Dit is waarom vaccineren tegen de mazelen zo belangrijk is

Mazelen is één van de besmettelijkste ziekten die bestaan. Foto: Shutterstock

Wereldwijd zijn er steeds meer landen met forse uitbraken van mazelen. Ook in ons land groeit het aantal besmettingen, ondanks de hoge vaccinatiegraad. Telt ons land normaliter tien tot twintig gevallen in een jaar, nu zijn dat er na drie maanden al vijftien. Hoe kan dat en hoe gevaarlijk zijn de mazelen? Zes vragen beantwoord.

Hoe groot is de kans op een mazelenuitbraak in Nederland?

 ,,Omdat er in heel Europa veel uitbraken zijn, verwachten we de komende tijd met enige regelmaat importgevallen van mazelen,” verklaart arts infectieziektebestrijding Helma Ruijs van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). ,,Het gaat dan om mensen die in het buitenland mazelen oplopen en meebrengen naar Nederland en hier één of enkele mensen besmetten.’’ 

Zeker in kinderdagverblijven kunnen er dan meer besmettingen optreden, zoals nu in een kinderdagverblijf in Den Haag is gebeurd. Drie kinderen zijn besmet. Een vierde kind is ziek, maar daarbij is de diagnose mazelen nog niet bevestigd. Twee van de kinderen waren niet ingeënt.

Een kind heeft het virus waarschijnlijk in het buitenland opgedaan en verspreidde het verder. Het RIVM ‘verwacht niet dat er in Nederland weer een grote uitbraak komt met honderden of duizenden gevallen zoals in 2013’. Ruijs: ,,Want iemand die al mazelen heeft gehad, kan de ziekte niet opnieuw krijgen.’’

Nederland kampt al langer met een dalende vaccinatiegraad. Sinds 1976 wordt in Nederland standaard de BMR-prik gegeven, tegen de bof, mazelen en rode hond. Volgens het RIVM is in Nederland nu 92,9 procent van de mensen ingeënt. Bij mazelen treedt er groepsbescherming op als 95 procent of meer mensen hun inenting hebben gehaald. Dan kun je nog wel mazelen krijgen, maar zal de uitbraak uitdoven. Sinds vier jaar zit Nederland onder die kritieke grens. Bekijk hier de BMR-vaccinatiegraad in jouw gemeente.

Hoe gevaarlijk zijn mazelen?

Mazelen is één van de besmettelijkste ziekten die bestaan, vele malen besmettelijker dan bijvoorbeeld griep, rodehond of de bof. Ongeveer twee weken na de besmetting ontstaan de typische rode vlekjes, maar daarvoor is de ziekte al besmettelijk. Tijdens de laatste grote mazelenepidemie in Nederland overleed zeker één Nederlander aan de mazelen. ,,Tussen mei 2013 en maart 2014 zijn er zo’n 2.700 patiënten gemeld, maar uit verder onderzoek is gebleken dat toen in totaal ongeveer 30.000 mensen de mazelen hebben gehad,” vertelt de arts. Van die mazelenpatiënten belandde zo'n zes jaar geleden 181 personen in het ziekenhuis. 

Rond 1999-2000 was er qua grootte een vergelijkbare uitbraak. Rond de millenniumwisseling stierven er drie Nederlanders aan mazelen. Het RIVM heeft berekend dat de kans om in Nederland bij besmetting te overlijden, kleiner is dan 1 op de 10.000 gevallen. Ter vergelijking: in ontwikkelingslanden sterven zo’n 250 kinderen per dag aan mazelen. ,,In Nederland ben je er wel even flink ziek van, maar meestal gaat het zonder verdere complicaties over,” licht de mazelenexpert toe.

Bij mazelen kunnen diarree en middenoorontsteking optreden, en in ernstige gevallen longontsteking of hersenontsteking. Jonge baby’s en mensen met een verminderde afweer belanden vaker met mazelen in het ziekenhuis dan gezonde kinderen in de basisschoolleeftijd. 

In zeer zeldzame gevallen veroorzaakt mazelen een late hersenontsteking, die gemiddeld pas zeven jaar na de mazelen optreedt, en altijd fataal is. ,,Er is in ieder geval één kind in Nederland dat die late vorm heeft gehad en dat geval kende een dodelijke afloop’’, weet Ruijs. ,,Een hersenontsteking is gevaarlijk, maar die komt gelukkig heel weinig voor, bij minder dan 1 op de 1.000 gevallen,” licht zij toe. ,,Het virus komt dan in de hersenen, die raken ontstoken en dat kan schade veroorzaken.’’

Wat kun je zelf doen om te voorkomen dat jij of je kind mazelen krijgt?

De bmr-intenting halen tegen bof, mazelen en rodehond. Die prik is standaard opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Kinderen krijgen er twee: de eerste bij veertien maanden en een tweede als ze negen jaar zijn. Als je niet ingeënt bent en contact hebt gehad met iemand die mazelen heeft, kun je alsnog een vaccinatie krijgen. De inenting moet dan wel binnen drie dagen na dit contact gegeven worden. De inenting wordt gegeven vanaf de leeftijd van 14 maanden. Daarvoor kun je baby’s uit de buurt houden van hoestende en niezende mensen.

Waarom is het zo belangrijk dat 95 procent zich laat inenten?

Als de vaccinatiegraad boven de 95 procent is, dan is er sprake van groepsbescherming. Dan ontstaat er geen grote uitbraak, zoals nu in een aantal Europese landen wel voorkomt. ,,Bij 95 procent gevaccineerden zijn er zoveel mensen beschermd dat een uitbraak van het virus uitdooft’’, legt de specialist infectieziektebestrijding uit. ,,Maar dat wil niet zeggen dat er geen enkele infectie kan plaatsvinden. Ook dan zijn er kleine uitbraken mogelijk onder mensen die niet beschermd zijn.’’

Waar wordt weinig ingeënt en waarom?

Er zijn in Nederland verschillende groepen met bezwaren tegen vaccinatie. De laagste vaccinatiegraad vinden we in gemeenten waar veel mensen wonen met godsdienstige bezwaren tegen de inenting, een gebied dat ook wel de Biblebelt wordt genoemd. Daarnaast zijn er mensen die vanuit een antroposofische overtuiging het vaccinatieschema willen afstemmen op de ontwikkeling van hun eigen kind. Tenslotte zijn er mensen die kritisch zijn vanwege mogelijke bijwerkingen. 

De overgrote meerderheid (94 procent) van de mensen bij wie in 2013-2014 mazelen werd vastgesteld, waren niet ingeënt. Meestal om religieuze redenen (84 procent), een kleiner deel stond kritisch tegenover vaccinaties (7 procent). Ruijs: ,,Bij bevindelijk gereformeerden was de vaccinatiegraad altijd heel laag, maar die is langzaam aan het stijgen. Vooral hoogopgeleiden die tot wat minder conservatieve kerken behoren, zijn meer gaan vaccineren.’’

Wat doet de politiek eraan?

Gezien de uitbraken in het buitenland en de besmetting in Nederland hebben de staatssecretarissen Paul Blokhuis (Volksgezondheid) en Tamara van Ark (Sociale Zaken) een onafhankelijke commissie gevraagd om ‘oplossingsrichtingen’ te onderzoeken die tegemoet komen aan de zorgen van de ouders op de kinderopvang. De commissie Kinderopvang en vaccinatie buigt zich momenteel over dit vraagstuk en die hopen nog voor de zomer met een rapport te komen. 

Het kabinet nam in november ook een aantal maatregelen tegen de inzakkende vaccinatiegraad. Ouders die hun kind een inenting onthouden, worden aangesproken op hun gedrag. Ook gaat de overheid de strijd aan met onjuiste informatie over vaccinatie en moet het makkelijker worden om gemiste injecties in te halen.

***

DVHN publiceerde dit verhaal om het belang van vaccineren te laten zien. De kop die in eerste instantie bij het verhaal stond (Wel of niet vaccineren: zijn de mazelen nu echt zo gevaarlijk?), wekte de indruk dat we vraagtekens plaatsen bij het nut van vaccineren. Dat was zeker niet onze bedoeling. We hebben de kop daarom aangepast.

Nieuws

Meest gelezen

menu