Miljoen coronavaccins op de plank en wij maar wachten: 'Waar blijft die inhaalslag?'

Terwijl de coronacijfers hoog blijven, heeft ons land ongeveer een miljoen vaccindoses ’op de plank’ liggen. En hoe hard er ook geroepen wordt dat we een inhaalslag gaan maken, het wil maar niet zichtbaar worden. Experts reageren verbijsterd. „Iedere dag dat je eerder vaccineert, red je levens.”

Opslagplaats vaccins in Oss.

Opslagplaats vaccins in Oss. Foto: Rob Engelaar

Op 28 maart zijn er in totaal bijna 3,5 miljoen doses aan ons land afgeleverd, blijkt uit de wekelijkse vaccinatie-update van het RIVM (dit is exclusief het Caribische deel). Op die dag was daarvan nagenoeg 2,4 miljoen weggeprikt, wat een overschot van ruim 1 miljoen doses oplevert. Intussen liggen we, met op dinsdag 65.000 gezette prikken, nog lang niet op schema om deze week 500.000 doses weg te prikken. Hoe is dat mogelijk?

Ten eerste stopte Nederland zo’n tweeënhalve week geleden tijdelijk met het toedienen van AstraZeneca. In de ’pauzeweek’ kwamen er volgens het coronadashboard ongeveer 300.000 doses binnen, die dus niet konden worden weggeprikt. Maar ondanks de belofte van demissionair coronaminister De Jonge dat de achterstanden snel zouden zijn weggewerkt, verloopt de hervatting stroef.

Afgelopen week bleven we steken op 280.000. Volgens De Jonge en RIVM-vaccinatiechef Jaap van Delden waren vooral voor AstraZeneca minder afspraken gemaakt dan gepland, mogelijk door overbelaste GGD-lijnen. Veel verschillende doelgroepen kregen een uitnodiging en mensen belden sneller en meer dan bij eerdere uitnodigingsrondes, meldt De Jonge. Op piekmomenten zal de capaciteit van het callcenter worden verhoogd.

'Nederland moet tot een crisisaanpak overgaan'

Tegelijkertijd heeft ons land volgens experts te lang vastgehouden aan een ruime veiligheidsmarge in de voorraad. „Je hebt toch geen miljoen reserve nodig?”, zegt hoogleraar internationale gezondheidseconomie Maarten Postma van de RUG. „Iedere dag dat je eerder vaccineert, red je levens. En kun je misschien wel weken eerder uit de lockdown. De psychische schade ervan neemt alleen maar toe, terwijl mensen ook zwaarder worden omdat ze minder kunnen sporten. Nederland moet tot een crisisaanpak overgaan. Maak nu snelheid, wees pragmatisch en zet veel meer eerste prikken. Maak je even niet druk over de voorraad voor de tweede prik. Je hebt goede kans dat de eerste prik voldoende beschermend is geweest.”

Ook ’beddenplanner’ Ernst Kuipers deed maandag die oproep voor het vaccineren van alle zestigplussers. „De situatie in Engeland heeft uitgewezen dat je alleen al daarmee het aantal ziekenhuisopnames en de sterfte aanzienlijk kunt verminderen.”

Maar in een reactie belooft De Jonge nu dat hij die marge verder gaat terugschroeven. „Ik kies er bewust voor meer risico’s te nemen.” Voor Pfizer en AstraZeneca zal de voorraad soms lager gaan uitvallen dan de genoemde dagen, terwijl er voor het Moderna-vaccin helemaal geen veiligheidsvoorraad aangehouden zal worden.

Het RIVM verwacht dat de voorraden van AstraZeneca (begin deze week zo’n 298.000) half april nagenoeg weggewerkt zijn door meer uit te delen. De GGD’en ontvangen ook extra doses van Pfizer. Mensen tussen de 80 en 90 jaar die nog geen vaccinatieafspraak hebben gemaakt, krijgen een herinneringsbrief van het RIVM. De Jonge meldde eerder dat het idee van zoveel mogelijk mensen een eerste prik geven enkel speelt bij Nederlanders die al corona hebben gehad.

Niet alle geleverde vaccins zijn direct beschikbaar

Wat ook meespeelt bij de voorraad, is dat niet alle geleverde vaccins direct beschikbaar zijn. Zo moeten ze in het opslagcentrum in Oss nog gecontroleerd worden op de kwaliteit en naar de verschillende priklocaties uitgereden worden. Op het coronadashboard zijn de gemelde voorraden lager omdat er enkel gerekend wordt op basis van vaccins die al gecontroleerd zijn.

Overigens is daarbij ook al uitgegaan van een spillage van vijf procent. Als dat lager uitvalt, zullen de huidige voorraadcijfers zelfs naar boven bijgesteld moeten worden. En die kans is niet onaanzienlijk, omdat organisaties steeds meer halen uit de bestaande flacons.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus
menu