Energieslurpende bitcoin doet de klimaatwinst van elektrische auto's teniet. Lees hier hoe het zit met het elektriciteitsverbruik van de kelderende cryptomunt

Paniek in de cryptowereld. De bitcoin is in een vrije val beland, nadat Tesla-topman Elon Musk liet weten dat zijn bedrijf de munt niet langer aanneemt als betaalmiddel voor auto’s. Reden: er wordt steeds meer fossiele energie gebruikt om de bitcoin draaiende te houden. Hoe zit dat precies?

Bitcoin is de eerste digitale munt die zonder centrale beheerder werkt. Niet de bank overziet de transacties, maar alle gebruikers van de bitcoin zelf. Dat doen ze door hun computers beschikbaar te stellen voor ingewikkelde berekeningen: 'bitcoin-mijnen'.

Bitcoin is de eerste digitale munt die zonder centrale beheerder werkt. Niet de bank overziet de transacties, maar alle gebruikers van de bitcoin zelf. Dat doen ze door hun computers beschikbaar te stellen voor ingewikkelde berekeningen: 'bitcoin-mijnen'. Foto: Shutterstock

Om de veiligheid van de bitcoin te garanderen, staan er wereldwijd dag en nacht computers te draaien. Dat proces heet bitcoin-minen. Het energieverbruik daarvan rijst nu de pan uit. Voor dit jaar verwacht de Universiteit van Cambridge dat het ‘mijnen’ meer elektriciteit verbruikt dan een middelgroot Europees land als Noorwegen en Nederland.

Dat werpt de vraag op: kun je nog met goed fatsoen investeren in cryptocurrency als de bitcoin? Terwijl de hele wereld de klimaatdoelen probeert te halen, wordt belangrijke vooruitgang ongedaan gemaakt door de cryptomunt. Vijf vragen over het energieverbruik van de digitale munt.

Wat veroorzaakt het verbruik?

Bitcoin is de eerste digitale munt die zonder centrale beheerder werkt. Niet de bank overziet de transacties, maar alle gebruikers van de Bitcoin. Dat doen ze door hun computers beschikbaar te stellen voor ingewikkelde berekeningen, een proces dat ‘bitcoin-mijnen’ heet.

Om gebruikers te belonen voor hun deelname in die controle, worden ze uitbetaald in bitcoin zelf. Iedereen kan in principe meedoen met de controles. Door de grote beloningen is er goed geld te verdienen wanneer je je computer beschikbaar stelt aan het bitcoin-netwerk.

Het grote verbruik zit hem in al de computers die al die berekeningen uitvoeren en de koeling die daarvoor nodig is. Financieel econoom Alex de Vries rekende uit dat er met een bitcoin-prijs van 34.000 euro zo’n 12,5 miljard euro per jaar wordt verdiend aan beloningen. Gemiddeld gaat 60 procent van de omzet van mijners op aan de energierekening. Dat komt uit op een totale energierekening van 7,5 miljard euro per jaar.

Hoe hoger de waarde van de munt, hoe groter het verbruik. ,,Dat is een vrij natuurlijk proces,’’ aldus De Vries. ,,Zolang het winstgevend is, zullen er meer mensen computers voor aanzetten.’’ Maar ook met de huidige prijsdaling zal het verbruik dit jaar groot blijven. ,,Veel computers zijn al ingekocht, zolang de opbrengst meer is dan de energierekening worden die gebruikt.’’

Hoe werkt dat Bitcoin-mijnen?

Voor het mijnen heb je weinig nodig: een computer die snel berekeningen maakt en natuurlijk een elektriciteitsaansluiting. Maar er is ook veel concurrentie, want niet iedere berekening wordt beloond. Mijnen is namelijk een kwestie van ‘gokken’ en wordt vaak vergeleken met een loterij.

Zie het als een slot dat niet kan worden opengemaakt. De enige manier om het open te krijgen is door sleutels in allerlei vormen en maten uit te proberen. De mijnende computer die als eerste de juiste sleutel probeert, gaat er met de prijs vandoor. Gemiddeld iedere 10 minuten wordt er een juiste sleutel gevonden en krijgt iemand 6,25 bitcoins als beloning (zo’n kwart miljoen euro).

Bitcoins mijnen is daarom een kwestie van geluk. Maar net als in een loterij kan geluk worden afgedwongen door zo vaak mogelijk mee te doen. Slimmeriken hebben flink geïnvesteerd in machines die op grote schaal de controles uitvoeren, om zo vaker als eerste uit de bus te komen.

Bitcoin-mijners zijn dan ook allang niet meer mensen die hun bescheiden thuiscomputers ervoor aanlaten. Hele ruimtes worden tegenwoordig volgehangen met apparatuur en koeling. De aanschafkosten verschillen van 500 tot enkele tienduizenden euro’s. In januari was Bitmain, één van de grootste fabrikanten van apparatuur, al uitverkocht tot augustus.

Hoe groot is het elektriciteitsverbruik precies?

Volgens De Vries kan het totale verbruik dit jaar oplopen tot 184 Terrawattuur. ,,Dat is ongeveer wat alle datacenters wereldwijd verbruiken.’’ De hoeveel CO2 die daarbij vrijkomt is vergelijkbaar met de uitstoot van een grote stad als Londen.

,,De CO2-besparing die de afgelopen decennia is voorkomen door over te stappen op elektrische auto’s wordt daarmee ruimschoots teniet gedaan,’’ aldus De Vries. Voor Tesla, het bedrijf dat groot werd met haar elektrische auto’s, is dat natuurlijk niet recht te praten. ,,Al blijkt uit de officiële berichten van Elon Musk nog nergens dat ze hun bitcoins ook daadwerkelijk hebben verkocht.’’

Er worden bovendien veel materialen verslonden. ,,De gebruikte computers kunnen maar anderhalf jaar mee, daarna belanden ze op de schroothoop,’’ weet De Vries. Dat terwijl er een tekort is aan computerchips. ,,Iedere chip die bitcoins aan het mijnen is, zit niet in een elektrische auto die daadwerkelijk energie bespaart.’’

Is het niet onschadelijk zolang de energie duurzaam is?

Crypto-mijnen gebeurt vooral in landen waar goedkope fossiele energie beschikbaar is. ,,Veel daarvan is in China, waar ongeveer de helft van de energie nog uit kolen komt,’’ aldus De Vries. Ook landen als Iran zijn populair, waar de elektriciteit uit olie slechts 1 cent per kWh kost. De wildgroei aan bitcoin-mijnen is daar zo groot, dat de overheid eerder dit jaar moest ingrijpen toen in verschillende steden de stroom uitviel.

 

,,Er is geen enkele aanleiding om te denken dat er binnenkort groen gemijnd kan worden,’’ zegt De Vries. Er is volgens hem geen overschot aan groene energie waar de mijners gebruik van maken. In de Amerikaanse staat New York werd een stilgevallen gascentrale voor het mijnen van bitcoin zelfs opnieuw in werking gesteld.

Er zijn wel andere cryptomunten die minder belastend zijn voor het klimaat. Bij Ethereum, een variant op de bitcoin, overweegt men over te stappen op een andere manier van transacties controleren. ,,Dat kan de energievraag met zo’n 99 procent doen slinken,’’ merkt De Vries op. Maar daar zitten vooralsnog veel haken en ogen aan.

Kan er ingegrepen worden?

,,Overheden gaan het verbieden op termijn,’’ aldus De Vries. ,,Het kan niet zo zijn dat landen proberen de klimaatdoelen te halen, terwijl een groot deel van dat werk ongedaan wordt gemaakt door de vervuilende cryptomunten. Mensen vragen zich terecht af of we het niet moeten verbieden,’’ zegt De Vries.

In sommige landen is dat punt al bereikt. ,,China grijpt bijvoorbeeld hard in. Daar zijn onlangs alle illegale mijn-activiteiten verboden, en is alle dienstverlening rondom de bitcoin illegaal gemaakt. Het zijn beleidsmiddelen die ik eerder wel heb aangeraden.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Duurzaam ondernemen
Persoonlijke financiën
Aanrader van de redactie
menu