Historie komt tot leven op OERmarkt Diever. Wim van der Wijk uit Havelte wint eerste Bronzen Mammoet, Ernest Mols het NK Vuistbijl maken

De (pre)historie weer een beetje levend maken. Daar draait het om op de OERmarkt in Diever en bij de deelnemers aan het NK Vuistbijl maken. Nieuw was de uitreiking van de Bronzen Mammoet voor beste amateurarcheoloog. Die titel ging naar Wim van der Wijk uit Havelte.

Ernest Mols verdedigt met verve zijn titel Nederlands Kampioen vuistbijl maken.

Ernest Mols verdedigt met verve zijn titel Nederlands Kampioen vuistbijl maken. Foto: Gerrit Boer

Het getik is van verre te horen, zaterdag op de OERmarkt in hartje Diever. Als spechten - maar dan met hulpstukken - zitten twee mannen en een vrouw te hakken in brokken steen. Het zijn de drie deelnemers aan het NK Vuistbijl maken. Ze genieten ervan om dit stukje vakmanschap te kunnen laten zien - en elkaar de maat te nemen.

De wisselbeker, of beter gezegd wisselbijl, ligt voor de kruk van Jos Peters (59) uit Erica. De titelverdediger sleepte de bokaal twee jaar geleden in de wacht, toen hij voor de tweede keer meedeed. De jaren daarvoor ging de prijs herhaaldelijk naar Ernest Mols (74) uit Diever, vrijwilliger bij het OERMuseum en al dertig jaar vuistbijlmaker.

Maar twee jaar geleden was Mols er niet bij. Hij gaf een cursus vuistbijl maken.

Drie deelnemers aan het NK: ,Het is een uitstervend beroep’

,,Het is een uitstervend beroep’’, wijst Mols om zich heen naar zijn twee concurrenten. Ouderdom, corona, vakantie: om meerdere redenen blijft het dit jaar beperkt tot dit drietal.

Wat hen bezielt om bijlen te houwen uit steen, zoals de Neanderthalers dat vroeger deden? Bij Peters is het een soort fascinatie voor de prehistorie, die hij als kind al had. Als jochie las hij in boeken hoe het moest en probeerde het uit met de vuurstenen die hij vond, maar het lukte hem nooit. ,,Je vindt hier geen goed vuursteen. De meeste vuurstenen zijn kapot gevroren in de IJstijd.’’ Toen hij ouder was, probeerde hij het weer. Nu met stenen uit Limburg en het buitenland. Het exemplaar waar hij zich nu op uitleeft, komt van het Duitse eiland Oostzee-eiland Rügen. Hij nam ze mee toen hij daar op vakantie was. ,,Bij de krijtrotsen liggen ze voor het oprapen.’’

Mols maakt niet alleen vuistbijlen, maar gebruikt ze ook. Hij vilde er bijvoorbeeld reeën mee

Hij gebruikt zijn vuistbijlen niet, in tegenstelling tot Mols. Die vilt er soms aangereden reeën mee. ,,Dit spul is echt heel scherp. Voel maar eens. Je kunt er een haar mee doorsnijden. En een jong boompje zou ook nog wel lukken.’’

Voor het hakken gebruikt het trio stukken gewei van een edelhert. Dat haakt zich als het ware en beetje in het steen en trekt zo flinke stukken los. Mols: ,,Het is toch prachtig als je dit kunt? Het maken van vuistbijlen is duizenden jaren geleden in onbruik geraakt toen de bronstijd kwam. Toen werd er brons gebruikt om te snijden en later ijzer. Ik vind het fijn om te kunnen wat onze voorouders konden, en om anderen daarin op te leiden. Het is toch jammer als bezigheden verdwijnen die zo belangrijk waren?’’

Na twee uur hakken is het tijd. Een jury is er niet; het is aan het drietal zelf om te bepalen wie de beste vuistbijlmaker is. Unaniem is het oordeel dat deze eer Mols te beurt valt.

Wim van der Wijk is beste amateurarcheoloog en krijgt Bronzen Mammoet

En dan wordt er nóg een prijs uitgereikt tijdens deze OERmarkt. Een nieuwe prijs, die het OERmuseum in het leven heeft geroepen vanwege het 15-jarig bestaan. Het is een Bronzen Mammoet, voor de beste amateurarcheoloog in de regio Zuidwest-Drenthe.

Tot zijn verrassing wordt Wim van der Wijk (76) uit Havelte naar voren geroepen door juryvoorzitter Harrie Wolters, directeur van het Hunebedcentrum in Borger.

Hij blijkt van de zes genomineerden degene te zijn die de archeologie het meest onder de publieke aandacht heeft gebracht - en nog steeds brengt - met zijn exposities, archeologische wandelingen en fietstochten en publicaties.

Een hunebed is meer dan een stapel stenen is de recentste, over het grote hunebed op het Holtingerveld. Dat vindt hij ook echt: het gaat Van der Wijk om de verhalen achter de historie.

,,Ik zie archeologie niet als een doel op zich, maar verbind dat met het landschap en de cultuurhistorie. De verhalen erachter, daar gaat het mij om. De hunebedden zijn leestekens in het landschap. Waarom staat een hunebed op een bepaalde plek? En waar woonden de hunebedbouwers dan, als dat niet op die plek was? Door die verhalen gaat het leven. Als je de achtergrond weet en de kinderen daarmee kunt boeien, gaan ze er met meer respect mee om.’’

Hij moet ergens wel een beetje lachen om de titel ‘beste amateurarcheoloog van de regio’, want zo voelt hij zich niet. ,,Ik voel me wél een gastheer van het Holtingerveld, dat ze ook wel het Pompeï van Drenthe noemen. Ik ben nu bezig dingen uit te pluizen over het voormalige jodenkamp daar.’‘

,,Ik heb er al eens een boek over geschreven, maar ben nog steeds op zoek naar meer informatie. De prijs die ik nu heb gekregen, wil ik eigenlijk opdragen aan alle vrijwilligers van het OERmuseum en dan vooral aan oprichter Jan van Dalen. Maar ik vind het wel een eer, hoor. Ik geef hem een mooi plekje op mijn vensterbank.’’

Bronzen Mammoet wordt geen jaarlijkse prijs

Van der Wijk was er als vrijwilliger zelf bij, vanaf het begin. Hij is niet bang voor scheve gezichten dat hij de prijs van ‘zijn’ museum heeft gekregen. ,,Welnee. Ik ben nu geen vrijwilliger meer in het museum. Bovendien is het echt wel zuiver gegaan, met een onafhankelijke jury.’’

De Havelter, die ook al de eerste Erfgoedprijs van de gemeente Westerveld won, mag zich een mooi poosje de enige winnaar van de Bronzen Mammoet noemen. Bart Friso, penningmeester van het OERmuseum: ,,Dit wordt geen jaarlijkse prijs, zoals de wisselbokaal van het NK Vuistbijl maken. Als we het volgend jaar weer doen, zouden we waarschijnlijk dezelfde kandidaten krijgen. Het is maar een klein groepje die zich hiermee bezighoudt. Maar wie weet, kunnen we het over vijf jaar nog een keer doen, bij ons volgende lustrum.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu