Zoek de verschillen. Zo groeide Veenhuizen binnen een eeuw uit van Kolonie van Weldadigheid tot Unesco Werelderfgoed

Veenhuizen staat sinds maandag - evenals de Koloniën van Weldadigheid in Frederiksoord en Wilhelminaoord - op de lijst van Unesco Werelderfgoed. Bekijk hoe het dorp binnen een eeuw veranderde van dwangkolonie tot erfgoedlocatie met justitie én toerisme.

Veenhuizen toen en nu.

Veenhuizen toen en nu. Fotomontage: archief Gevangenismuseum / Marcel Jurian de Jong

Heb geduld, het laden van de foto’s kan even duren.

Dienstwoningen van het Eerste Plantsoen

In 1914 stonden aan de Hoofdweg/Plantsoenstraat woningen voor ambtenaren van het Eerste Plantsoen. Nu maken de dienstwoningen deel uit van gevangenis Norgerhaven, sinds 2006 als Prison Gate Office . Daar vangen medewerkers van het Leger des Heils vrijgekomen mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats op en begeleiden hen persoonlijk naar nieuw tijdelijk onderdak.

Het Eerste Gesticht

Het Eerste Gesticht voor wezen werd in 1890 geopend. Het terrein maakt nu deel uit van de penitentiaire inrichting Norgerhaven. Op de achtergrond staat het gesloopte Eerste Gesticht, terwijl op de foto uit 1895 rechts het nog bestaande werkgesticht te zien is, met de gracht eromheen.

School voor ambtenaren

In 1875 werd de school voor de ambtenaren van het Tweede Gesticht gebouwd. De foto moet voor 1955 zijn genomen, omdat er een waterwagen op te zien is, terwijl de waterleiding pas in dat jaar werd aangelegd. Tegenwoordig staat het pand aan de Oude Gracht tegenover de huidige ingang van het Gevangenismuseum.

Het hospitaal

‘Vertrouw op God’ staat vermeld op het gebouw dat rond 1900 als hospitaal in gebruik was. In de volksmond had dat pand al gauw de bijnaam ‘Gauw bij God’. Op de recente foto is te zien dat tegenwoordig restaurant Bitter en Zoet naast het voormalige hospitaal is gevestigd.

Klein Soestdijk

Op de foto uit 1918 is de directeurswoning Klein Soestdijk te zien. Die werd gebouwd toen het ministerie van Binnenlandse Zaken eigenaar van Veenhuizen werd. Het tuinonderhoud werd aan verpleegden toebedeeld.

Het Tweede Gesticht

Op de foto uit 1901 is het toen pas voltooide Tweede Gesticht te zien. De gevangenis heet sinds 1949 Esserheem. De verschillen tussen beide foto’s zijn subtiel.

Gevangenismuseum

Ooit liep de gestichtswacht – kortweg GeWa – langs de woningen wat nu het Gevangenismuseum is. De GeWa hield Veenhuizen vrij van onbevoegden en pottekijkers. Op de foto van begin 20e eeuw lopen de trommelende brigadier Luiting, gevolgd door ondercommandant H.A. Meuleman.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Drenthe
menu