Wie is Jan Modaal eigenlijk en hoeveel lijk jij op hem? Test het hier

Foto: Huisman Media. Bewerking DVHN

Iedereen kent hem, maar niemand weet precies wie het is. Waarom wordt er zo vaak gesproken over Jan Modaal, en hoeveel lijk jij op deze ‘gemiddelde’ Nederlander? Een nadere kennismaking met het inmiddels 53-jarige fenomeen.

Wie is Jan Modaal?

‘Jan Modaal krijgt er in 2023 netto 91 euro per maand bij’, viel op Prinsjesdag te lezen in de media. Deze Jan Modaal is niet van vlees en bloed, maar duikt toch vaak op in Nederland. Het is een zogenaamd pantoniem, een woord dat verwijst naar iets of iemand waarvan de naam vergeten of irrelevant is.

Met Jan Modaal wordt een werknemer bedoeld met een doorsnee (modaal) inkomen. Modaal betekent overigens niet het gemiddelde Nederlandse inkomen, maar het meest voorkomende. Het is dus een misvatting om te denken dat Jan Modaal het precieze gemiddelde van alle Nederlanders aan salaris krijgt. Het woord ‘modaal’ is afkomstig van ‘modus’. Daarmee wordt in de statistiek de waarde bedoeld die in een groep het vaakst voorkomt.

Ben jij eigenlijk boven Jan?

Ondanks dat Jan Modaal in het leven is geroepen als economisch voorbeeld, is dat niet het enige dat hem kenmerkt. Veel Nederlanders hebben een hoop gemeen, van wat voor auto ze rijden tot hoeveel kinderen ze hebben. Lijk jij veel op Jan met de pet, of ben je juist extreem uniek? Ontdek het met onze Jan Modaal-test:

Waar komt Jan Modaal vandaan?

Jan Modaal viert in 2022 zijn 53ste verjaardag. De figuur is in 1969 bedacht door het Centraal Plan Bureau (CPB) in het kader van het eerste ‘koopkrachtplaatje’. Tot de jaren ‘70 van de vorige eeuw was het gebruikelijk om alle Nederlanders onder te verdelen in vier zuilen: katholiek, protestant, socialist of liberaal. Vanaf de jaren zestig zorgde de zogenaamde ‘ontzuiling’ ervoor dat de ooit zo overzichtelijke identiteitsstructuur steeds verder afbrokkelde. Door Jan Modaal in het leven te roepen, probeerde het Centraal Plan Bureau toch een gemiddelde burger te schetsen die op financieel vlak herkenbaar was voor veel Nederlanders. Op de figuur is vooral een etiket geplakt op basis van financiën en inkomen, in plaats van op sociale gronden.

Jan Modaal bestaat trouwens ook in het buitenland: Engeland heeft John Smith, in Denemarken is Morten Menigmand in het leven geroepen en Ieren hebben met Sean Citizen een fraai equivalent van Jan Modaal. Dat geldt ook voor Duitsland, waar Otto Normalverbraucher de bekendste ‘inwoner’ zonder hartslag is. De Finse evenknie van Jan Modaal luistert naar de naam Matti Meikäläinen, wat ‘één van ons’ betekent. Frankrijk telt met Monsieur Tout-le-monde (meneer iedereen) en Jean Dupont zelfs twee versies van Jan Modaal.

Wat verdient Jan Modaal in 2022?

Het bruto jaarsalaris van Jan Modaal is dit jaar vastgesteld op 38.000 euro. De doorsnee Nederlander strijkt dit jaar 3167 euro bruto per maand op, wat neerkomt op ongeveer 2500 euro netto (inclusief vakantiegelden). Het modale inkomen wordt ieder jaar bekendgemaakt door het CPB. Zoals gezegd is dat dus wat anders dan het gemiddelde inkomen. Dat ligt in Nederland een aardig stukje hoger, op 43.600 euro, omdat een aantal rijke uitschieters het gemiddelde flink omhoog halen.

Op Prinsjesdag is aangekondigd dat het salaris van Jan Modaal in 2023 zal stijgen. Wie modaal verdient houdt daar volgend jaar netto 91 euro meer van over. Wie twee keer modaal verdient (6172,84 euro bruto per maand) houdt daar onder aan de streep zelfs 97 euro meer aan over.

Het inkomen van Jan Modaal zit overigens behoorlijk in de lift: in 2017 bedroeg het modale loon nog 4000 euro minder. Dat betekent door de inflatie overigens niet dat Jan Modaal ook daadwerkelijk meer te besteden heeft, in tegendeel. Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) zegt opgelucht te zijn dat het kabinet met een plafond op de energieprijs komt. Ook de stijging van het minimumloon vanaf 1 januari 2023 is een stap in de goede richting. Volgens het Nibud is dit echter niet genoeg om Jan Modaal er op vooruit te laten gaan; de koopkracht blijft dalen.

Nieuws

menu