Duurzaam leven: ik wil wel, maar wat en hoe? Help!

Dagblad van het Noorden start een nieuwe serie. Over duurzaamheid in ons dagelijks leven. We willen wel, maar hebben vaak geen idee waar te beginnen. Per aflevering wordt een aspect van meerdere kanten bekeken: wat is het, wat doet het, wat kost het en wat levert het op? Vandaag aflevering 1: De vertwijfeling.

Illustratie: Ruben L. Oppenheimer

Illustratie: Ruben L. Oppenheimer

Ik wil duurzamer leven. Waar begin ik? Mijn huis? Maar wat en hoe? En wat kost het? Wegen de opbrengsten op tegen de kosten? Help!

Geregeld ploft een grote envelop op de mat: koop zonnepanelen. Of: neem onze warmtepomp. Gelikte brochures. Wie zijn de aanbieders? Is ‘t vertrouwd? In een poging de bevingsschade enigszins te beperken, gaan we met z’n allen van het aardgas af. O ja? Hoe dan?

Stijging van de zeespiegel

Lange droge zomers in Nederland. Beelden van overstromingen in landen waar de moesson wel hel lang duurt en een afkalvende Noordpool. En dan nog de stroom aan berichten over het Klimaatakkoord. Voor- en tegenstanders buitelen over elkaar heen. We hebben geen keus, het moet, anders gaat de wereld naar de knoppen. Nee, want braafste jongetje van de klas, druppel op een gloeiende plaat, veel te duur en weggegooid geld. Onrust, klimaatprotest en dito spijbelaars.

Het nieuws lijkt zich af te spelen in de wereld buiten de muren van het eigen vertrouwde onderkomen. Daar. Niet hier. Maar de echte beslissingen moeten juist ‘hier’ worden genomen. Wat doen we zelf om de klimaatverandering om te buigen? Om de stijging van de zeespiegel binnen de perken te houden? Om er straks ook warmpjes bij te zitten (maar niet te in de zomer)?

Waar begin je?

Welke energie komt er uit het stopcontact en is dat nog vanzelfsprekend? Hoe gaan we naar het werk? Met de benenwagen of toch met de auto? Rijden we elektrisch, op waterstof, komen we niet los van de benzine en kiezen we voor een hybride motor of gewoon blijven dieselen? Wat ligt er straks op ons bord en vooral ook: wat leggen we op het bordje van de generaties na ons?

Hoe meer vragen, des te meer vertwijfeling. Verstrikt en verkrampt in wat wel en niet moet. Onverschilligheid: het zal mijn tijd wel duren. Of toch niet? Aan de slag met het huis. Alleen, samen met de buren, de wijk of zelfs het hele dorp? Maar dan toch die ene vraag: waar begin je?

Baken in de verduurzaming

Het Drents Energieloket (DEL) krijgt dagelijks telefoontjes van mensen die wel willen, maar niet (precies) weten waar te beginnen. Maar ook doorgewinterde verduurzamers bellen. Om te sparren. Want het veld is volop in beweging, subsidieregelingen komen en gaan en de materie is lang niet altijd even doorzichtig. Iets met bomen en bos.

Het Drents Energieloket bestaat vijf jaar en heeft in die tijd menigeen de juiste richting gewezen of net dat ene duwtje gegeven. ,,Ik zie ons als een soort baken in de verduurzaming van het particuliere woningbezit’’, zegt Jannetje Kolijn, coördinator van het vijfkoppige team. De mensen achter het (denkbeeldige) loket beantwoorden vragen en als ze het antwoord niet weten, zoeken ze het uit.

Onafhankelijke deskundige

,,We hebben veel kennis in huis, waarmee we mensen goed op weg kunnen helpen’’, weet Daniël van der Kleij, een van de mensen aan de andere kant van de lijn. ,,Maar is een vraag te ingewikkeld, te complex en willen mensen graag een expert, die langskomt, dan kunnen we een EPA-adviseur, een onafhankelijke deskundige, inschakelen. Die loopt de hele woning door, bekijkt de mogelijkheden, stelt een stappenplan op en maakt een berekening.’’

Doorverwijzen naar bedrijven doet het loket niet. ,,Maar op onze website staat een overzicht van gecertificeerde bedrijven. Kun je zien wie wat doet. Hoe dichter bij huis, hoe duurzamer’’, aldus Van der Kleij.

Energieloket

Het is het loket van de twaalf Drentse gemeenten, in samenwerking met de provincie, Bouwend Nederland, Techniek Nederland, Slim wonen met Energie en de Natuur- en Milieufederatie Drenthe. ,,Maar we opereren onafhankelijk, dus mensen kunnen alle vragen stellen. We hebben geen banden met bedrijven. Ons doel is de verduurzaming van de particuliere woningen te versnellen. Wij ontzorgen en stimuleren eigenaren en brengen vraag en aanbod bij elkaar’’, zegt Kolijn.

Voor de Groningse gemeenten is er het vergelijkbare Energieloket Groningen. Dat bestaat nog maar kort: van 2016 tot eind 2019 was er Groningen Woont SLIM, een publiek-private samenwerking tussen de gemeente Groningen, architectenbureau KAW en duurzame woonwinkel Reimarkt. Groningen Woont SLIM gaf niet alleen advies, maar kon ook alle verduurzamingsmaatregelen zelf leveren.

In het nieuwe Energieloket Groningen zijn geen bedrijven meer betrokken. Net als het Drents Energieloket geeft het alleen onafhankelijk advies.

Energiebesparing

De energieloketten wachten niet passief op vragen, maar treden ook actief naar buiten. Zo verspreidde het voormalige Groningen Woont SLIM informatiebrieven per wijk en werkte het samen met allerlei buurtcoöperaties. DEL zit midden in de wintercampagne ‘Update je huis’, waar het ook de boer mee op gaat.

Voor het ‘zendingswerk’ op locatie heeft het loket verschillende categorieën huizen in kaart gebracht, van de jaren-dertig-huizen tot de millennium-woningen. ,,Per categorie geven we stap voor stap de mogelijkheden aan. Een warmtepomp plaatsen in een oud en verder niet-verduurzaamd huis heeft geen zin. Het begint met energiebesparing, dus isolatie. Dan kun je verder bouwen met duurzame, energiezuinige verlichting, het plaatsen van zonnepanelen, zonnecollectoren en of eventueel een warmtepomp.’’

Betalen

En wie gaat dat betalen? ,,Per gemeente zijn er regelingen waar mensen een beroep op kunnen doen. Dat geldt ook voor de provincie. De afgelopen vijf jaar hadden we in Drenthe de zonnelening. Dat was een geweldige stimulans voor mensen om zonnepanelen aan te schaffen. Dat kost geld, maar je bespaart direct op je energiekosten. Nu hebben we de energiebespaarlening. Die is voor een groot aantal doelen inzetbaar. De rente is al laag, maar omdat de provincie subsidie verleent op de rente, is die nóg lager.’’

Voor veel Groningers is de zogenoemde waardevermeerderingssubsidie interessant. Wie een huis heeft met erkende aardbevingsschade, kan via het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) tot 4000 euro subsidie krijgen om dat huis energiezuinig te maken. Voor heel Nederland is er vanuit het rijk de SEEH: Subsidie Energiebesparing Eigen Huis. Daarvoor kom je in aanmerking als je tussen 15 augustus 2019 en 31 december 2020 twee of meer verduurzamingsmaatregelen uitvoert.

Energiecoaches

Al die subsidiepotjes zijn er niet voor niets. Verduurzamen is niet alleen een kwestie van willen, ook van moeten. In 2050 moet Nederland nagenoeg draaien op hernieuwbare energie. Drenthe wil het al in 2040 doen zonder fossiele brandstoffen, de stad Groningen mikt zelfs op 2035.

,,Gemeenten leiden energiecoaches op om bij mensen thuis aan de keukentafel te praten over verduurzamen. Wij gaan met onze wintercampagne de boer op. Die gaat op 19 november van start in Meppel en is de maanden daarna op verschillende locaties aanwezig. Onze boodschap is niet altijd even makkelijk, maar wel noodzakelijk.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Duurzaamheid
Duurzame energie
menu