In Memoriam: Zigeunerin Annie Emmerink (1942-2019) uit Emmen, de Bernadette van Drenthe

Tijd van Leven beschrijft het gepasseerde bestaan van mensen met een bijzonder verhaal. Vandaag Annie Emmerink (1942-2019) uit Emmen.

Annie Emmerink in haar woonwagen op het woonwagenkamp in Emmen.

Annie Emmerink in haar woonwagen op het woonwagenkamp in Emmen.

Annie Emmerink heette ze, maar veel meer mensen kenden haar als Annie van ‘t kappeltje. Bij haar woonwagen op het woonwagenkamp in Emmen werd eind 2002 een kapel gebouwd. Niet lang daarna kwam bisschop Eijk langs om het gebouwtje en het Mariabeeld in te zegenen.

De kapel was van haar, maar de deur stond altijd open. Iedereen was welkom om er een kaarsje op te steken. ,,Voor haar was moeder Maria alles’’, zegt dochter Rosa (57). ,,Niet zo vreemd, want als 15-jarig meisje had ze de heilige Maria met eigen ogen gezien.’’

Zigeuners, die van de ene plek naar de andere trokken

Annie Emmerink werd op 9 februari 1942 geboren in Vaals, maar voor hetzelfde geld had ze in een totaal andere plaats het levenslicht gezien. Haar ouders waren zigeuners, die van de ene plek naar de andere trokken.

Annie was nog heel jong toen haar vader het gezin verliet. Het was oorlog en zigeuners werden door de nazi’s vervolgd. Met haar moeder en haar oudere zus Jopie dook ze op verschillende plekken onder en wist zo aan deportatie te ontkomen. Haar vader overleefde de oorlog eveneens, maar hem zag ze nooit weer.

Naar school ging ze niet af nauwelijks

In 1945 kreeg haar moeder een nieuwe partner, wederom een zigeuner. In de jaren die volgden kreeg Annie er vijf halfbroers en -zussen bij. Haar stiefvader verdiende op verschillende manieren de kost, met haar moeder en zus trok Annie langs de huizen om galanterieën te verkopen. Naar school ging ze niet of nauwelijks. Lezen en schrijven leerde ze zichzelf aan, met hulp van een vriendinnetje aan wie ze haar schrijfresultaten eens in de zoveel tijd liet zien.

Met een zekere regelmaat liep het zigeunermeisje een katholieke kerk binnen. Het altaar, de kaarsen, de beelden; ze voelde zich er thuis. ,,Ze maakte ook grafstenen schoon, ook van mensen die ze helemaal niet kende. Daarna zette ze er bloemetjes op, meende dat dit allemaal zo hoorde’’, zegt dochter Rosa..

Een Mariaverschijning, in het Gelderse Dinxperlo

In de zomer van 1957 stond het gezin met de wagen in het Gelderse Dinxperlo. Annie werd door haar moeder op pad gestuurd om water te halen bij een boer. Het werd een tocht om nooit te vergeten. ,,Op terugweg keek ze even om en zag ze op een heuvel Maria staan. Maria had de handen gevouwen en ze glimlachte. Even plotseling als ze verschenen was, verdween ze ook weer.’’

Toen ze thuis het verhaal vertelde, stuurde haar moeder haar naar een pater. ,,Die vertelde dat Maria wat met haar voor had. Sinds die dag kon ze aan alle moeilijkheden in het leven het hoofd bieden.’’

Na de Mariaverschijning ging het reizen door Nederland en ook België gewoon door. En zo belandde de familie op een gegeven moment ook in Hoogeveen. In die periode woonde daar op het woonwagenkamp de stoelenmatter en antiekhandelaar Bouke Scholten.

Annie vond hem lief en knap, de vlam sloeg over en ze bleef. In 1962 werd zoon Jochem geboren. En daarna kwamen er nog vijf kinderen: Rosa (1963), Willem (1965), Jopie (1967), Hans (1969) en Karel (1970).

‘Hij is nu in de hemel en wij zijn hier en moeten verder’

In 1991 kreeg het gezin, dat zich in 1973 voorgoed op het woonwagenkamp had gevestigd, een enorme klap te verwerken. Bouke, de man van Annie, kwam plotseling te overlijden. ,,Drie maanden lang was ik in totale verwarring’’, zo blikte ze zelf in 2008 terug. ,,Ik nam mijn toevlucht tot Maria en van het ene op het andere moment hielp zij mij overeind. Ineens kon ik weer normaal denken. Meteen riep ik mijn kinderen bij elkaar. ‘Luister’, zei ik. ‘Het is zoals het is. Hij is nu in de hemel en wij zijn hier en moeten verder’. Het heeft ons allemaal geholpen.’’

Annie Emmerink pakte haar hobby’s weer op: schilderen, tuinieren en zingen. Meermaals deed ze op het woonwagenkamp mee aan een playbackshow, één keer zelfs als André Hazes sr. Aan een nieuwe partner had ze geen behoefte. Ze trok er ook niet vaak op uit. Ze voelde zich het fijnst in haar eigen woonwagen, tussen de heiligenbeelden en schilderijtjes met afbeeldingen van Jezus en Maria.

Meermaals op de landelijke televisie

,,Als ik thuis rondkijk, denk ik vaak dat ik al in de hemel ben’’, vertelde ze ooit. Drie keer ging ze naar Lourdes, het Franse dorpje waar het meisje Bernadette in 1858 een Mariaverschijning zag. En iedere keer nam Annie vanuit het pelgrimsoord medailles en beeldjes mee, ook voor op het graf van haar man.

Eind 2002 kreeg ze bij haar woonwagen een eigen kapel. Nadat bisschop Eijk die even later had ingezegend, wisten meerdere landelijke televisieprogramma’s de Emmer woonwagenbewoonster te vinden. Ze werkte er graag aan mee, op voorwaarde dat die programmamakers haar niet belachelijk maakten. Dochter Rosa: ,,Als mensen zeiden dat ze Maria niet gezien kon hebben, kon ze daar wel kwaad over worden. Ze vond het naar als mensen haar blijkbaar niet geloofden.’’

Haar laatste dag op aarde: Eerste Kerstdag

Eerste Kerstdag vorig jaar vierde ze bij zoon Jochem en daarna ging ze met dochter Jopie nog kerstlichtjes bekijken. Daarna zag Jopie dat haar moeder onwel werd. Ze had een hersenbloeding gehad, de vierde in haar leven. Dit keer waren de gevolgen ingrijpend. Nog dezelfde dag overleed ze in het ziekenhuis.

De uitvaart op oudejaarsdag in Emmen werd door vele honderden mensen bezocht. De grafsteen is nog niet klaar, maar wat voor afbeelding erop komt te staan laat zich raden. Juist, eentje van Maria. De vrouw die zo belangrijk was in het leven van Annie Emmerink.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
Aanrader van de redactie
menu