De tweede zondag in mei: de dag dat moeder niet hoefde te koken (maar culinair kan het spannender als we goed leren brunchen)

Ontbijt op bed, croissant met jam, een kop koffie. Moederdag is culinair nog niet de meest spannende feestdag van het jaar. Maar dat kan veranderen als we goed leren brunchen.

Moederdag is culinair nog niet de meest spannende feestdag. Maar wat begon met een ontbijt op bed met croissant- en beschuit mondt steeds vaker uit in een brunch.

Moederdag is culinair nog niet de meest spannende feestdag. Maar wat begon met een ontbijt op bed met croissant- en beschuit mondt steeds vaker uit in een brunch. Foto: Shutterstock

14 mei 2017

We wilden brunchen in het restaurant op de bovenste verdieping van ons hotel in Santiago de Chile. De manager had eerst wat bedenkelijk gekeken, wist niet zeker of er plaats was. ,,Día de la Madre”, prevelde hij verontschuldigend, Moederdag. We moesten wat besmuikt lachen.

Moederdag was in onze Nederlandse ogen een appeltje-eitje van ontbijt op bed voor mevrouw, wat bloemetjes van de man, knutselcadeautjes van de kinderen en vervolgens de afwas laten staan. Toen we rond het middaguur aan ons tafeltje voor twee konden aanschuiven, bleek dat we middenin een Chileens moederfeest waren gevallen.

Alle andere gasten, meer dan honderd, waren gekleed alsof ze ter Heilige Communie gingen – in het traditioneel katholieke Chili een hoogtepunt. De mama’s en oma’s zaten pontificaal aan het hoofd van de tafels om de lofredes en cadeaus van de andere familieleden in ontvangst te nemen. Onder muzikale begeleiding van een zangeres die met een computerbandje meezong en een jurk droeg die weinig moeders zouden durven dragen, werden de tafels volgezet met de meest exquise gerechten.

Schelpjes van de zuidelijke Patagonische kust, vis uit Valparaíso en uit de valleien wijn, veel wijn. En dat gedurende een paar uur.

Wat zich hier afspeelde was geen eenvoudig moederdagsmaal, maar een feestelijke viering van de madre in een patriarchaal land waar de moederrol stevig is vastgelegd. Moeder kookt elke dag, en op deze tweede zondag van mei wordt ze als dank op handen gedragen. Of wordt in elk geval de pollepel uit de handen genomen.

Moederdag is, sinds de Amerikaanse Anna Jarvis in 1908 ter ere van haar moeder zo’n dag in het leven riep en president Woodrow Wilson in 1914 ervan een ‘officiële’ feestdag maakte, een feest geworden dat al snel door de commercie werd omhelsd. Ook in ons land, waar sinds 1928 Moederdag op de tweede zondag van mei wordt gevierd, was de commercie er als de kippen bij.

De Koninklijke Maatschappij voor Tuinbouw en Plantkunde zag in Moederdag een mooie aanleiding voor de verkoop van meer bloemen. Al snel gevolgd door de Nederlandse Banketbakkers Vereeniging die speciale moederdagtaarten op de markt brachten. Meestal in hartvorm, versierd met hartjes of roosjes, en in kleuren roze of rood.

Bubbels

Mag de Chileense moederdagsviering wel zeer omvangrijk zijn, ook in Nederland is Moederdag de laatste jaren culinair wat aangedikt. Wat begon met een ontbijt op bed met croissant- en beschuitkruimels tussen de lakens en jamvlekken overal, mondt steeds vaker uit in een brunch, waarbij soms zelfs een glas bubbels wordt geserveerd.

Steeds vaker ook kun je in restaurants aanschuiven voor speciale moederdagbrunches, variërend van lopend buffet (moet moeder toch nog in de benen) tot echte maaltijden. Dit jaar zal het toch grotendeels weer afhaal worden, hoewel de zon morgen zou kunnen doorbreken zodat de verwennerij op een terras kan worden geserveerd.

Een brunch dus, in plaats van een eenvoudig croissantje met jam. Brunch is de samentrekking van de Engelse woorden breakfast en lunch, ontbijt en lunch. Naar het schijnt is het woord voor het eerst gebruikt in 1895 in het Engelse jachtmagazine Hunter’s Weekly , waarin werd gesteld dat het beter is een uitgebreid en stevig maal na de jachtpartij te genieten dan een ontbijt bij het krieken van de jachtdag.

De auteur, Guy Beringer, vond ontbijt op zondag, als er niet gejaagd werd, een vreselijke, koude en eenzame bezigheid. Hij noemde de voordelen van de brunch evident: ,,In de eerste plaats maakt het vroeg opstaan niet alleen onnodig, maar belachelijk. Je staat op als de wereld warm is, of tenminste niet zo koud. Je bent daarom in staat de zaterdagnacht voort te zetten, onverschillig tegenover die morele ‘laatste trein’, de angst voor de ochtend na zo’n nacht”.

Tegelijkertijd was brunch in zijn ogen de ideale light-versie van die traditionele lange maaltijden die na het kerkbezoek werden geserveerd in zijn Anglicaanse wereld – en die in de katholieke wereld, weten we uit eigen ervaring.

Het brunchconcept sloeg vooral in de Verenigde Staten aan. Daar ontstond in de eerste helft van de 20ste eeuw bij het rijkere deel van de bevolking de traditie om in het weekend uitgebreid te brunchen met eiergerechten en diverse hartige taarten. Een ideale gelegenheid om tijdens de Drooglegging, de periode tussen 1920 en 1933 waarin de verkoop van alcohol verboden was – cocktails te serveren, gemaakt van illegaal gestookte drank en verse fruitsappen om de smaak van die drank weg te poetsen. Vandaar dat cocktails tot op de dag van vandaag in Amerika onderdeel uitmaken van de zondagse brunch. Denk aan een frisse Mimosa, een anti-katerse Bloody Mary of een elegante Bellini.

Vanaf de jaren 30 bereikte het brunchconcept ook het gewone Amerikaanse volk. Met dank aan beroemde Hollywoodacteurs die tijdens hun publiciteitstoer per trein het land doorkruisten van New York naar Californië voor de promotie van hun nieuwe films. Na een paar uur sporen stopte de trein in Chicago, waar de sterren van het witte doek een uitgebreid en laat ochtendmaal genoten bij een van de hotel-restaurants bij het station. Konden ze zich even aan het publiek laten zien om vervolgens tijdens de lange treinreis door het lege Midwesten lekker te dutten.

Weekroutine

Doordat in de Verenigde Staten na de oorlog ook getrouwde vrouwen op de arbeidsmarkt kwamen, werd de zondagsbrunch nog verder gepopulariseerd. Omdat de vrouwen weleens op zondag uit wilden rusten, werd een brunch buitenshuis een vast onderdeel van de weekroutine. Eigenlijk een soort ‘kleine Moederdag’.

Daarvan was in ons land nauwelijks sprake. Tot in de jaren 60 was het gebruikelijk dat werkende vrouwen ontslag kregen als ze gingen trouwen. De zorg voor het gezin was veel belangrijker. Gevoegd bij het sobere karakter van ons restaurantleven – zeker op zondag – was het ‘uit brunchen gaan’ tamelijk lang een onbekend fenomeen.

Dat we in Nederland uiteindelijk buitenshuis zijn gaan brunchen, wil nog niet meteen zeggen dat het ook overal overvloedig is. Een tochtje langs de moederdagmenukaarten bij restaurants toont toch nog vaak het rijtje croissants, pistoletjes, sandwiches, een scharreleitje, vruchtensappen en – doe eens gek – gerookte zalm of brie ‘van de mat’.

Toch heel wat anders dan pancakes of waffles met room en blauwe bessen of een heerlijk volmondige eggs benedict, zo’n licht getoaste muffin met ham, gepocheerde eieren en een zachtglijdende hollandaisesaus.

Of een rijk besprenkelde moederdagsbrunch in The Glass, op de bovenste verdieping van ons restaurant in Santiago de Chili. Waar ten langen leste ook werd gedanst en het nog lang rumoerig bleef.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Eten & drinken
Moederdag
menu