Het roer gaat om met vaccineren. Woensdag eerste spuit, in september iedereen geprikt tegen corona

Nederland gooit opnieuw het roer om bij de vaccinatiestrategie. Onder druk van de ziekenhuizen start het inenten van zorgmedewerkers twee dagen eerder dan gepland. Woensdag gaat de eerste spuit erin, eind september kan iedere Nederlander, als het meezit, geprikt zijn. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) erkent na de stevige kritiek dat het vaccineren laat op gang komt: „We zijn onvoldoende wendbaar geweest.”

Ernst Kuipers, voorzitter Landelijk Netwerk voor Acute Zorg

Ernst Kuipers, voorzitter Landelijk Netwerk voor Acute Zorg Foto: Sem van der Wal

Het is ‘fantastisch nieuws’ dat ziekenhuizen woensdag al kunnen starten met vaccineren. Dat zegt Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. ,,Hiermee kunnen we het ziekteverzuim hopelijk omlaag brengen.”

Want nadat het kabinet afgelopen weekend na veel druk bekendmaakte dat medewerkers in de acute zorg voorrang krijgen met het vaccin, waren de ogen gericht op de ziekenhuizen. Door de hoge coronadruk en uitval van personeel als gevolg van coronabesmettingen vreesden ze binnenkort in een ‘code zwart-scenario’ te belanden, waarbij mensen op basis van niet-medische gronden geweigerd moeten worden.

,,We zijn erg blij dat we daarom nu zo snel kunnen beginnen”, zegt Kuipers. In eerste instantie worden 30.000 ic-artsen, ambulance- en helikopterbroeders en medewerkers van corona-afdelingen en de spoedeisende hulp ingeënt. Bij de selectie wordt er gekeken naar zorgmedewerkers die directe patiëntenzorg verlenen en bij wie uitval door ziekte directe gevolgen heeft voor de opnamecapaciteit.

Kuipers: ,,Als één ic-verpleegkundige uitvalt, zijn er gelijk vier bedden minder beschikbaar. Vaccinatie is echt nodig om de capaciteit overeind te houden. Er wordt daarom vooral gekeken wie daar structureel ingeroosterd zijn.” Er worden 24.000 ziekenhuismedewerkers en 6000 ambulancemedewerkers ingeënt. Naast de ziekenhuizen gaat het vaccineren van personeel in verpleeghuizen ook al op woensdag van start. De allereerste Nederlandse prik wordt op de GGD-locatie in Veghel gezet.

Alsnog is Nederland het laatste EU-land waar gevaccineerd wordt. Coronaminister Hugo de Jonge erkent dat hij ’zich onder de kerstboom heeft zitten verbijten’ dat andere landen eerder zijn. Nederland had niet de laatste hoeven zijn, geeft hij toe daags voordat de Tweede Kamer hem over de gang van zaken wil doorzagen. Hoeveel eerder? Dat zegt hij niet te weten. Hij rept van een paar dagen. Kostbare priktijd is hierdoor weggelekt.WendingenNa verschillende wendingen in de vaccinatiestrategie, presenteert De Jonge maandag wel meteen een planning met wanneer welke groepen de spuit krijgen. Grof gezegd zijn zorgmedewerkers, kwetsbaren en ouderen als eerste aan de beurt. Mensen tussen 18 en 60 jaar zonder medische problemen zijn vanaf april de laatste in de rij. Eind september zou iedereen dan geprikt kunnen zijn, tenminste: als de bestelde vaccins op tijd worden geleverd. De Jonge: „De levering van de vaccins is leidend voor de snelheid van de vaccinaties.”

Mensen mogen niet kiezen welk vaccin ze willen, de verschillende soorten zijn al aan de doelgroepen gekoppeld. Er wordt nog wel gewerkt aan voorlichting over de verschillen tussen vaccins. Een vaccinatieplicht komt er zoals verwacht niet.

Minister De Jonge kijkt nog naar een strategie voor het zetten van de tweede prik. Hij heeft aan het Outbreak Management Team (OMT) en de Gezondheidsraad gevraagd om met een advies te komen over het later zetten van die prik die voor veel vaccins nodig is. Nu volgt zo’n tweede prik drie weken na de eerste. Samen bieden ze de volledige bescherming tegen het virus. Wanneer de tussenfase wordt opgerekt kunnen meer mensen de eerste prik krijgen, waardoor ze al deels beschermd zijn. De Jong wil weten wat de voor- en nadelen van deze strategie zijn. Nog deze maand moet dat duidelijk worden.DiepgevrorenNederland rekende er lang op dat een ander vaccin dan het Pfizer-vaccin als eerste in ons land zou arriveren. Dit vaccin van AstraZeneca komt niet zoals Pfizer diepgevroren aan en in grote hoeveelheden. Maar het liep anders. Het was Pfizer dat als eerste kwam, een vaccin dat wel zo’n grootschalige landelijke aanpak vergt.

De Jonge betwist dat de overheid veel eerder op verschillende scenario’s had moeten anticiperen. Volgens hem waren er te veel van die ’eventualiteiten’. Het was onmogelijk om hiermee rekening te houden, stelt de CDA-bewindsman.

Woensdag brengt het RIVM de ontdooide vaccins van Pfizer/BioNTech vanuit opslagbedrijf Movianto in Oss naar de tien centrale ziekenhuizen van de verschillende ziekenhuisregio’s. De ziekenhuisapothekers nemen ze daar aan. Per keer zal het om minimaal 1000 doses gaan. Daar kunnen ze vijf dagen in de koelkast worden bewaard. De Regionale Overleggen Acute Zorgketen verdelen de vaccins onder de ziekenhuizen van die regio, naar evenredigheid van de omvang.SelectieVia de personeelsdossiers wordt een selectie gemaakt en krijgen medewerkers een uitnodiging. Uiteindelijk gaat de bedrijfsarts hen vaccineren. De baas van het Erasmus MC verwacht dat binnen een week het overgrote deel van de dertigduizend cruciale ziekenhuismedewerkers is ingeënt. Drie weken later krijgen diezelfde medewerkers wederom een prik, wat noodzakelijk is bij het Pfizer-vaccin om de werkzaamheid van 95 procent te kunnen garanderen.

Het is daarmee voortvarend gegaan sinds Kuipers en Diederik Gommers van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care afgelopen woensdag de druk opvoerden. Ze gaven toen aan het onacceptabel te vinden dat het ziekenhuispersoneel geen voorrang kreeg. Ziekenhuizen stonden er klaar voor en zouden al vanaf maandag aan de slag kunnen gaan, stelden ze. Later bleek die verwachting iets te voortvarend.

,,Maar we zijn evengoed heel tevreden met het tempo”, stelt Kuipers.

Hij roept de medewerkers op om het vaccin te nemen, al benadrukt hij ook dat ziekenhuizen het niet zullen verplichten. ,,Er wordt een speciaal callcenter ingericht om alle vragen te beantwoorden, zodat mensen het goed kunnen afwegen. Maar ik kan hen zeggen dat ik het absoluut zou nemen en dat ik overtuigd ben van de veiligheid van het vaccin.”

Minister De Jonge waarschuwt dat snelheid valt of staat met bereidwilligheid. Als het opkomstpercentage tegenvalt, verdwijnen de gewonnen dagen alsnog als sneeuw voor de zon.

Met het besluit komt er voor ziekenhuizen licht aan het einde van de tunnel. Al zijn de huidige zorgen nog niet weg. Want maandag lagen er wederom meer coronapatiënten. Het getal steeg van 2701 naar 2836, het hoogste getal van de tweede golf. Het aantal mensen met Covid-19 op de intensive care nam toe van 695 naar 706.

,,Toch hebben we de afgelopen week ook wat meer fluctuaties gezien, met zelfs een daling, wat mij, in combinatie met het langzaam afnemende aantal besmettingen, het vertrouwen geeft dat we langzaam naar een plateau gaan”, stelt Kuipers. ,,En dat is wel nodig omdat nu na de feestdagen ook de niet-coronazorg weer flink opgestart moet worden. De marge blijft krap. Zeker omdat er nog veel onduidelijk is over de Britse variant van het virus.”

Voor het gevaccineerde personeel zelf zal er overigens in eerste instantie niet veel veranderen. Zo moeten ze evengoed mondkapjes, maskers en handschoenen blijven dragen, zegt de beddenplanner. ,,Voor het gemak en de persoonlijkheid van de zorg hadden we dat natuurlijk gehoopt, maar dat gaat helaas nog niet. Het vaccin zorgt voor een extra beschermingsschil, maar beschermt niet in 100 procent van de gevallen.”

Maar Kuipers heeft goede hoop dat personeelsuitval in de ziekenhuizen hiermee omlaag kan. ,,Tussen kerst en oud en nieuw lag dat percentage op de intensive care in het Erasmus MC op 16. Ik hoop ontzettend dat we weer terug naar het ‘normale’ getal van 5 procent kunnen.”

Hij benadrukt wel dat wat hem betreft het aantal besmettingen nog verder omlaag moet voordat de lockdown beëindigd kan worden.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
menu