Varen van Overijssel naar Drenthe: Pionieren op de Vecht | Thuis in het Noorden

Dankzij de bouw van nieuwe sluizen kan er sinds ruim een eeuw weer worden gevaren tussen Ommen en Coevorden. Thuis in het Noorden trok van Hardenberg naar Junne, het deel waar extra slingers worden gegraven om de Vecht meer ruimte te geven. Een aanrader, maar denk aan de voorschriften!

Voorzichtig manoeuvreren langs de zwemmers en suppers bij camping De Roos.

Voorzichtig manoeuvreren langs de zwemmers en suppers bij camping De Roos.

,,Wie wil varen moet zich natuurlijk wel aan de vaarregels houden.’’ We zijn nog geen kilometer op het water als de sluiswachter bij Hardenberg ons op de vingers tikt. En hij stond ons nog wel zo fijn op te wachten bij de sluis. Een hele geruststelling, want voor wie slechts vaarervaring heeft in een fluisterbootje in Giethoorn is zo’n passage best spannend.

Gelukkig hebben we van verhuurbedrijf Expedition Outdoor de luxe sloep meegekregen. Niet alleen met kussens en zonnedakje, maar vooral ook inclusief een heus stuurtje. Waarmee je richting geeft aan de boot zoals in de auto, en je niet zoals in Giethoorn met een motortje aan het roer omgekeerd hoeft te denken. Wie naar links stuurt, gaat ook daadwerkelijk naar links. Al is deze eenvoud eenmaal op het water soms snel vergeten, waarover later meer.

 

We zijn zo geconcentreerd dat we het rode licht van de sluis geheel negeren

Eerst maar eens onze allereerste sluis ooit door. Die valt met een druk op de knop zelf te bedienen, maar wat goed dat we zo te zien dus een begeleider hebben. Met een slakkengang, zoals ons op het hart is gedrukt door het verhuurbedrijf, naderen we de nauwe doorgang. Als beginners op vaargebied willen we absoluut geen fouten maken, dus de focus ligt helemaal op het mijden van de sluismuren. We zijn zo geconcentreerd dat we het rode licht geheel negeren. Dat doen we op de weg toch ook niet, spiegelt de sluiswachter ons niet onaardig voor.

Wat een sukkels, zal hij ondertussen denken. Want wie door rood vaart activeert van alles, maar niet de sluisdeuren. Dat doet de opzichter nu zelf maar. De deuren achter ons gaan dicht, die voor ons blijven mooi op hun plek. Langzaam sijpelt het water weg uit de bak, zodat we op hetzelfde niveau komen te liggen als het water achter de voorste sluisdeuren.

De sluis bij Hardenberg was ooit een vistrap naast de stuw. Onneembaar voor boten, dus van doorgaande vaart was geen sprake. Zulke obstakels vormden ook de stuwen richting Ommen, bij Diffelen en Junne. Ook daar zijn nu sluizen gebouwd, waardoor sinds meer dan een eeuw geleden weer gevaren kan worden tussen Ommen en de Duitse grens bij Coevorden. Met kleine boten weliswaar, want de diepgang is gegarandeerd tot slechts 50 centimeter.

Dat varen was vroeger ook niet altijd even eenvoudig. Tot anderhalve eeuw geleden wemelde het weliswaar van de vrachtscheepjes op de Vecht, maar vanwege de lage waterstand moesten er vaak dammen worden opgeworpen zodat het peil steeg en weer een stukje verder kon worden gevaren. Vooral Bentheimer zandsteen werd het land ingebracht, want bouwend Nederland was er dol op. De Martinitoren, het Paleis op de Dam, de Dom; allemaal opgetrokken uit deze zachte Duitse steenblokken.

 

Kanalisatie en stuwen temden de onberekenbare Vecht, maar blokkeerden de scheepvaart

Tegelijkertijd was de Vecht zeer onberekenbaar. Er waren geregeld dijkdoorbraken, vooral na hevige regenval stroomopwaarts. Ook zandbanken gingen nogal eens aan de wandel. Om daaraan een eind te maken werd de rivier daarom sinds begin vorige eeuw gekanaliseerd. Inclusief stuwen om het water beter te kunnen regelen. Met als nadeel dat er dus geen boot meer door kon.

Tussen Dalfsen en Duitsland werden in de rivier liefst 69 bochten afgesneden. Van de 75 kilometer Vecht op dit deel bleef maar 45 kilometer over. Zo’n gekanaliseerde rivier had als bijkomend voordeel dat overtollig water zo snel mogelijk geloosd kon worden. Hup, zo het IJsselmeer in.

Maar ja, tijden veranderen. En het klimaat ook, waardoor we vaker met extreme regenval én droogte te maken krijgen. Overal in het land geven waterschappen beken en rivieren daarom weer meer de ruimte. Voor de opvang van water, maar ook om het beter te kunnen vasthouden. Bittere noodzaak, toonden de laatste jaren aan. Want door de droogte konden boeren soms maandenlang hun land niet beregenen, om van grote gevolgen voor de natuur maar te zwijgen. Deze zomer valt er voor het eerst sinds vier jaar weer voldoende regen.

Ook in de Vecht worden al jaren extra slingers gemaakt. Even buiten Hardenberg kondigt een bord van het waterschap de werkzaamheden al aan. Het landschap rond de rivier staat geheel op z’n kop. Met groot materieel worden extra lussen gegraven.

Het is wonderlijk om dwars door dit landschap in ontwikkeling te varen. We worden omringd door graafmachines, zandzuigers en bulldozers. Ze werpen metershoge heuvels op, die oeverzwaluwen doorgaans snel weten te vinden. Ze gooien gekanaliseerde stukken weer dicht. Rond stuwen zijn kilometerslange nevengeulen afgegraven, speciaal voor de vissen. Nieuwe oevers worden zoveel mogelijk natuurlijk gestabiliseerd. Met palen, in plaats van stenen.

Na een paar kilometer varen laten we de werkzaamheden achter ons. Koeien staan sereen te grazen, tot in het water toe. Schotse hooglanders hebben het zo te zien op waterlelies gemunt. Hoe vredig kan een tafereeltje zijn?

 

Help, opnieuw een sluis! Pas op: klunzen in aantocht

Maar dan, opnieuw een sluis! Die van Diffelen. Die valt eveneens zelf te bedienen, maar sluiswachter Jan ter Meer legt graag uit waarom hij toezicht houdt. ,,Sommigen zien namelijk niet eens het rode stoplicht als ze de sluis willen invaren.’’ Ahum ... Als hij ons ook nog een foldertje over varen op de Vecht in handen drukt, weten we het zeker: die heeft contact gehad met zijn collega in Hardenberg. Pas op: klunzen in aantocht! Maar Ter Meer loodst ons zonder mopperen de sluis door.

We varen door, langs camping De Roos waar de toch al lage snelheid (maximaal 9 kilometer per uur is toegestaan op de Vecht) verder terug moet. Want het is voorzichtig navigeren geblazen tussen de zwemmers en suppers. Ook dit deel van de Vecht is flink onder handen genomen met extra bochten. Het werk is nog maar net klaar: de officiële opening moet nog plaatsvinden.

De sluis bij Junne doemt op, maar die houden we voor gezien. We worden immers op tijd terugverwacht in Hardenberg. En er moet onderweg natuurlijk ook nog worden gepicknickt en gezwommen. Zomaar de oever betreden is niet toegestaan. Maar er zijn enkele steigers waarvan je gebruik mag maken.

 

Zelfverzekerdheid resulteert in een overmoedige dot gas

Sluiswachter Ter Meer complimenteert ons als hij ziet hoe zelfverzekerd we komen aanvaren, nu van de andere kant. Even een druk op de knop en we hebben geeneens meer verdere begeleiding nodig. Maar de knop weigert dienst. ,,Dit heb ik nog nooit meegemaakt’’, zegt Ter Meer. Een reset op afstand moet uitkomst bieden.

Ondertussen praat de sluiswachter voluit over zijn werk. Wat moet dat fijn zijn, zo als gastheer langs de waterkant met het zonnetje op je snoet. Denken wij. Maar als hij vertelt over acties die hij moest ondernemen om ongelukken te voorkomen, binden we in. Bovendien is het vaker niet dan wel mooi weer. Daarentegen zou hij op zijn beurt wel een baas willen die een dagje varen op de Vecht zomaar toestaat – in ruil voor een artikel en foto’s weliswaar, maar toch. Als hij hoort over gemeenteraadsvergaderingen van acht uur die bij het werk horen, past ook hij.

Een telefoontje leert dat de sluis het weer zou moeten doen. En ja hoor, de knop reageert nu wel. Als doorgewinterde stuurmannen nemen we ook dit obstakel. Maar de dot gas net na de sluis pakt ietsje verkeerd uit. Wie vervolgens corrigeert met een fluisterbootje in Giethoorn in het achterhoofd, dreigt uit te monden in een pirouetje. ,,Of willen jullie weer terug de sluis in?’’, roept Ter Meer vanaf een afstandje. Het gedraai is gelukkig van korte duur.

Op naar Hardenberg, waar de terrassen wachten. Want varen is leuk, maar zowat een hele dag is lang genoeg. Niet voor niets verhuurt Expedition Outdoor vooral boten voor een paar uur. Vooral voor tochtjes richting Gramsbergen. Net zo mooi. En geen sluis te bekennen!

Bootje huren

Expidition Outdoor verhuurt in de haven van Hardenberg boten in allerlei soorten en maten. De goedkoopste optie is een kano, voor 10 euro per uur. Een afzaktocht per kano naar Diffelen (inclusief vervoer terug) komt op 40 euro te staan. Een motorboot kost 55 euro en een sloep 70 euro, beide voor twee uur varen. De luxe variant zoals die van ons, inclusief stuur en zonnedak, kost per dagdeel 150 ('s ochtends) of 160 euro ('s middags). In alle gevallen is een vaarbewijs niet nodig. Huurders krijgen een korte uitleg bij het vertrek. Meer info: www.expeditionoutdoor.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
Thuis in Noord-Nederland
Zomerserie
zomer
menu