Extreme neerslag in de zomer hoort erbij tegenwoordig. Hoe meer het klimaat opwarmt, hoe vaker er extreem veel regen zal vallen

Extreme neerslag komt steeds vaker voor. Door het opwarmende klimaat in de lucht instabieler en moeten we rekenen op regelmatiger natte voeten, aldus meteorologen. „Wateroverlast is tegenwoordig iets wat bij de zomer hoort.”

30 vermisten na instorting huizen door regenval in Rijnland-Palts.

30 vermisten na instorting huizen door regenval in Rijnland-Palts. ANP

De extreme neerslag in Limburg, België en Duitsland is het resultaat van een ongelukkige samenloop van omstandigheden, legt meteoroloog Jaco van Wezel van Weeronline uit. „Sinds dinsdag ligt een lagedrukgebied vrijwel stil over Duitsland met heel onstabiele lucht. Daar ontstaan telkens buien, die naar ons land trekken. Daar kunnen ze niet verder, omdat er een noordenwind staat. Dus vormen die buien een treintje, dat telkens over hetzelfde gebied trekt. Ze worden dus tot een front gedwongen.”

Extreme neerslagpieken

Zo’n slepend front is iets anders dan een losse onweersbui die plaatselijk een grote hoeveelheid water dumpt. Vaak is dat binnen een uurtje of twee weer voorbij. „Al is het voor de getroffen plaats hetzelfde. Maar in dit geval valt de regen in een groot gebied, in de Ardennen, de Eiffel, het Sauerland. Op grote schaal is meer dan 100 millimeter gevallen. Dat moet allemaal door de rivieren worden afgevoerd, dat zorgt voor die grote overlast.”

Zo’n rondtollend lagedrukgebiedje is niks nieuws, en dus dergelijke slepende fronten ook niet. „We noemen zo’n lagedrukgebied een koudeputje, en die zijn van alle tijden”, zegt Van Wezel. In zo’n putje is de bovenlucht heel koud, maar tegelijk is bij de grond de lucht warm en vochtig. Doordat ons klimaat opwarmt, warmt die lucht op de grond sterker op, kan meer vocht bevatten en is instabieler. En die situatie kan door de klimaatveranderingen langer blijven bestaan. Met extreme neerslagpieken tot gevolg.

Heel Nederland gelijke kans

Een dag met 100 millimeter regen is vrij zeldzaam in Nederland, schrijft het KNMI. Iedere plek in Nederland maakt dat gemiddeld ongeveer één keer per eeuw mee. Daarbij springen er niet bepaalde plaatsen uit: heel Nederland maakt ongeveer evenveel kans op een bui met extreem veel regen. Dagen met extreem veel regen komen wel vaker voor in Zuid-Holland en Zuid-Limburg.

Door de klimaatverandering zullen we vaker te maken krijgen met extreme neerslag. Dat zien we ook in de statistieken, aldus het KNMI. Het aantal dagen met meer dan 50 millimeter regen in een Nederlandse plaats is in 50 jaar tijd verdubbeld. Tegelijk is neerslag zo grillig, dat we eigenlijk een langere meetreeks nodig hebben om echt trends te kunnen ontwarren.

Meer waterdamp per graad opwarming

Per graad opwarming kan de lucht 6 tot 7 procent meer waterdamp bevatten. „Meer vocht in de atmosfeer betekent in potentie sterkere neerslagextremen”, schrijft het KNMI. Maar: „Uit recent onderzoek blijkt dat de toename van neerslag intensiteit niet altijd deze schatting van 7 procent per graad volgt.”

Het instituut legt uit dat de toename van vocht wetenschappelijk ’vrijwel onomstotelijk’ lijdt tot meer extremen. De toename is echter wel omgeven met onzekerheid. De lokale, heftige wolkbreuken uit buien zouden wel eens sterker kunnen toenemen dan die 7 procent. Voor grootschalige neerslag in de winter, aldus het KNMI, geldt dat de toename vermoedelijk wel in lijn loopt. Alleen: doordat de wind vaker uit het westen waait, kan ook in de winter de toename sterker zijn.

’Laaggelegen gebieden zwaarste klappen’

Het ligt dan ook in de lijn der verwachting dat hoe meer het klimaat opwarmt, hoe vaker er extreem veel water zal vallen. Hoe meer we doen om dat te voorkomen, hoe kleiner het effect dus. „Maar dit gaat zeker vaker gebeuren, al is het niet ieder jaar. En in dit geval komt het erg ongunstig uit dat er precies zoveel valt in een heuvelland, waar laaggelegen gebieden de zwaarste klappen krijgen. Als dit was gebeurd in het noorden van Nederland, had je ook overlast gehad, maar wel minder”, aldus Van Wezel.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
menu