Volgens Pieter Omtzigt (nummer 2 van het CDA) is de verkiezingscampagne een 'spelshow' geworden. En minister worden, zoals lijsttrekker Wopke Hoekstra het voor zich ziet? 'We zullen zien'

De nummer twee van het CDA, Pieter Omtzigt, maakt zich kwaad. ,,De verkiezingscampagne is een spelshow geworden.’’

CDA-politicus Pieter Omtzigt in de Tweede Kamer.

CDA-politicus Pieter Omtzigt in de Tweede Kamer. Foto: ANP

Politici ontlopen volgens Omtzigt de antwoorden op de echt grote problemen. ,,Wat gebeurt er in plaats daarvan? We zijn een circus aan het houden.’’ Omtzigt uit zich op de ochtend nadat de talkshow Jinek veel stof deed opwaaien met een cabaretieroptreden van Martijn Koning. Thierry Baudet van Forum voor Democratie liep uit de studio weg.

De nummer 2 van het CDA is deze campagne redelijk onzichtbaar. Lange werkweken, het gedoe om het CDA-lijsttrekkerschap en tegenwerking in de toeslagenaffaire en in de corruptiezaak op Malta eisten zijn tol. ,,Ik werk nu even geen 80 maar 40 uur per week.’’

Politiek als zelfstandige kaste

Omtzigt is de boer op met het boek dat hij schreef in een een poging het politieke klimaat te veranderen. In Een nieuw sociaal contract beschrijft hij hoe de politiek een zelfstandige kaste is geworden. Modellen sturen teveel op uitkomsten en het oog voor de menselijke maat ontbreekt. Het boek staat op nummer 2 in de landelijke bestsellerlijst. ,,Het is de tweede politieke bestseller sinds Fortuyn.’’

Hij kreeg allerhande loftuitingen over het werk dat hij verzette in de toeslagenaffaire, maar de lessen daaruit, stelt Omtzigt, worden niet getrokken. ,,Ik merk daar in deze campagne eerlijk gezegd geen meter van. In elke normale campagne zouden politieke partijen oplossingen op tafel leggen voor grote problemen. Hoe komen we uit de coronacrisis? Hoe gaan we de schuldenproblematiek oplossen? Wat doen we aan de verhouding overheid-burger?’’

De campagne wordt gedomineerd door debatten en talkshows. ,,Debatten met spelregels en eierwekkertjes. Ik kan mij daar chagrijnig over maken. Het is een spelshow geworden. Het gaat alleen maar over platitudes als ‘we willen 1 miljoen huizen bouwen’. Maar wat is er de afgelopen jaren dan gebeurd? De analyse ontbreekt.’’

Bewondering voor vasthoudendheid

In zijn boek roemt hij de Leidse professor Rudolph Cleveringa om diens principiële houding en moed om grenzen te stellen. Cleveringa, die opgroeide in Heerenveen, protesteerde in 1940 tegen het ontslag van Joodse collega’s. Hij had een vasthoudendheid die Omtzigt bewondert.

Dat de toeslagenaffaire niet op zichzelf staat is voor hem een gegeven. Er liggen nog grote onderwerpen te wachten, zoals de leenbijstand voor zelfstandigen, de Wet Gedeeltelijke Arbeidsongeschiktheid en de Bijstandswet. ,,En wat te denken van de uithuisplaatsingen in de jeugdzorg? Ik mag het van mijn fractie niet zeggen, maar er zijn gevallen waar de rechtsbescherming ontbreekt.’’

Door halsstarrig optreden zorgt de overheid voor onnodig veel stress bij de eigen inwoners. Neem die kwestie van de rijbewijzen; mensen moeten soms lang op verlenging wachten door de chaos bij het CBR. ,,Je kunt niet in ieder landsdeel met de trein of de bus. Dan is de essentie van je bestaan in het geding.’’

De voedselbanken zagen hun klantenkring de voorbije twintig jaar groeien van enkele duizenden klanten naar 160.000. ,,Volgens de statistieken gaat het allemaal prima met de bestaansminima. Maar dan klopt er toch iets niet? Dit zijn niet allemaal verslaafde of zielige gevallen. De klappen aan de onderkant van de samenleving zijn harder geworden, er is een grote fear of falling , de angst om door het luikje naar beneden te vallen. En als je daar eenmaal bent beland kom je er moeilijk weer bovenop. Dat is een knetter-groot probleem in Nederland.’’

‘Grondige evaluatie’

Over de campagne van zijn eigen CDA wacht hij met een oordeel tot na woensdag. Lijsttrekker Wopke Hoekstra kreeg de wind niet in de vleugels. Omtzigt verwacht in elk geval ‘een grondige evaluatie’ op het partijbureau. Hij verwijst naar de lijsttrekkersverkiezing van afgelopen zomer die hij nipt verloor van Hugo de Jonge.

Licht sarcastisch vertelt Omtzigt hoe Hoekstra hem onlangs tijdens een debat een ministerspost toebedeelde. ,,We zullen zien.’’ Hij zegt te willen blijven doen wat hij de afgelopen vier jaar heeft gedaan; ,,De kop ervoor en maar wat harder gaan werken.’’

Begin dit jaar belandde hij ,,diep in het rood’’. Als lid van de Raad van Europa had hij de corruptie blootgelegd binnen zijn eigen partij in Staatsburg. De corruptiezaak in Malta kwam hem op regelrechte bedreigingen te staan. En in Den Haag was het ook geen feest. ,,Ik ben vier jaar lang voorgelogen door het kabinet dat ik heb gesteund. Ja, halló. Dat is me niet in de koude kleren gaan zitten. Er is iets in mij geknapt wat nog niet is hersteld.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Verkiezingen
menu