Druk op zorg daalt en helft van Nederland volledig gevaccineerd, maar onzekerheid over corona in het najaar. Aantal besmettingen blijft leidend voor UMCG-viroloog Bert Niesters

Het demissionaire kabinet zoekt nieuwe houvast bij het hanteren van de coronapandemie. Maar zelfs de belangrijkste kabinetsadviseur, het Outbreak Management Team (OMT), heeft het antwoord nog niet. Het aantal besmettingen kan maar beter laag blijven totdat de vaccinatiegraad hoog genoeg is, denkt viroloog Bert Niesters van het UMCG.

Viroloog Bert Niesters van het UMCG.

Viroloog Bert Niesters van het UMCG. Foto: Corné Sparidaens

Kwetsbaren beschermen, de zorg niet overbelasten en zicht houden op het virus. Het zijn de pijlers onder het coronabeleid van het kabinet. Volgens dat richtsnoer leek het tot nu toe logisch het aantal besmettingen zo laag mogelijk te houden. Hoe meer besmettingen, hoe meer sterfte en ziekte, hoe meer bezette bedden op de verpleegafdelingen en op de intensive cares, hoe meer verdringing van andere zorg.

Nu meer dan de helft van de bevolking volledig is gevaccineerd, is de verhouding tussen besmettingen en ziekenhuisopnames aan het veranderen. In de ziekenhuizen zien ze nu de gevolgen van de versoepelingen van eind juni. Door de piek in het aantal besmettingen van een paar weken terug, boven de 10.000 per dag, liggen meer dan 500 coronapatiënten in het ziekenhuis, van wie 115 op de intensive care. Op de ic’s kan het aantal volgens het OMT nog stijgen naar 200 tot 250, maar de druk op de zorg is ’beheersbaar’. In april, toen het aantal besmettingen ook nog onder de 10.000 lag, tikte het aantal coronapatiënten op de ic’s de 800 aan.

Zwakke start

Het is het gevolg van het vaccinatieprogramma, dat na een zwakke start z’n vruchten afwerpt. Van het aantal positief geteste mensen is 75 procent niet en 15 procent deels gevaccineerd. Van de coronapatiënten in de ziekenhuizen is meer dan 80 procent niet gevaccineerd. Er is, kortom, een andere verhouding tussen het aantal besmettingen en de druk op de zorg.

Volgens de ’signaalwaarden’ die het RIVM hanteert, staan de meeste metertjes op groen, zoals sterfte, reproductiegetal en de bedbezetting in ziekenhuizen en op de ic’s. De besmettingen staan nog in het rood. De vraag is wat die signaalwaarde nog betekent. Als besmettingen niet meer automatisch tot sterfte, ernstige ziekte en overbelasting van de zorg leiden maar het vooral bij verkoudheid blijft, is sturen op besmettingscijfers niet langer nuttig.

Geen antwoord

Het kabinet heeft die vraag precies zo gesteld aan z’n belangrijkste team van adviseurs, het OMT: vanaf welk niveau van besmettingen en ziekenhuisopnames is ingrijpen nodig om druk op de zorg te voorkomen? Het OMT heeft daar nog geen duidelijk antwoord op. „De verhouding tussen positieve testen, ziekenhuis- en ic-opnames is continu onderhevig aan veranderingen, voornamelijk door de uitrol van het vaccinatieprogramma”, zo schrijft het in z’n advies van deze week. „Daarom is het op dit moment niet mogelijk een vaste verhouding vast te stellen.”

Er is nu eenmaal nog veel onzeker, zegt arts-microbioloog en OMT-lid Marc Bonten. „We weten nog niet wat er in het najaar gaat gebeuren, als de griep gaat meespelen, als mensen terug zijn van vakantie en de scholen weer open zijn.” Bovendien hebben de ziekenhuizen nogal wat zorg in te halen; liefst 140.000 uitgestelde ingrepen moeten grotendeels dit jaar nog worden ingehaald, al zijn de precieze omvang en duur van deze operatie nog niet uitgewerkt.

Nieuwe situatie

Er zijn komende tijd nieuwe signaalwaarden nodig waar de zorg op kan sturen, zegt Bonten. „Die moeten de ziekenhuizen vaststellen. Als zij zeggen: we hebben maar 500 ic-bedden over voor longaandoeningen, dan moet je eerder ingrijpen dan als dat er 800 zijn.”

Wat dit betekent voor het beleid, wil het kabinet op 13 augustus opnieuw wegen, zei coronaminister De Jonge maandag. Tegen die tijd moet de beoogde vaccinatiegraad van 85 procent aardig in zicht zijn. „Er is dan een nieuwe situatie”, zegt een woordvoerder van het ministerie.

Niesters: ‘Het kan snel gaan’

Het kabinet laat het besmettingscijfer als richtsnoer intussen al stapsgewijs los. Zoals in het reisadvies, waarbij een hoog percentage besmettingen niet langer de reden vormt voor een negatief reisadvies.

Tot die tijd kunnen de besmettingen maar beter laag blijven, zegt hoogleraar medische microbiologie Bert Niesters van het UMC Groningen. „Met de versoepelingen van eind juni en de opkomst van de deltavariant hebben we gezien hoe snel het kan gaan. Ja, meer dan de helft van de volwassenen is inmiddels volledig gevaccineerd. Maar bijna de helft nog niet, denk ik dan. Je kunt pas echt van alle maatregelen af als er meer mensen gevaccineerd zijn.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Coronavirus
menu