Tweede onderduikershol in bos bij Valthe fascineert onderzoeker en publiek: 'Ternauwernood ontkwamen ze aan de klopjacht van de nazi's'

Zo moeilijk amateurhistoricus Johan Withaar het had bij het opsporen van het tweede onderduikershol in het Valtherbos, zo makkelijk is het voor belangstellenden nu. Zijn het niet de bordjes, dan wijzen de plukjes geïnteresseerden wel de weg.

Emmer amateurhistoricus Johan Withaar in het tweede onderduikershol

Emmer amateurhistoricus Johan Withaar in het tweede onderduikershol Foto: Jan Anninga

Honderd passen vanaf het zandpad het smalle bospaadje in. Daar staat een boom met een ‘A’ erin gekerfd. Vanaf dat punt linksaf en dan nog dertig passen. ,,Daar moest het tweede onderduikershol zich bevinden, had de inmiddels overleden verzetsman Aaltjo Oldenburger me verteld. Maar waar ik ook in het dichte struikgewas zocht, niets kon ik vinden’’, zegt de Emmer amateurhistoricus Johan Withaar.

Pas toen de nu gepensioneerde boswachter Geerling Kruidhof met hem meeging, stuitte Withaar alsnog op de kuil. ,,Geerling liep er meteen naartoe. Hij was dan ook een van de weinigen die wist van het tweede onderduikershol.’’

Klopjacht van de nazi’s

Withaar had al gewaarschuwd dat er niet veel meer dan een kuil viel te zien. Tot zijn verrassing is inmiddels ook het informatiebordje geplaatst. Mensen weten de zo lang verborgen gehouden plek, waarover Dagblad van het Noorden deze week publiceerde, zo te zien goed te vinden. ,,We lazen het in de krant en zijn meteen een kijkje gaan nemen’’, zegt een belangstellende. ,,We wisten niet van het bestaan van dit tweede hol.’’

 

De ‘eerste’ schuilplaats is wijd en zijd bekend. In 2020 werd dit onderduikershol gerestaureerd. Maar uitgerekend in het tweede hol hebben de zestien Joodse onderduikers het langst gebivakkeerd. ,,Ze liepen gevaar op de eerste plek, want op een gegeven moment zong in de buurt rond dat er onderduikers zaten in het Valtherbos. Ternauwernood ontkwamen ze aan de klopjacht van de nazi’s. Vierhonderd meter vanaf het eerste hol werd een tweede gegraven. Daar hebben ze zich anderhalf jaar lang kunnen schuilhouden, tot aan het einde van de oorlog.’’

‘Een indrukwekkend relaas’

Een van de onderduikers, Ab van Dien, schreef er later het boek De Opgejaagden over. ,,Een indrukwekkend relaas. Hij geeft mensen uit de groep namen als ‘onze oudste man’ en ‘de pyjamaridder’. Ik wilde achterhalen wie deze mensen precies waren. Er moest eens iemand uit de groep plotseling naar het ziekenhuis in Emmen. Ik zoek dan uit hoe zoiets in zijn werk ging. En wat is er precies gebeurd met de helpers? Ik wil het verhaal compleet maken.’’ Het is nog onbekend wanneer het boek van Withaar verschijnt.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu