ABBA is terug, de reünie is een feit. Negentien feitjes die je nog niet wist over ABBA

ABBA komt na veertig jaar met nieuw album. ANP

‘De reünie van de eeuw’. ‘Alsof The Beatles weer zijn herenigd’. De reacties over de comeback van ABBA liegen er niet om. Hoeveel weet jij van de Zweedse band?

1. Het prille begin: People Need Love

Voordat ABBA met Ring, Ring en Waterloo doorbrak, waren Agnetha Fältskog (zang), Björn Ulvaeus (gitaar en zang), Benny Andersson (piano en zang) en Anni-Frid (Frida) Lyngstad (zang) twee jaar lang op zoek naar hun eigen geluid. Dat kreeg pas écht vorm in People Need Love uit 1972, waarin Agnetha en Frida voor het eerst de leadzang voor hun rekening namen. Een luchtig folkliedje, met een jodel aan het einde. Slechts een kleine hit in Zweden.

2. Voor Waterloo was er Ring Ring: tijdens het Zweedse Nationaal Songfestival

In mei 1973, een jaar voordat ABBA het Eurovisie Songfestival met Waterloo won, deed de groep al mee aan Melodifestivalen, het nationale songfestival van Zweden. In hun eigen taal speelden ze Ring, Ring . ABBA eindigde als derde. Toen vlak daarna Ring, Ring in het Engels werd ingezongen (in een vertaling van Neil Sedaka en Phil Cody), leverde dat de eerste internationale hit voor het viertal op.

3. De innige band van ABBA met Nederland

Net als de Eagles, Dire Straits, The Cure, U2 en The Police begon het succes van ABBA buiten Zweden voornamelijk in ons land. Hun tv-debuut in ons land was op 8 juni 1973 in het VARA tv-programma Popzien, om Ring, Ring te promoten. Die single bereikte later die maand de vijfde plek.

In 1975 bezocht ABBA ons land voor optredens in de Eddy Go Round-show en bij AVRO’s Toppop, waar ze met SOS te zien waren. Daarna trok ABBA de wijde wereld in. De groep trad uiteindelijk tweemaal in ons land live op: op 4 februari 1977 in de Jaap Edenhal in Amsterdam en op 24 oktober 1979 in de Rotterdamse Ahoy’. Maar ook op andere momenten komt Nederland om de hoek kijken in het ABBA-verhaal, zie punt 10 en 15.

4. Engeland gaf geen punten aan ABBA tijdens beroemde Eurovisie Songfestival in 1974

In de categorie opmerkelijk: de Engelse jury had tijdens de finale van het Eurovisie Songfestival op 6 april 1974 in Brighton niet één punt over voor ABBA’s Waterloo , de grote favoriet voor de eindoverwinning. Overigens samen met onzer aller Mouth & MacNeal, die derde werden. De Nederlandse jury – bij monde van Willem van Beusekom – gaf drie punten aan ABBA.

Overigens verliep de puntentelling toen anders. Elk land had tien punten te verdelen onder een zelf te bepalen aantal landen. Uiteindelijk groeide Waterloo uit tot de meest beroemde overwinning in de geschiedenis van het songfestival. En ABBA’s naam was wereldwijd in één klap gevestigd.

In onderstaand filmpje is ook de puntentelling van Nederland te zien:

5. Frida is de dochter van een Duitse Wehrmacht sergeant

Terwijl Agnetha, Benny en Björn geboren in Zweden zijn, geldt dat niet voor Frida. Zij werd als Anni-Frid Lyngstad in november 1945 geboren in Bjørkåsen in Noorwegen, als dochter van de Duitse Wehrmacht sergeant Alfred Haase en Synni Lyngstad. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog - zes maanden voordat Frida werd geboren - vluchtte Haase naar Duitsland. Jarenlang dacht ze dat haar vader in de oorlog was omgekomen. Totdat de zangeres in 1977, inmiddels wereldberoemd, eindelijk haar vader ontmoette. Dankzij haar oplettende halfbroer.

6. Agnetha werd kort vervangen in 1973

Toen Agnetha in 1973 beviel van een dochter uit haar huwelijk met Björn, stond de groep aan de vooravond van een tournee door Duitsland, België en Oostenrijk. Agnetha bleef thuis en ABBA nam zangeres Inger Brundin mee, een vriendin van Frida. Kort na haar geboorte was Agnetha’s en Björns dochter Linda te zien in een advertentie van babyvoeding van het merk Semper, waar ABBA een deal mee had gesloten. De kersverse moeder stond overigens in juni 1973 gewoon naast haar drie collega’s tijdens het eerste tv-optreden in Nederland voor de VARA-televisie.

7. ABBA deed maar drie tournees in 1977, 1979 en 1980

Slechts drie keer ging de groep op tournee. Door Europa in 1977, door Australië in datzelfde jaar en een wereldtournee in 1979 en 1980, eindigend in Japan. Niet alle leden genoten van het leven onderweg. Vooral Agnetha voelde zich eenzaam, miste haar kinderen en trok zich terug tijdens het reizen. Haar gevoelens uitte zij zich in 1979 op het podium treffend, getuige haar emotionele solobijdrage I’m Still Alive .

8. ABBA was na Volvo het grootste exportproduct van de jaren zeventig

Na hun doorbraak in 1974 stroomden dankzij ABBA de Kronen Zweden binnen en was de groep lange tijd na Volvo het grootste en belangrijkste exportproduct voor het land. Sindsdien verkocht de band een kleine 400 miljoen platen en cd’s wereldwijd. Manager Stig Anderson investeerde alle opbrengsten en rechten van de groep in diverse bedrijven, maar dat ging niet altijd goed. Tegenwoordig wordt het vermogen van de vier ABBA-leden geschat op enkele honderden miljoenen dollar per persoon.

9. ABBA werd in de Sovjet-Unie in olie uitbetaald

Over geld gesproken: ook in de Sovjet-Unie gingen de platen van de band in grote aantallen over de toonbank. De opbrengst, bestaande uit ettelijke miljoenen roebels, mocht alleen niet in geld aan de groep worden uitbetaald. Vanwege het embargo tijdens de Koude Oorlog mocht geld uit het Oostblok niet het land uit. Daarom kreeg ABBA de royalty’s uitgekeerd in oliegrondstoffen.

10. Björn en Benny hadden al internationaal succes met hun groepen voordat ABBA begon. Ook in Nederland

Met The Hep Stars stond Benny op 18-jarige leeftijd voor het eerst in de hitlijst. She’s My Kind Of Girl werd zelfs een top 10-hit in Japan. De groep kreeg als bijnaam ‘de Zweedse Beatles’, mede door The Hep Stars hun successen net als The Beatles tussen 1964 en 1969 beleefden en ze in 1965 de Fab Four met Ticket To Ride in Zweden van de eerste plaats afhielden. Hun Sunny Girl bereikte in 1969 de vierde plek in Nederland. In onderstaand clipje zien we een jonge Benny achter de piano zitten.

Björn maakte in die jaren deel uit van de Hootenanny Singers. Met die groep deed hij ons land aan in 1965 en zong daarbij zelfs een nummer ( Noordenwind – Zuidenwind ) in het Nederlands. Ondertussen kwam Björn regelmatig Benny ‘on the road’ tegen. En dat had uiteindelijk grote gevolgen.

11. Led Zeppelin nam plaat op in Polar en zakte avondje met ABBA door

In 1978 opende ABBA in Stockholm hun eigen Polar Studios. De rustige ligging en geavanceerde technische mogelijkheden trok ook andere wereldberoemde bands aan. Zo nam later dat jaar Led Zeppelin daar hun - naar later bleek - laatste album In Through The Out Door op. Jaren later bekende zanger Robert Plant tijdens een tv-interview dat hij tijdens zijn verblijf in Stockholm met de leden van ABBA ging stappen en samen met Björn en Benny een sexclub indook om maar van Agnetha en Frida af te komen.

12. Benny bedacht het ABBA logo

Toen het viertal zich in de zomer van 1973 Abba ging noemen, draaide Benny tijdens een fotoshoot voor de grap zijn ‘B’ om. Zo ontstond het latere ABBA-logo, dat kunstenaar Rune Söderqvist vervolgens verder uitwerkte. Vanaf 1976 was de naam geregistreerd als wereldwijd handelsmerk.

13. De naam ABBA stond ook op blikken pekelharing. Hoe kan dat?

Toen de groep zich ABBA ging noemen, moest nog een belangrijke hindernis worden genomen. Er was namelijk al - letterlijk en figuurlijk - een andere ABBA op de markt: sinds 1838 prijkte dezelfde naam op blikken kaviaar en pekelharing. Aan het gelijknamige visverwerkingsbedrijf werd toestemming gevraagd. Dat lukte, aangezien het merk buiten Zweden verder niet bekend was.

14. ABBA werd gepolst voor Lion King soundtrack

Na de gloriejaren van ABBA gingen Björn en Benny in 1982 samen met de Engelse tekstschrijver Tim Rice werken aan de musical Chess , die in 1984 in première ging. Maar het scheelde weinig dat in 1994 niet Elton John, maar ABBA in de soundtrack van Disney’s kaskraker The Lion King te horen was. Al in 1988 polste Rice bij de Zweden interesse of zij de muziek wilden maken. De groep bedankte vriendelijk.

15. Jarenlang wordt Agnetha gestalkt door een Drent: vorkheftruckchauffeur Gert van der Graaf uit Steenwijksmoer

Na haar scheiding van Björn in 1980 hertrouwde Agnetha, maar scheidde zij opnieuw in 1993. Vier jaar later baarde zij opzien door een relatie aan te gaan met een man die haar al jaren stalkte. Ene Gert van der Graaf, een vorkheftruckchauffeur woonachtig in Steenwijksmoer bij Coevorden. Twee jaar lang bleven ze een stel. Toen de relatie strandde, liet Gert uit Drenthe het er niet bij zitten. Hij bleef de zangeres achtervolgen. Totdat de rechter hem in 2003 verbood om nog één stap op Zweeds grondgebied te zetten.

16. Stukjes van ABBA-songs zitten in liedjes van Madonna en The Fugees

Toen in de jaren tachtig het samplen in opmars was – het 1 op 1 jatten van stukjes uit liedjes – was het een kwestie van tijd voordat ABBA’s muziek in nummers van anderen opdook. Dat ging niet altijd volgens het boekje: zo gebruikte het Engelse collectief Justified Ancients of Mu Mu (the JAMs) - het latere KLF - een deel van Dancing Queen voor hun eigen The Queen And I . Zonder toestemming aan Benny en Björn te vragen. De plaat was inmiddels uitgebracht, maar moest op straffe van een smak geld worden vernietigd. En zo geschiedde.

Later vroegen The Fugees en Madonna wel officieel om toestemming. En dat lukte, ondanks dat de ABBA-heren zeer terughoudend zijn met het exploiteren van hun werk. The Fugees gebruikte een paar seconden uit The Name Of The Game in hun single Rumble In The Jungle (1996). En Madonna sampelde de melodielijn van Gimme, Gimme, Gimme (A Man After Midnight) in haar hit Hung Up .

17. ABBA sloeg twintig jaar geleden aanbod van 1 miljard af voor reünie

,,We will never appear on stage again. There is simply no motivation to re-group”, zei Björn op 5 december 2008 tegenover de Engelse krant Sunday Telegraph. Tien jaar voor die uitspraak, rondom de première van de ABBA-musical Mamma Mia!, zei Benny dat ze onlangs nog een aanbod van 1 miljard dollar hadden geweigerd. Nooit meer zouden ze samen optreden.

18. Nu maakt Abba wel een comeback. En dat is hun eigen keuze

Dat ABBA in 2018 liet doorsijpelen te werken aan nieuwe muziek, deed de wenkbrauwen fronsen. De geruchten werden werkelijkheid: op donderdag 2 september gingen twee singles in première die de ABBA-sound volledig eer aandoen: de ballad I Still Have Faith In You en het uptempo aanstekelijke Don’t Shut Me Down . Beide staan op het op 5 november te verschijnen album Voyage .

Van een financieel aanbod is nu geen sprake. ABBA is terug en dat is hun eigen keuze. En met de aangekondigde hologramconcerten in een speciale zaal in Londen houdt Björn zich in ieder geval wel deels aan die uitspraak uit 2008: de groep zal nooit meer samen optreden. Een reünie met een bijsluiter.

18. Vijf jaar geleden stonden de leden ineens samen op het podium

Alhoewel, nooit meer samen optreden? Kijk eens naar dit filmpje uit 2016:

Nieuws

Meest gelezen

menu