Deze meesterschilder uit Ossenzijl restaureerde de Gouden Koets. Hij heeft wel wat te zeggen over de controverse rond het slavernijverleden: 'Je moet het in het tijdsbeeld zien'

Met veel precisie en onder het toeziend oog van inwoners van Amsterdam werd de Gouden Koets onlangs in het Amsterdam Museum getakeld. Wat de toeschouwers waarschijnlijk niet wisten, is dat meesterschilder Dick Pouwels uit Ossenzijl samen met zijn zoon Ruben-Pieter verantwoordelijk is voor al het verguldwerk van de koets.

Meesterschilder Dick Pouwels uit Ossenzijl werkte drie jaar - af en aan - aan de Gouden Koets.

Meesterschilder Dick Pouwels uit Ossenzijl werkte drie jaar - af en aan - aan de Gouden Koets. Foto: Arthur van der Vlies

Pouwels restaureert al jaren rijtuigen uit de Koninklijke Stallen. Ook de Glazen Koets staat in z’n portfolio. „Echt hartstikke leuk werk”, glimlacht hij. „Echt een oude ambacht”, vertelt hij over vergulden, een techniek die al eeuwen wordt toegepast. Pouwels is een van de laatsten in het land die dit ambacht beheerst en daarom een zeer geschikte kunstenaar voor het opknappen van dergelijke rijtuigen.

Drie jaar

In het geval van de Gouden Koets is er – het kan ook niet anders - bladgoud opgelegd. „Als je dat doet zorg je er eerst voor dat de ondergrond bewerkt is”, zegt Pouwels. „Na die voorbehandeling moet het eerst allemaal een aantal uren drogen, zodat het geschikt is om het goud erop te leggen. Dat is allemaal afhankelijk van de temperatuur en de luchtvochtigheid. Een speciale olie wordt gebruikt als plaklaag. We zijn er drie jaar – af en aan – mee bezig geweest. Een hele klus. Soms moest er een deel naar de houtsnijder.”

Het werk aan de Gouden Koets kan voelen als een soort summum, een hoogtepunt. Maar Pouwels twijfelt daarover. „Want de Glazen Koets was een mooiere klus. Dat is een eleganter rijtuig, dat veel ouder is. Er kwam ook schilderwerk aan te pas. Bij de Gouden Koets was het puur en alleen vergulden.” Dat gebeurt bij Pouwels met de hand. Spuitwerk is voor hem uit den boze, als vloeken in de kerk. „Je krijgt daardoor een ander werk. Ik zie zo of het gespoten is of met de kwast is gedaan. Hoe je ook spuit, je ziet altijd een effect. Met de kwast krijg je het volkomen glad.”

Controverse

Onlangs volgde bij het Koninklijk Staldepartement in Den Haag de onthulling voor alle betrokkenen van de restauratie. Een heel team specialisten heeft zich jaren ingezet voor het rijtuig. Van het hele proces is door de NPO een documentaire gemaakt. Bij het zien van de hernieuwde koets gaf Pouwels zijn zoon een schouderklop. „De grootste uitdaging was het zo vergulden en patineren dat je niet kunt zien dat het opnieuw is gedaan. En dat is goed gelukt. We hebben het knap afgerond. Maar het is niet zo dat ik er emotioneel van word. Het is werk.”

Voor emotie was tijdens de klus dan ook geen plaats. De Gouden Koets is omstreden, vanwege het paneel ‘Hulde der Koloniën’, dat verwijst naar het slavernijverleden. „Daar heb ik me totaal niet mee beziggehouden”, zegt Pouwels. „Je moet het in het tijdsbeeld zien. In 1898 is de koets overgedragen aan Koningin Wilhelmina. In die tijd had Nederland de koloniën nog. Als ze er toen niet op afgebeeld waren, had je ook een probleem gehad. Wegstoppen maakt niets uit. Er zijn meer dingen niet prettig uit de geschiedenis. Daar wordt ook over gepraat. Als je het weghaalt, is de discussie weg, maar die moet tot op zekere hoogte levend worden gehouden. Onze klus stond los van die panelen.”

Laatsten der Mohikanen

De volgende rijtuigklus is alweer aan de gang, maar nu is het wel even tijd voor wat meer pauze. Pouwels: „Het is nu bijkomen. Er moest zo’n enorme hoeveelheid verguld worden… Je moet erg nauwkeurig werken. Met een draagarm ben ik alleen al vier uur bezig geweest. Het was een hele mooie klus.”

Zijn zoon Ruben-Pieter heeft het werk ook in de vingers, maar of hij het bedrijf van vader overneemt, is nog de vraag. Dick: „Momenteel draait hij gewoon mee. Ik weet niet of hij het overneemt, hij zou het kunnen. De werkzaamheden zijn geen enkel probleem voor hem. Dat is mooi, want er zijn er tegenwoordig niet veel meer die dit kunnen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Instagram
menu