluk- van het hele gezin met mij meedroeg. Als ik iets zou zeggen, zou ík alles kapotmaken.’’

Hij tekent de fases op een papier, hij heeft nu op zijn drieënveertigste een helder overzicht van de fases die slachtoffers van seksueel misbruik doorstaan. Het seksueel misbruik zelf, de zwijgperiode -volgens hem de meest schadelijke periode- en de onthulling, het moment waarop andere mensen erachter komen.

In zijn tienerjaren ging hij voor zichzelf op zoek naar hoe hij met zijn trauma om kon gaan, het werd een studie maatschappelijk werk. ,,In die tijd kozen veel studenten ervoor omdat ze zelf iets hadden meegemaakt, en daar gingen de docenten heel goed mee om.’’ In die klas vertelde hij voor het eerst over zijn trauma, en hij bleef vertellen. Hij begeleidde later groepen voor mannen die slachtoffers zijn van seksueel geweld. De combinatie van zelf slachtoffer en hulpverlener zijn, werkte goed in de doelgroep.

Zijn ouders, met wie hij een goede band had, wisten tot ver in zijn volwassen leven nog altijd van niets. Hij voelde zich nog steeds verantwoordelijk en ging op familiebijeenkomsten ook nog op een normale manier met zijn broer om. ,,Ik wist dat het iedereen veel pijn zou doen als ik iets zou zeggen.’’

Breekpunt

Tot dat ene breekpunt, dat voor anderen uit het niets leek te komen. Zijn broer begroette Marcels destijds hoogzwangere vrouw met drie zoenen. ,,Ineens werd ik zó kwaad. Ik dacht: ik word nu vader en jij hebt iets gedaan waar ik mijn kind tegen moet beschermen.’’ Hij verzon een smoes om er weg te gaan, en ging een week later het gesprek met zijn broer aan.

,,In de eerste instantie reageerde hij goed, hij zei dat hij ervan schrok hoe ik mij voelde. Hij zei dat hij het zich niet precies kon herinneren maar dat hij wel wist dat er iets gebeurd was.’’ Marcel besloot het toen samen met zijn broer aan hun ouders te vertellen. Ook zij reageerden geschokt, maar goed. ,,Wat belangrijk was voor mij, was dat ze éérst naar mij kwamen om mij te troosten, pas daarna naar mijn broer.’’ Ook hebben ze niet gezegd dat hij het eerder had moeten vertellen. ,,Ze hebben mij geen verwijten gemaakt, dat is zó belangrijk. Elk kind dat seksueel misbruikt wordt, wordt goed in geheimen bewaren. Dat is een strategie.’’

Het ging mis toen Marcel tegen zijn broer zei dat hij het ook aan zijn vrouw moest vertellen. ,,Ik bleef maar met het geheim zitten en wilde de verantwoordelijkheid teruggeven, die ik zo lang op me had genomen. Ik wilde dat mensen wisten waarom ik soms reageer zoals ik doe.’’

Vanaf dat moment werd het contact nooit meer goed tussen hem en zijn broer, die later begon te ontkennen wat er gebeurd was. ,,Toen voelde ik mij er weer alleen in staan, totaal onbegrepen. Dat wat ik geprobeerd had, was mislukt.’’

De woede die hij voelde, het onbegrip en het verdriet, hebben zeker een rol gespeeld in het einde van zijn relatie met zijn eerste vrouw.

Wat had zijn broer beter kunnen doen? ,,Toegeven wat hij had gedaan, hij had het open met iedereen in de familie moeten bespreken. Hij had moeten zeggen: wat vreselijk wat er is gebeurd. Ik had er op een bepaalde manier begrip voor kunnen hebben. Zijn eerste reactie dicht tegen het ideaal aan, alleen is het daarna misgegaan.’’

Contact

Met zijn ouders heeft hij nog altijd goed contact. ,,Ik heb ze nooit wat kwalijk genomen, ze hadden het niet kunnen weten.’’ Dat Marcel zijn verhaal met naam en toenaam in de krant doet vinden ze best moeilijk. Ook omdat zij erop kunnen worden aangesproken. ,,Maar ze zeiden wel: als jij dit nodig hebt, dan moet je dat doen. Dat was echt een heel emotioneel moment voor mij. Ze stapten over hun eigen pijn heen voor mij.’’ En voor hem is het belangrijk dit open en niet anoniem te vertellen, om het uit de taboesfeer te halen. Zodat andere slachtoffers leren dat het oké is om erover te praten. Daarom is hij sinds kort buddy bij de stichting No Need to Hide. Een stichting die zich inzet voor slachtoffers van seksueel ongewenst gedrag. Met buddy’s zoals Marcel vormen ze een brug tussen slachtoffers en professionele instanties zoals hulpverlening en het rechtssysteem. Ook zit hij in de fractie van Leefbaar Tynaarlo, waar hij ook wil inzetten op preventiebeleid. ,,Het komt zo ontzettend veel voor en niemand praat erover.’’

Hij heeft kritiek op de hulpverlening rondom seksueel geweld. Bij intake van sociale teams wordt er vaak niet naar gevraagd, zegt hij. ,,Ook niet als er signalen zijn. Ze denken vaak: laat ik er maar niet naar vragen, je weet niet wat voor beerput je opentrekt. Ze weten vaak ook niet waar ze met een slachtoffer naartoe moeten.’’ Uiteindelijk kreeg hij na jaren zoeken met EMDR-therapie de juiste hulp. ,,Maar ik heb mij lang onbegrepen gevoeld.’’

Marcel heeft drie kinderen gekregen, en hij heeft hen zijn verhaal verteld. ,,Ik heb gezegd: dit is mij overkomen, als jou iets overkomt deel het dan alsjeblieft. Dat is een wederkerigheid: Ik kan hen niet vragen het zomaar te delen, als ik er niet zelf ook regelmatig naar vraag. Ook hebben we het over de puberteit en de verlangens die erbij horen en dat er dan altijd een ander bij betrokken is met wie je rekening moet houden. Het is zo belangrijk om dit bespreekbaar te maken en er niet lacherig over te doen.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu