Malenthe Teunis (30) uit de Wijk steunt natuur met overblijfselen van patat: 'Wereldwijd een bijdrage leveren aan natuurherstel is fantastisch'

Waterrijke natuurgebieden hebben het moeilijk. De afgelopen eeuw is wereldwijd 65 procent van deze gebieden aangetast of verloren gegaan. Met 3D-matjes van aardappelzetmeel geeft ecoloog Malenthe Teunis uit de Wijk mangroves, koraalriffen, mosselbanken en oesterriffen een kans.

In 2018 richtte ecoloog Teunis samen met twee collega’s Bese op.

In 2018 richtte ecoloog Teunis samen met twee collega’s Bese op. Foto: Martijn Bijzitter

In 2018 richtte ecoloog Teunis samen met twee collega’s Bese op. Een start-up in Culemborg die zich succesvol richt op het herstellen van aangetaste natuurgebieden op wereldwijde schaal. De naam Bese is afgeleid van het belangrijkste product waar de ecologen mee werken: Biodegradable EcoSystem Elements, oftewel Bese. Inmiddels heeft het bedrijf op meerdere continenten biologisch afbreekbare 3D-matten geplaatst.

Dieren en planten kunnen in het water moeilijk groeien op een schrale grond. Een mat, een halve bij een halve meter, helpt schelpdieren en planten aan een stabiele woonomgeving. Het product biedt houvast: er blijft flora en fauna achter hangen. Aan de matjes groeien bijvoorbeeld mosselen, koralen en oesters. „Niets zuivert het water beter dan oesters of mosselen. Zij zijn belangrijk voor het realiseren van schone natuurgebieden”, vertelt de ecoloog.

‘Optimale combinatie’

Als jong meisje vond Teunis de zee al prachtig. De keuze voor de studie mariene biologie aan de Rijksuniversiteit in Groningen was dan ook snel gemaakt. In 2015 studeerde ze cum laude af als mariene bioloog: „Voor mij is de zee altijd iets geweldigs om heen te gaan. Als ik daar in werktijd ook kan zijn, leek mij een optimale combinatie. En dat is het ook. Het is heerlijk, je bent heel veel buiten om de natuur te ondersteunen en te herstellen.”

Patatindustrie

In eerste instantie waren de matten bedoeld om mosselbanken in de Waddenzee te herstellen. Maar al gauw werd het terrein uitgebreid, zodat nu ook andere soorten natuur in zout water hulp krijgen. Inmiddels bestaan de matten uit biologisch afbreekbaar zetmeel, een afvalproduct afkomstig uit de patatindustrie. Dit maakt het systeem nog duurzamer dan andere herstelprojecten. Deze maken vaak nog gebruik van beton en plastic, waardoor de natuur alsnog vervuild wordt. Door nu volledig gebruik te maken van natuurlijke producten, onderscheidt Bese zich van anderen firma’s.

Echter, de oorspronkelijke mat was van plastic. „Voor een test wilden wij matten in de Waddenzee plaatsen. Dat mocht, alleen als wij ze natuurvriendelijk konden maken. Dat is gelukt: dit resulteerde in de huidige matten. Biologische matten waar wij ontzettend blij mee zijn”, aldus Teunis. „Door kennisoverdracht willen wij wereldwijd een bijdrage leveren aan natuurherstel. Wereldwijd zal er afgestapt moeten worden van het gebruik van beton en plastic.”

Belangstelling

Het project in de Waddenzee heeft goed uitgepakt. Inmiddels werkt Bese samen met het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek (NIOZ) en met wetenschappers van de Radboud Universiteit. Vanuit Nederlandse gemeenten, provincies, natuurorganisaties en overheidsinstanties neemt de vraag naar het product enorm toe.

Ook vanuit het buitenland is er veel belangstelling. Het Culemborgse bedrijf werkt inmiddels samen met natuurherstelorganisaties vanuit de hele wereld. Op dit moment lopen er proeven in Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Azië en Australië. Op een aantal plekken zijn die al uitgegroeid tot permanente projecten.

Teunis en haar collega’s reizen de hele wereld over: „Door de coronapandemie konden wij niet overal naartoe. Maar gelukkig geven wij ook online instructies hoe de matten moeten worden geplaatst. Ook helpt het dat de matten als legosteentje op elkaar te klikken zijn. Wanneer je na twee jaar weer terug bent op locatie en je daadwerkelijk iets bewerkstellig hebt, dat is geweldig om te zien. Daar word je echt wel blij van”, vertelt Teunis enthousiast.

Florida

Volgens de ecoloog trekken niet alleen overheidsinstanties of natuurorganisaties aan de bel: „Steeds meer burgers tonen initiatief om natuurwater te zuiveren. Zo ben ik naar Florida geweest. Daar klaagden buurtbewoners over het vieze natuurwater waarin zij zwemmen. Gelukkig hebben wij ze kunnen helpen om het zwemwater te verbeteren en schoon te houden.”

Prijzen

Dat Bese inmiddels een succesvolle onderneming is, blijkt ook uit het aantal prijzen dat het team heeft gewonnen. De onderneming haalde met hun vinding de finale van de ASN Bank Wereldprijs en eindigde op de zevende plaats in de top 100 van de Kamer van Koophandel Innovatieprijs, een wedstrijd voor innovatieve bedrijven uit het midden- en kleinbedrijf. „Het behalen van de zevende plek was voor ons een grote verrassing. Heel leuk om daar te eindigen. We hebben ons netwerk flink uitgebreid en zijn weer wat bekender geworden.”

Ook ontving het bedrijf in september de felbegeerde Jan Terlouw Innovatieprijs. Een prijs voor de meest innovatieve en duurzaamste ondernemer van Oost-Nederland. Volgens de oprichters van Bese een grote eer om de prijs in ontvangst te mogen nemen uit handen van de oud-politicus (D66). Tevens kreeg het bedrijf een bedrag van 10.000 euro om te investeren in het product. De prijs werd door Terlouw zelf uitgereikt: „De winnaar achter deze innovatie heeft een grote verbinding met de regio, maar kan ook wereldwijd verschil maken. Het is een team met veel inhoudelijke expertise’, zegt Terlouw over het winnende bedrijf.

Vestiging in buitenland

Momenteel werkt Bese vaak nog op kleine schaal: tot circa 1 hectare. Het streven is om waterrijke gebieden met meer dan 100 hectare te herstellen, dat zijn ruim 130 voetbalvelden. Het bedrijf hoopt zich ook te kunnen vestigen in het buitenland. Volgens Teunis zal dit niet lang meer duren: „Omdat wij een wereldwijde markt bedienen, is de vraag heel groot. Dat maakt het dat we genoeg te doen hebben. Elk jaar neemt het aantal afnames toe. Een vestiging in het buitenland zit er dus zeker aan te komen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
De Wolden
menu