Vecht wordt telkens ietsje langer: extra lussen om extreme regenbuien zoals nu in Limburg op te vangen

Om extreme regenval zoals nu in Limburg zo goed mogelijk op te vangen, krijgen overal in Nederland rivieren extra lussen. Dicht bij huis wordt de Vecht daardoor telkens iets langer.

De nieuwe meander in de Vecht bij Karshoek-Stegeren. De oude loop blijft behouden voor extra ruimte voor water.

De nieuwe meander in de Vecht bij Karshoek-Stegeren. De oude loop blijft behouden voor extra ruimte voor water. Foto Baks Civiel- en cultuurtechniek BV

Een kabbelende rivier waarop heerlijk gevaren kan worden. En in gezwommen, hoewel waterschap Vechtstromen dat afraadt. Op zomerse dagen wijst niets op mogelijk onheil rond de Vecht. Toch moesten onlangs na extreme regenval bij Dalfsen enkele sluizen tijdelijk worden gesloten. Door de hoge waterstand viel namelijk niet meer te zien waar de passages precies waren. Het binnenvaren van de sluis zou eenvoudigweg te gevaarlijk zijn geweest.

Ruimte voor de Vecht heet het al jaren lopende project om de rivier tussen Coevorden en Ommen letterlijk meer ruimte te geven. Waterschap Vechtstromen legt op verschillende locaties extra lussen aan. ,,Soms op plekken waar ooit oude meanders lagen, maar die door kanalisatie van de Vecht zijn verdwenen’’, zegt projectleider Stef Fortkamp van waterschap Vechtstromen. ,,Maar niet per definitie. Als er in zo’n dichtgegooide lus mooie natuur is ontstaan, is het zonde dat op te offeren. Dan graven we zo’n slinger op een nieuwe plek.’’


Het creëren van extra watercapaciteit voor de Vecht is ingegeven door de klimaatverandering. Overal in Nederland krijgen beken en rivieren daardoor weer meer ruimte. De extra lussen zijn niet alleen voor de opvang van water door extreme regenval, zoals nu in Limburg. Overigens blijkt de capaciteit van waterbekkens die daar voor dit doel zijn aangelegd, volstrekt onvoldoende is.

Water langer vasthouden is bittere noodzaak

De extra ruimte is ook bedoeld om water langer vast te houden. Bittere noodzaak, bleek de afgelopen jaren. Want door de droogte had de landbouw drie zomers op een rij een groot tekort aan regenwater voor de gewassen. Boeren mochten lange tijd hun landerijen niet beregenen vanwege het tekort, om van grote gevolgen voor de natuur maar te zwijgen. Deze zomer valt er voor het eerst sinds vier jaar voldoende hemelwater.

Vroeger werden dammen opgeworpen voor scheepjes

De Vecht is een rivier die enkel gevoed wordt door regenwater. Daardoor liep het waterpeil vroeger sterk uiteen. In droge periodes moesten soms dammen opgeworpen worden om vrachtscheepjes een stukje verder te laten varen. Maar bij hevige regenval stroomopwaarts kon de Vecht veranderen in een woeste, oncontroleerbare rivier. Er waren regelmatig dijkdoorbraken en zandbanken gingen nogal eens aan de wandel.

Om daaraan een eind te maken, werd de Vecht sinds begin vorige eeuw gekanaliseerd. Er kwamen stuwen om het waterpeil beter te regelen, waardoor het gebied veiliger werd. Met de doorgaande vaart was het daarmee gedaan, want er kwamen lang niet overal sluizen om boten te laten passeren.

Sinds een eeuw weer varen tussen Coevorden en Ommen

Met de voltooiing van nieuwe sluizen voor de recreatievaart bij de stuwen Junne en Diffelen kan er sinds vorig jaar voor het eerst sinds meer dan een eeuw weer gevaren worden tussen de Duitse grens (bij Coevorden) en Ommen. Enkel overigens voor boten met niet te veel diepgang, want die is door Vechtstromen gesteld op 50 centimeter.

Door de kanalisatie van een eeuw geleden werd de rivier een stuk korter. Tussen Dalfsen en Coevorden werden maar liefst 69 bochten afgesneden. Van de 75 kilometer Vecht die dit deel in 1900 nog telde, bleef maar 45 kilometer over.

Weer enkele kilometers erbij

Daar zijn de afgelopen jaren weer enkele kilometers bijgekomen. Bij Coevorden (tussen de grens en sluis De Haandrik) en rondom de Loozensche Linie (tussen Grambergen en Hardenberg) werden extra slingers gemaakt. Momenteel staat de Vecht ten zuiden van Hardenberg (Rheeze) geheel op z’n kop. Graafmachines, zandzuigers en bulldozers verzetten enorme hoeveelheden zand om nieuwe lussen te maken. Enkele gekanaliseerde lopen, waarop je tot voor kort nog kon varen, zijn inmiddels dichtgegooid.

Even verderop richting Ommen is bij Stegeren/Beerze en Junne een soortgelijk project net afgerond. Daar wordt niet iedere oude loop bedolven onder zand. Zo is er bij een nieuwe slinger een hoogwaterdrempel aangelegd die de bestaande Vecht weliswaar afsluit, maar die kan overstromen bij hoog water. Waardoor de Vecht ook in dit geval meer ruimte krijgt.

‘Waterschap kan de Vecht niet claimen’

Het waterschap trekt voor de Vecht samen op met belanghebbenden als boeren, natuurorganisaties en recreatieondernemers. ,,Voor Vechtstromen staat het vasthouden van meer water voorop, maar de tijd is voorbij dat een waterschap een rivier kan claimen. De Vecht is van ons allemaal’’, zegt Fortkamp.

Dus heeft een extra lus camping de Koeksebelt in Ommen mooie nieuwe staanplekken gegeven. En zorgen extra lange nevengeulen rondom stuwen voor een betere vismigratie. ,,Dat het werkt blijkt uit zendertjes waarmee vissen gevolgd kunnen worden. Forel, windes en houting weten de Vecht inmiddels prima te vinden. Het is een prachtig gezicht om te zien hoe ze stroomopwaarts gaan om te paaien.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu